Mỹ và Nga tìm thấy tiếng nói chung?

Moscow đã cùng với Washington kêu gọi Ukraine tổ chức bầu cử, làm dấy lên lo ngại ở Kiev khi nước này đang cố gắng chống lại các cuộc tấn công của Nga.

Sự liên kết bất ngờ này khiến Ukraine lo sợ rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin đang làm cho Kiev và Washington chống lại nhau về cách thức chấm dứt xung đột.

 

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: Reuters

 

Vào cuối tuần trước, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Nga và Ukraine - ông Keith Kellogg nhận định: "Ở hầu hết các nền dân chủ, các cuộc bầu cử diễn ra ngay cả trong thời chiến. Tôi nghĩ điều đó rất quan trọng. Tôi tin điều đó tốt cho nền dân chủ. Sức hút của một nền dân chủ mạnh mẽ là có nhiều hơn một ứng viên tiềm năng".

Trong khi Tổng thống Nga Vladimir Putin thường xuyên tuyên bố rằng ông không công nhận Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky là một nhà lãnh đạo hợp pháp thì Moscow hôm 3/2 đã lên tiếng ủng hộ quan điểm của ông Kellogg. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với báo giới ở Moscow rằng: "Nhiệm kỳ của Tổng thống Zelensky đã kết thúc". Theo ông, việc hợp pháp hóa quyền lãnh đạo của Ukraine là cần thiết như một phần của bất kỳ tiến trình hòa bình nào.

Về phần mình, Kiev lo ngại việc tổ chức bầu cử tại thời điểm này sẽ gây nguy hiểm cho sự gắn kết của Ukraine và mở ra cơ hội cho các chiến dịch gây ảnh hưởng của Nga. Những phát biểu của ông Kellogg và việc Điện Kremlin nhanh chóng chấp nhận chúng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo ở Ukraine.

Một cựu Bộ trưởng Ukraine giấu tên nhận định với Politico rằng, "sự thống nhất về quan điểm bầu cử giữa Washington và Moscow là điều đáng lo ngại. Tôi coi đó là bằng chứng đầu tiên cho thấy ông Trump và ông Putin đồng ý rằng họ muốn ông Zelensky ra đi".

Điện Kremlin không nói rõ liệu các cuộc đàm phán hòa bình có phụ thuộc vào việc Ukraine tổ chức bầu cử hay không hoặc trình tự mà Nga đang cân nhắc nhưng Moscow cho biết, cho đến khi tính hợp pháp về mặt chính trị được thiết lập thì chưa thể nhất trí về thỏa thuận cuối cùng. Ông Kellogg cũng không nói rõ về trình tự bầu cử và việc chấm dứt các hành động thù địch.

Theo Reuters, ông Kellogg và các quan chức Nhà Trắng đã đưa ra ý tưởng "thúc đẩy Ukraine đồng ý bầu cử như một phần của thỏa thuận ngừng bắn ban đầu với Nga". Ông Kellogg là người ủng hộ việc đảm bảo một thỏa thuận hòa bình công bằng cho Ukraine bằng cách sử dụng sức mạnh của Mỹ để gây sức ép lên Moscow. Ông cũng lập luận rằng Mỹ nên tiếp tục gửi viện trợ quân sự cho Ukraine và cung cấp các đảm bảo an ninh cho Kiev để ngăn chặn các cuộc tấn công tiếp theo của Nga.

Ukraine lo bị gạt sang bên

Tuy nhiên, hiện tại Ukraine không thể tổ chức bầu cử hợp pháp.

Theo hiến pháp của đất nước, các cuộc bầu cử không thể được tiến hành trong thời chiến khi Ukraine đang trong tình trạng thiết quân luật. Tổng thống Zelensky đã tuyên bố tình trạng thiết quân luật khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt vào cuối tháng 2/2022, dẫn đến việc hoãn các cuộc bầu cử tổng thống và quốc hội theo lịch trình vào năm ngoái.

Các chuyên gia bầu cử cũng đặt ra nghi ngờ về tính thực tế và tính khả thi của việc tổ chức bầu cử khi đất nước đang phải đấu tranh để tồn tại trước sự bắn phá liên tục và với một bộ phận đáng kể dân số phải rời bỏ nhà cửa ở Ukraine hoặc chạy sang nước ngoài.

"Ukraine nên tổ chức các cuộc bầu cử tiếp theo vào thời điểm đất nước có thể đảm bảo an ninh và các tiêu chuẩn dân chủ của những cuộc bầu cử này. Tuy nhiên, điều đó không thể được đảm bảo trong cuộc xung đột toàn diện hiện nay", các chuyên gia bầu cử Peter Erben và Gio Kobakhidze thuộc Quỹ Các Hệ thống bầu cử Quốc tế - một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ cho hay.

Bất chấp điều này, ông Kellogg vẫn khẳng định: "Cần có các cuộc bầu cử ở Ukraine". Theo Đặc phái viên về Nga và Ukraine, cuộc bầu cử có thể diễn ra vào cuối năm nay, đặc biệt nếu một hiệp định đình chiến với Nga đạt được.

Tổng thống Zelensky trước đó cho biết Ukraine có thể tổ chức bầu cử trong năm nay nếu giao tranh chấm dứt và các đảm bảo an ninh được nhất trí để ngăn chặn Nga tiến hành bất kỳ cuộc tấn công mới nào.

Vào cuối tuần trước, ông Zelensky cảnh báo, Mỹ và Nga đang loại Kiev khỏi các cuộc đàm phán để chấm dứt xung đột.

"Có lẽ họ có những mối quan hệ riêng của mình nhưng nói về Ukraine mà không có chúng tôi là điều nguy hiểm cho tất cả mọi người", Tổng thống Ukraine cho hay.

Ngày 2/2, Tổng thống Trump cho biết các cố vấn của ông đang thảo luận với các quan chức Nga về việc chấm dứt xung đột.

"Chúng tôi đang trao đổi và tôi nghĩ có lẽ chúng tôi sẽ làm điều gì đó ý nghĩa. Cuộc xung đột này phải dừng lại", ông Trump nói với báo giới ở Nhà Trắng.