Tài liệu số 4. Báo cáo của Trưởng Ban 7, Phòng Chính trị Quân đoàn 21, B.F. Zilberman, gửi Trưởng Ban 7, Cục Chính trị Mặt trận Don, I.P. Melnikov, về công tác thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị và tiến hành cuộc tấn công tháng 11 của các đơn vị Quân đoàn 21.
**BÍ MẬT**
**Bản số...**
**“PHÊ DUYỆT”**
**Trưởng phòng Chính trị Quân đoàn 21**
**Ủy viên Trung đoàn (Sokorov)**
Ngày 6 tháng 12 năm 1942
**Kính gửi TRƯỞNG BAN 7, CỤC CHÍNH TRỊ MẶT TRẬN DON – ỦY VIÊN TRUNG ĐOÀN, ĐỒNG CHÍ MELNIKOV**
**BÁO CÁO**
Về công tác thực hiện của Ban 7, Phòng Chính trị Quân đoàn 21 trong giai đoạn chuẩn bị và tiến hành cuộc tấn công tháng 11 của các đơn vị Quân đoàn 21
Trong quá trình chuẩn bị cho chiến dịch sắp tới, chúng tôi đã thực hiện một loạt biện pháp nhằm cải thiện công tác tuyên truyền làm tan rã quân đội đối phương. Tại cuộc họp của các trưởng phòng chính trị và phó chỉ huy các sư đoàn về công tác chính trị, vấn đề về nhiệm vụ làm tan rã quân đội đối phương trong giai đoạn chuẩn bị và tiến hành cuộc tấn công đã được đặt ra. Thành viên Hội đồng Quân sự Quân đoàn, Ủy viên Sư đoàn, đồng chí Kraynov, và Trưởng phòng Chính trị, Ủy viên Trung đoàn, đồng chí Sokolov, đã yêu cầu tại cuộc họp này phải cải thiện triệt để công tác phát tán truyền đơn và đặc biệt chú trọng mở rộng việc tuyên truyền bằng loa phóng thanh.
Đầu tháng 11, số lượng loa phóng thanh trong các đơn vị của quân đoàn đã được nâng lên 156 chiếc, với 178 người vận hành loa (cho 5 sư đoàn bộ binh). Mỗi đại đội có một loa và ít nhất một người vận hành loa. Trong suốt giai đoạn chuẩn bị cho cuộc tấn công, các loa viên thực hiện tuyên truyền hàng ngày. Trên mỗi khu vực của một tiểu đoàn ở tuyến đầu, một loa viên thực hiện tuyên truyền mỗi ngày. Các binh sĩ Romania đầu hàng được huy động rộng rãi để tham gia tuyên truyền, dưới sự kiểm soát của người của chúng ta. Trạm phát thanh âm thanh hoạt động hàng ngày tại tuyến phòng thủ đầu tiên trong tháng 11. Qua trạm phát thanh âm thanh, 3 “cuộc mit-tinh” của các binh sĩ và sĩ quan Romania đầu hàng đã được tổ chức. Loa của trạm phát thanh được hướng về phía trung đoàn hoặc sư đoàn mà các tù binh tham gia phát biểu trước micro từng thuộc về. Có 3-4 tù binh phát biểu trước micro, kêu gọi binh sĩ của trung đoàn hoặc sư đoàn của họ, kể về cách họ được đối xử trong trại tù của Nga, và kêu gọi binh sĩ (thường gọi đích danh) đầu hàng.
Việc tuyên truyền qua trạm phát thanh và loa phóng thanh chủ yếu dựa trên các tài liệu cụ thể. Tù binh được thẩm vấn ngay tại sư đoàn, và các chương trình tuyên truyền được xây dựng dựa trên thông tin này.
Tại Sư đoàn 96, trong tháng 11, đã thực hiện khoảng 500 lần tuyên truyền qua loa. Trong số các loa viên, nổi bật là Phó Chính ủy Gubarev – một người tham gia tích cực trong tuyên truyền bằng miệng, là một trong những loa viên lâu năm nhất trong quân đoàn, được tặng huy chương, và có hơn 70 lần tuyên truyền được ghi nhận.
Chúng tôi đã chuẩn bị và gửi đến các đơn vị các khẩu hiệu tuyên truyền bằng tiếng Romania qua loa. Ngoài ra, chúng tôi đã in sẵn (bằng phương pháp in ấn) các khẩu hiệu để tuyên truyền qua loa trong quá trình chiến đấu (một bản được đính kèm).
Để đánh lừa đối phương, Bộ chỉ huy Quân đoàn ra lệnh tiến hành tuyên truyền bằng miệng trong quân đội đối phương, nói rằng Bộ chỉ huy Romania đang chuẩn bị tấn công, nhưng hàng phòng thủ của chúng ta rất kiên cố và bất khả xâm phạm, kêu gọi binh sĩ Romania không lao vào cái chết vô nghĩa, v.v.
Tại tất cả các đơn vị, các buổi hội thảo cho loa viên đã được tổ chức, chuẩn bị loa viên mới, trong khi các loa viên cũ học các khẩu hiệu mới. Tại tuyến đầu, 14 áp phích cũng đã được dựng lên.
Khi cuộc tấn công bắt đầu, tất cả các loa viên chuyển sang tuyên truyền trực tiếp trong quá trình tấn công, tùy thuộc vào tình hình cụ thể. Ví dụ, khi xe tăng xuất hiện từ bên này hoặc bên kia, tiến vào hậu phương đối phương, các loa viên bắt đầu phát qua loa: “Binh sĩ Romania, hãy đầu hàng! Xe tăng của chúng tôi ở bên phải/bên trái/phía sau”, tùy thuộc vào tình hình thực tế. Vào ban đêm, các loa viên đọc tên các binh sĩ và sĩ quan đã đầu hàng, cũng như tên của những người bị giết trên chiến trường (tên của những người này được xác định từ sổ lính lấy từ túi của những người tử trận).
Khi các Sư đoàn Bộ binh Romania 5, 6, 13 và một phần của Sư đoàn 14 bị bao vây tại khu vực Raspopinskaya, Phó Dân ủy phụ trách Pháo binh, Trung tướng Voronov, đã trực tiếp ra lệnh tổ chức tuyên truyền bằng miệng quanh khu vực Raspopinskaya. Khoảng 70 loa viên đã tuyên truyền xung quanh vòng vây Raspopinskaya. Chỉ riêng tại Sư đoàn 63 (Sư đoàn Vệ binh 52), đã có 43 loa viên tham gia. Các loa viên thông báo rằng tất cả các tuyến tiếp tế đã bị cắt, về sự thất bại của các Sư đoàn Bộ binh Romania 13, 7 và các đơn vị khác, về sự rút chạy của quân Đức tại Stalingrad, v.v.
Theo lời khai của hơn 200 tù binh, phần lớn binh sĩ đã nghe các chương trình tuyên truyền qua loa. Hầu hết họ cho biết họ biết chắc chắn về việc bị bao vây thông qua các chương trình tuyên truyền này. Khi giao tranh tạm lắng, các loa viên bắt đầu công việc, kêu gọi binh sĩ vứt bỏ vũ khí, chấm dứt kháng cự vô nghĩa, kể về thành công của quân ta và chiến thắng của quân Anh tại Ai Cập.
Số lượng tuyên truyền nhiều nhất trong những ngày này được thực hiện bởi chiến sĩ Hồng quân Shevchuk, Phó Chính ủy Gubarev (Sư đoàn Vệ binh 52), và Hạ sĩ Semenov (Sư đoàn 96).
Hai binh sĩ Romania, chuyển sang phía chúng ta vào ngày 20 tháng 11 tại khu vực của Trung đoàn Bộ binh 291, Sư đoàn Vệ binh 52, tại Raspopinskaya, cho biết họ đã nghe các chương trình tuyên truyền của chúng ta và quyết định tự nguyện đầu hàng Hồng quân. Họ cũng cho biết binh sĩ Romania, khi biết về việc bị bao vây, rất dễ bị mất tinh thần. Họ còn tiết lộ rằng tình trạng dinh dưỡng của họ cực kỳ tồi tệ.
Để thuyết phục hơn nữa binh sĩ Romania về sự vô nghĩa của việc tiếp tục kháng cự và rằng Hồng quân không bắn tù binh, nhiều binh sĩ Romania đầu hàng đã được thả trở lại các đơn vị bị bao vây.
Đồng thời, vào ngày 22 tháng 11, máy bay đã thả truyền đơn về việc bao vây. Các truyền đơn này được Ban 7, Cục Chính trị Mặt trận Tây Nam, in theo yêu cầu của chúng tôi. Ngoài ra, chúng tôi đã tự chuẩn bị 8.000 truyền đơn về việc bao vây. Khi các binh sĩ Romania bị bao vây đầu hàng, nhiều người trong số họ được tìm thấy mang theo các truyền đơn này.
Toàn bộ công tác làm tan rã các sư đoàn Romania bị bao vây được tiến hành trong những ngày này tại Sư đoàn Vệ binh 52 dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Trưởng phòng Chính trị, Ủy viên Trung đoàn, đồng chí Sokolov, người đã đến sư đoàn này và ở lại đó cho đến khi các lực lượng Romania bị bao vây hoàn toàn đầu hàng.
Bộ chỉ huy Sư đoàn Vệ binh 52 đã cử các nghị viên đến các lực lượng Romania bị bao vây với đề nghị đầu hàng. Các nghị viên của chúng ta (2 sĩ quan trung cấp) nhận được câu trả lời từ Bộ chỉ huy lực lượng bị bao vây rằng “quân Romania sẽ chiến đấu đến cùng”. Sau đó, được biết rằng trong số những người có ảnh hưởng nhất trong Bộ chỉ huy quân đoàn Romania bị bao vây, có ba quan điểm về cách thoát khỏi tình thế:
- Phá vòng vây và tiến về Romania, nếu quân Đức cản trở – chiến đấu để vượt qua. Một số người thậm chí đề xuất rằng khi trở về Romania, họ sẽ yêu cầu Antonescu chấm dứt liên minh với Hitler.
- Đầu hàng quân đội Liên Xô, dù nhóm này vẫn lo ngại rằng Hồng quân sẽ xử lý tù binh.
- Chiến đấu đến cùng, cố gắng tái hợp với các đơn vị của mình.
Bộ chỉ huy Đức ra lệnh cầm cự. Bộ chỉ huy tối cao của Đức ba lần hứa viện trợ. Kho dự trữ đạn dược cạn kiệt, thực phẩm cũng vậy. Lượng thực phẩm thả từ máy bay ngày 23 tháng 11 rất ít ỏi, một phần trong số đó rơi vào khu vực của quân ta. Dưới áp lực của quân ta từ một phía và tuyên truyền của chúng ta, cùng với áp lực từ binh sĩ từ phía còn lại, Bộ chỉ huy lực lượng bị bao vây quyết định đầu hàng. Vào ngày 23 tháng 11, tại tuyến đầu của Trung đoàn Bộ binh 291, Sư đoàn Vệ binh 52, 4 nghị viên xuất hiện để đàm phán về việc hạ vũ khí và chấm dứt chiến đấu. Hai sĩ quan và hai binh sĩ mang theo điều kiện đầu hàng, được ký bởi Tư lệnh lực lượng Romania, Tướng Stanescu (Tướng Stanescu chỉ huy lực lượng đồn trú bị bao vây tại khu vực Raspopinskaya). Trong tài liệu bằng tiếng Romania, viết:
**“Kính gửi Tư lệnh,**
Để bảo toàn mạng sống của con người từ cả hai phía, chúng tôi đồng ý, nếu yêu cầu của chúng tôi được đáp ứng, sẽ chấm dứt chiến đấu.
Chúng tôi yêu cầu:
- Đối xử với tù binh Romania theo các quy tắc nhân đạo.
- Đối xử với sĩ quan, hạ sĩ quan và binh sĩ theo các quy định quốc tế.
- Giữ lại trang bị và quân phục cần thiết cho binh sĩ, hạ sĩ quan và sĩ quan.
- Bảo đảm an toàn tính mạng cho tù binh.
Hai giờ sau khi các nghị viên của chúng tôi trở về đơn vị và nhận được câu trả lời của quý vị, chúng tôi sẽ ra lệnh ngừng bắn bằng tín hiệu ‘pháo sáng xanh’ hoặc tín hiệu khác do quý vị quy định.
- Bảo đảm an toàn tính mạng cho các nghị viên của chúng tôi.
**Tư lệnh lực lượng Romania, Tướng Stanescu”**
Ngày 23 tháng 11 năm 1942, 15:30.
Bộ chỉ huy của chúng ta, chấp nhận các điều kiện đầu hàng, đã viết thư trả lời Stanescu, nêu rõ các tín hiệu quy ước và trình tự đầu hàng. Bộ chỉ huy Liên Xô cảnh báo rằng nếu quân Romania không tuân thủ thỏa thuận trong thời gian quy định, họ sẽ phải đối mặt với sức mạnh áp đảo của quân đội Liên Xô. Vào 23:37, các lực lượng Romania bị bao vây phát tín hiệu chấp nhận các điều kiện đầu hàng. Tướng Stanescu đến đầu tiên trên xe của mình, theo sau là các sĩ quan cấp cao, chủ yếu là sĩ quan tham mưu, sau đó các đơn vị Romania, được tổ chức thành các cột theo sư đoàn, trung đoàn, tiểu đoàn và đại đội, di chuyển qua “hành lang” quy định qua tuyến đầu của chúng ta. Binh sĩ và sĩ quan hạ vũ khí. Các điều kiện do chúng ta đưa ra được tuân thủ hoàn toàn. Trong đêm từ 23 đến 24 tháng 11, số phận của Quân đoàn Bộ binh 5 Romania đã được định đoạt.
Phía Hồng quân đã tiếp nhận tàn quân của các Trung đoàn Bộ binh 8, 9 và Tiểu đoàn Độc lập 991 thuộc Sư đoàn Bộ binh 5; các Trung đoàn Bộ binh 10, 15, 27, Trung đoàn Pháo binh 11 và 16 thuộc Sư đoàn Bộ binh 6; các Trung đoàn Bộ binh 7, 22, 89, Trung đoàn Pháo binh 19 và 41 thuộc Sư đoàn Bộ binh 13; Trung đoàn Bộ binh 6 thuộc Sư đoàn Bộ binh 14, và tàn quân của Trung đoàn Thợ săn 10, Trung đoàn Bộ binh 25, Tiểu đoàn Độc lập 992 thuộc Sư đoàn Bộ binh 15. Tổng cộng khoảng 20.000 binh sĩ và sĩ quan, bao gồm 1 tướng (2 tướng khác đã đầu hàng trước đó), 9 đại tá, 120 sĩ quan cấp cao, 200 sĩ quan cấp trung. Chiến lợi phẩm thu được bao gồm: 150 khẩu pháo các cỡ, 300 súng cối, 1.500 súng máy, 15.000 súng trường, 100 súng tự động, 5.000 con ngựa, 20 xe ô tô, một lượng lớn đạn dược và trang bị quân sự (dữ liệu này chưa đầy đủ).
Vào ngày 22 tháng 11, sự kiện sau cũng được ghi nhận: Khi một trung đội binh sĩ Romania thuộc Trung đoàn Bộ binh 10 (Sư đoàn Bộ binh 6), do một hạ sĩ quan dẫn đầu, tiến về phía tuyến đầu của chúng ta, Đại úy – chỉ huy đại đội Dmitrescu đã cố gắng ngăn chặn nhóm này bằng cách đe dọa bằng súng tự động. Các binh sĩ đã bắn chết đại úy và 14 người trong số họ tự nguyện đầu hàng.
Số lượng binh sĩ và sĩ quan đầu hàng từ ngày 9 tháng 11 đến ngày 1 tháng 12 đang được xác minh.
**TRƯỞNG BAN 7, PHÒNG CHÍNH TRỊ QUÂN ĐOÀN 21**
**ỦY VIÊN TIỂU ĐOÀN CAO CẤP**
(ZILBERMAN)
**Ghi chú văn bản:**
- Các chỉnh sửa và bổ sung được in nghiêng, ghi bằng mực xanh.
- Ghi bằng mực xanh trên bản gốc: “được chấp nhận”.
- Bị xóa trong văn bản.
**Ngày**: 16 tháng 12 năm 1942
**Nguồn**: TsAMO RF, F. 32, Op. 11306, D. 97, L. 689-693
**Tác giả/Ký tên**:
- Zilberman B.F.
- Zilberman Benzion Froimovich
**Những người được nhắc đến trong tài liệu**:
- Antonescu Ion
- Voronov Nikolai Nikolaevich
- Sokolov Leonid Ivanovich
- Gubarev Valentin Ivanovich
- Melnikov Ivan Petrovich
- Stanescu Traian
Tài liệu số 5. Biên bản thẩm vấn chính trị tù binh Heinrich Böhm, binh sĩ thuộc khẩu đội 5, Trung đoàn Pháo binh 389, Sư đoàn Bộ binh 389.
**BIÊN BẢN SỐ 30**
Thẩm vấn chính trị tù binh Heinrich Böhm, binh sĩ khẩu đội 5, Trung đoàn Pháo binh 389, Sư đoàn Bộ binh 101²
(Số bưu điện chiến trường: 45259-B)
**Địa điểm thẩm vấn**: Pitomnik, tỉnh Stalingrad
**Ngày**: 19 tháng 9 năm 1942
**Người tiến hành thẩm vấn**:
Hướng dẫn viên Ban 7, Phòng Chính trị Quân đoàn 62,
Chính ủy cao cấp - GURKIN F.A.
**Thông tin về tù binh**:
Heinrich Böhm, sinh ngày 31 tháng 5 năm 1922 tại Engers, tỉnh Rhein. Quốc tịch: Đức. Độc thân. Cha là công nhân, còn sống, làm việc tại một nhà máy.
Heinrich Böhm tốt nghiệp trường 8 năm. Nghề nghiệp: công nhân. Trước khi nhập ngũ, sống và làm việc tại Engers, trong một nhà máy sản xuất vật liệu chịu lửa.
Böhm nhập ngũ ngày 3 tháng 10 năm 1941, được phân vào Trung đoàn Pháo binh 168, được thành lập tại Praha. Đầu năm 1942, trung đoàn này được điều động đến Nga. Theo lời Böhm, vào tháng 7 năm 1942, trung đoàn bị xe tăng Liên Xô đánh tan và phân tán (Böhm không nhớ địa điểm cụ thể).
Sau đó, Böhm được chuyển đến khẩu đội 5, Trung đoàn Pháo binh 389, thuộc Sư đoàn Bộ binh 101, đơn vị này đến từ khu vực Kharkov, qua sông Don, và đến Stalingrad hai tuần trước.
**Hoàn cảnh bị bắt làm tù binh**: Böhm cùng một đồng đội và một tù binh Liên Xô tên Semyon đến một ngôi làng để tìm bánh mì và muối. Khi đến làng, các chiến sĩ Hồng quân xuất hiện và bắt họ làm tù binh.
**Thông tin về Trung đoàn Pháo binh 389**:
- Trung đoàn chỉ gồm người Đức.
- Nhiều thành viên là đảng viên Đảng Quốc xã. Theo Böhm, trong khẩu đội 5, tất cả đều là đảng viên Quốc xã, trừ bản thân anh ta.
- Binh sĩ trung đoàn tin tưởng vào chiến thắng của Đức. Böhm kể rằng các đảng viên Quốc xã nói với anh ta rằng nếu Đức không thắng, nước Đức sẽ sụp đổ. Họ cho rằng chiến tranh sẽ kéo dài đến năm 1944, vì sau Nga, Đức cần đánh bại Anh và Mỹ.
**Tâm trạng binh sĩ**:
- Tâm trạng không vui vẻ. Binh sĩ lo sợ mùa đông sắp tới và bị ảnh hưởng nặng nề bởi tổn thất lớn trong các trận chiến. Böhm không thể cung cấp số liệu cụ thể về tổn thất.
- Theo Böhm, binh sĩ không sợ nguy cơ mặt trận thứ hai. Họ cho rằng quân Anh là lính kém cỏi, còn Mỹ bị kiềm chế bởi Nhật Bản nên không thể hỗ trợ đáng kể cho Anh.
**Chế độ ăn uống và điều kiện**:
- Binh sĩ Trung đoàn 389 được cung cấp thức ăn tốt.
- Binh sĩ hài lòng với các sĩ quan.
- Khoảng 100 tù binh Hồng quân được sử dụng cho các công việc hậu cần trong trung đoàn. Riêng khẩu đội 5 có 15 tù binh Hồng quân. Böhm tuyên bố rằng tù binh được nuôi ăn tương tự như binh sĩ Đức.
**Kiến thức và liên lạc**:
- Böhm biết một số từ tiếng Nga: “mang đến”, “tốt”, “cảm ơn”, “sữa”, “bơ”, “bánh mì”.
- Anh ta có hai anh em: một người trong quân đội ở Kavkaz, người còn lại trong một tiểu đoàn bảo vệ ở Đức.
- Böhm nhận được các gói quà từ cha ở Đức, gồm bánh quy, thuốc lá và một chiếc đàn accordion. Anh ta không gửi gói quà từ Nga về Đức vì điều này bị cấm đối với binh sĩ Đức.
- Cha của Böhm viết rằng tình hình lương thực ở Đức vẫn đủ để sống và chiến đấu.
- Böhm không biết về các cuộc tiến công của quân Liên Xô ở Mặt trận phía Tây hoặc các cuộc ném bom của không quân Liên Xô vào Berlin và các thành phố Đức khác. Anh ta tuyên bố không tin vào những thông tin này.
**Về truyền đơn Liên Xô**:
- Böhm đã đọc truyền đơn của Liên Xô. Theo anh ta, sĩ quan không cấm binh sĩ đọc truyền đơn này.
**Kết luận**:
Böhm rõ ràng là một người có tư tưởng Quốc xã. Trong quá trình trả lời, anh ta cố tình trả lời mơ hồ và tránh cung cấp thông tin cụ thể. Thật khó tin rằng anh ta không biết tên của các chỉ huy sư đoàn, trung đoàn, hay quên hoàn cảnh trung đoàn 168 bị đánh tan, cũng như không biết về tổn thất của trung đoàn hoặc danh tính những người bị giết. Với sự chấp thuận của Mặt trận, Böhm đã bị xử bắn.
**Hướng dẫn viên công tác với quân đội đối phương**
**Chính ủy cao cấp**
(GURKIN) *ký tên*
**Ghi chú văn bản**:
- Ghi bằng mực đen ở góc trên bên phải của tài liệu.
- Số sư đoàn được ghi trong biên bản là không chính xác. Trung đoàn Pháo binh 389 không bao giờ thuộc Sư đoàn Thợ săn 101, mà từ đầu thuộc Sư đoàn Bộ binh 389. Có khả năng đây là thông tin sai lệch cố ý từ phía tù binh. Số bưu điện chiến trường 45259-B là chính xác và tương ứng với khẩu đội 5, Trung đoàn Pháo binh 389.
**Ngày**: 19 tháng 9 năm 1942
**Nguồn**: TsAMO RF, F. 32, Op. 11306, D. 194, L. 236
**Tác giả/Ký tên**:
- Gurkin F.A.
- Gurkin Fedor Alekseevich
Tài liệu số 6. Biên bản thẩm vấn chính trị tù binh Ernst Ruhtz, Hạ sĩ quan thuộc Đại đội 1, Trung đoàn Bộ binh 194, Sư đoàn Bộ binh 71 Đức.
**Không sử dụng IK¹**
**BIÊN BẢN SỐ 27**
Thẩm vấn chính trị tù binh Ernst Ruhtz, Hạ sĩ quan thuộc Đại đội 1, Trung đoàn Bộ binh 194, Sư đoàn Bộ binh 71 Đức
(Số bưu điện chiến trường: 00378-B)
**Địa điểm thẩm vấn**: Rừng gần làng Krasnaya Sloboda, tỉnh Stalingrad
**Ngày**: 11 tháng 9 năm 1942
**Người tiến hành thẩm vấn**:
Hướng dẫn viên Ban 7, Phòng Chính trị Quân đoàn 62,
Chính ủy cao cấp - GURKIN F.A.
**Thông tin về tù binh**:
Ernst Ruhtz, sinh ngày 4 tháng 3 năm 1913 tại Neunmark an der Elbe, miền Trung Đức. Quốc tịch: Đức, độc thân, không có con. Cha là công nhân, còn sống, làm việc tại một nhà máy nội thất ở Stendal.
Ernst Ruhtz tốt nghiệp trường dân tộc 8 năm. Nghề nghiệp: bồi bàn. Trước khi nhập ngũ, sống và làm việc tại Stendal. Không thuộc đảng phái nào. Nhập ngũ ngày 25 tháng 8 năm 1939, được phân vào Đại đội 3, Tiểu đoàn Bảo vệ Dự bị. Sau đó, chuyển đến Tiểu đoàn 723 ở Stendal. Tháng 2 năm 1942, được gửi đến Göttingen, nơi thành lập một tiểu đoàn tiếp viện cho Sư đoàn Bộ binh 71. Ngày 2 tháng 7 năm 1942, tiểu đoàn này từ Göttingen qua Ba Lan, Kharkov, Millerovo để gia nhập Sư đoàn 71. Ngày 16 tháng 8, Ruhtz được phân vào Đại đội 1, Trung đoàn Bộ binh 194. Ngày 25 tháng 8, trung đoàn đến sông Don và vượt sông cùng ngày.
**Hoàn cảnh bị bắt làm tù binh**: Theo lời Ruhtz, anh ta không bị bắt mà tự nguyện chạy sang phía Liên Xô. Sự việc diễn ra như sau: Ngày 9 tháng 9 năm 1942, quân Liên Xô bắt đầu tấn công. Đồng đội trong đại đội của Ruhtz không cầm cự được và bỏ chạy về phía sau. Ruhtz cố tình ở lại và đầu hàng khi các chiến sĩ Hồng quân tiến đến. Khi được hỏi lý do đầu hàng, Ruhtz trả lời: “Người Nga không làm gì xấu với tôi.”
**Thông tin về Sư đoàn Bộ binh 71**:
- Sư đoàn chỉ gồm người Đức.
- Chỉ huy sư đoàn: Tướng von Hartmann.
- Sư đoàn bao gồm các Trung đoàn Bộ binh 191, 194 và 211.
- Chỉ huy Trung đoàn Bộ binh 194: Trung tá Roske.
- Chỉ huy Đại đội 1, Trung đoàn 194: Trung úy Paluthe.
**Tình hình trung đoàn**:
- Theo Ruhtz, từ tháng 8, Trung đoàn 194 chịu tổn thất nặng nề. Đại đội 1 chỉ còn khoảng 50 người². Các đại đội khác còn ít hơn.
- Kỷ luật trong trung đoàn rất nghiêm ngặt, không có trường hợp vi phạm nghiêm trọng nào được Ruhtz biết đến.
- Sĩ quan ít giao tiếp với binh sĩ, sống tách biệt. Họ nói với binh sĩ rằng Đức sẽ thắng chiến tranh. Tuy nhiên, nhiều binh sĩ không tin Đức có thể thắng trước mùa đông, và một số không tin Đức có thể thắng Nga.
**Tâm trạng binh sĩ**:
- Ruhtz trả lời: “Binh sĩ muốn về nhà, nói về gia đình. Tâm trạng binh sĩ chán nản, lo lắng về mùa đông sắp tới và mặt trận thứ hai. Họ sợ mặt trận thứ hai vì Đức sẽ phải chia lực lượng, khiến việc chiến đấu khó khăn hơn.”
- Khi được hỏi tại sao binh sĩ Đức tiếp tục chiến đấu và tấn công, Ruhtz ngạc nhiên trả lời: “Binh sĩ không thể không tấn công. Có lệnh: không lùi bước, chỉ tiến lên. Nếu không tấn công, họ sẽ bị trừng phạt.”
**Mục tiêu chiến tranh của Đức**:
- Theo Ruhtz: “Đức muốn chiếm Ukraine. Công nhân Đức không cần Ukraine. Nó chỉ cần thiết cho Hitler và các Quốc xã, những người có hơn 3 triệu thành viên ở Đức.”
**Liên lạc và điều kiện sinh hoạt**:
- Ruhtz và đồng đội nhận được thư từ quê nhà. Thư viết rằng vụ mùa năm nay kém, mưa đá làm hỏng củ cải đường.
- Tại Đức, đặc biệt ở Stendal, nhiều tù binh Pháp, Bỉ, Nga, v.v. làm việc tại các nhà máy và đường sắt. Trong Trung đoàn 194, khoảng 15 tù binh Hồng quân được sử dụng cho công việc hậu cần (như vận chuyển đạn dược), phải đeo băng trắng ở tay trái.
- Binh sĩ được nuôi ăn kém. Họ hiếm khi nhận được 500g bánh mì mỗi ngày, thường chỉ 400g hoặc ít hơn. Ruhtz chỉ nhận được bơ 2 lần (mỗi lần 30g) và không nhận được đường.
- Ruhtz tuyên bố không biết về việc binh sĩ Đức lấy thực phẩm từ dân địa phương, vì binh sĩ bị cấm giao tiếp hoặc lấy đồ từ dân chúng.
**Kiến thức tiếng Nga**:
- Ruhtz biết các từ tiếng Nga: “sữa”, “trứng”, “bơ”, “thuốc lá”, “nước”, “cảm ơn”.
**Hành vi của quân Đức**:
- Ruhtz nói không biết về các trường hợp quân Đức ngược đãi dân địa phương hoặc tù binh Hồng quân.
- Anh ta đã đọc truyền đơn Liên Xô, nhưng binh sĩ bị cấm giữ truyền đơn và phải nộp cho sĩ quan.
**Kết luận**:
Ernst Ruhtz không thực sự là người đào ngũ mà chỉ giả vờ. Anh ta trả lời các câu hỏi rất thận trọng. Khi được yêu cầu viết tên đồng đội có cùng suy nghĩ về chiến tranh, Ruhtz từ chối, nói rằng không biết tên họ. Tuy nhiên, anh ta đồng ý viết lời kêu gọi cho đồng đội trong đại đội, có lẽ vì nhận thấy các câu trả lời thiếu chân thành của mình gây ấn tượng xấu. Bản dịch lời kêu gọi được đính kèm.
**Hướng dẫn viên công tác với quân đội đối phương**
**Chính ủy cao cấp**
(GURKIN) *ký tên*
**LỜI KÊU GỌI**:
**CÁC ĐỒNG CHÍ!**
Các anh cần gì ở Nga? Tại sao lại chiến tranh với Nga? Tại sao Đức cần Ukraine? Chúng ta đã sống lâu mà không cần Ukraine. Tại sao chúng ta không thể tiếp tục sống mà không có nó? Ở Đức luôn có đủ bánh mì, tại sao sau này lại không đủ?
Khi tôi chuyển sang phía Nga, họ đối xử tốt với tôi. Các sĩ quan Nga cho tôi ăn, uống và cho tôi thuốc lá. Các chính ủy cũng đối xử tốt như vậy.
Hãy hạ vũ khí và chuyển sang phía Nga.
**Ernst Ruhtz - Hạ sĩ quan Đại đội 1, Trung đoàn 194**
**Ghi chú văn bản**:
- Ghi bằng mực đen ở góc trên bên phải trang đầu của tài liệu.
- Được gạch chân bằng mực đen.
**Ngày**: 11 tháng 9 năm 1942
**Nguồn**: TsAMO RF, F. 32, Op. 11306, D. 194, L. 230-233
**Tác giả/Ký tên**:
- Gurkin F.A.
- Gurkin Fedor Alekseevich
**Những người được nhắc đến trong tài liệu**:
- Alexander von Hartmann
- Fritz Roske
Tư liệu ảnh.
Những người lính Liên Xô bị bắt làm tù binh bởi những người lính thuộc Sư đoàn Jaeger số 100 của Wehrmacht, có lẽ là phi đội số 1 của tiểu đoàn trinh sát độc lập số 100 (1.Schw./Aufkl.Abt.100 d. 100. Jg.Div.). Ảnh từ kho lưu trữ cá nhân của phi công kỳ cựu Alfred Puhm. Chú thích ảnh gốc: "Bọn quân bị bắt trong trận chiến này" (In dieer Schlacht gefangene Horden). Alfred Pum gia nhập sư đoàn vào tháng 7 năm 1942, và vào ngày 30 tháng 9 năm 1942, ông được điều về tuyến sau vì bệnh tật, sau đó ông không bao giờ trở lại mặt trận Liên Xô-Đức nữa. Xét theo sự hiện diện của tuyết trong bức ảnh, có thể bức ảnh này được chụp sau khi ông rời đi và có thể được những người đồng đội của ông gửi cho ông qua đường bưu điện.
Tác giả Herber Nguồn Lưu trữ liên bang Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 183-B28114 Bến phà bị quân Đức chiếm giữ ở phía bắc Stalingrad, tại khu vực Vinnovka. Cuối tháng 8 năm 1942. Trong ảnh: hai xe tải ZiS-5, một xe GAZ-AA ("một tấn rưỡi") và một xe bọc thép BA-27. Phía sau có thể nhìn thấy khói từ một tàu hơi nước đang cháy (có thể là tàu "Kompozitor Borodin", bị mắc cạn vào ngày 24 tháng 8 do bị quân Đức pháo kích). Đội hình quân sự Nhân vật liên quan Thẻ Đức x. Điểm bắn Vinnovka Đăng bởi macsonkv - 18 tháng 10 năm 2024 © The Connection of Epochs Foundation, 2023-2024 © The Open History Historical Research Foundation, 2023-2024
Ảnh chụp từ trên không của Đức về các tòa nhà bị phá hủy ở Stalingrad
Tác giả Klose Nguồn Lưu trữ Liên bang Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 183-1992-0903-503 Các tòa nhà bị phá hủy trong khu vực Trường phi công hàng không quân sự Stalingrad (SVAUL, từ năm 1954 đến năm 1997 là Trường hàng không quân sự Kachin). Bức ảnh được chụp từ một chiếc máy bay Đức vào cuối tháng 9 năm 1942. Ở giữa là một tòa nhà đồ sộ - "Ngôi nhà của Hồng quân" thứ hai (ngôi nhà đầu tiên nằm ở trung tâm thành phố, bên cạnh Tượng đài Chiến sĩ hy sinh của Quảng trường Cách mạng).
Biển báo tiếng Đức - "Đến Dresden 2425 km / Đến Stalingrad 75 km"
Tác giả không rõ Nguồn Lưu trữ liên bang của Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 101I - 612 - 2285 - 05 Quân đội Đức trong một khu định cư bị chiếm gần Stalingrad. Mùa hè năm 1942. Ở phía trước, ghi: "Đến Dresden 2425 km / Đến Stalingrad 75 km". Phía sau anh ta là một người lính Đức đang ngồi trên xe ngựa. Phía xa là những chiếc xe tải của Đức. Sư đoàn bộ binh số 94 của Wehrmacht, chiến đấu ở Stalingrad, được thành lập ở quận Dresden. Nhiều khả năng là một trong những thành viên của tổ chức này đã dựng tấm biển này. Ngoài ra, một bức ảnh (chụp sau đó) của cùng một biển báo cũng có trong album ảnh của hạ sĩ quan E. Arents, người từng là tài xế trong trung đoàn súng cối hạng nặng số 54. Bức ảnh này đã có biểu tượng của Sư đoàn bộ binh 94 "hai thanh kiếm bắt chéo": https://www.photo-war.com/ru/archives/items3275.htm Có lẽ những bức ảnh này được chụp ở khu vực ngã ba đường sắt cách đó 74 km. Đội hình quân sự Sư đoàn bộ binh 94 (94 I.D.)
Đội súng máy trong khu vực nhà máy tháng 10 đỏ. Tháng 10 năm 1942
Tác giả Ryumkin Yakov Ilyich Nguồn Bảo tàng Trung ương Lực lượng vũ trang Liên bang Nga (CMAF) 7831-p Kíp súng máy trong khu vực nhà máy Krasny Oktyabr. Tháng 10 năm 1942. Trong khung ảnh, bạn có thể thấy mái của một bể chứa dầu và phía sau là một dãy ống của một xưởng lò nung lộ thiên. Khói có thể xuất phát từ một bể chứa dầu đang cháy gần đó.
Một bức ảnh do một phóng viên chiến trường người Đức chụp từ bên trong một tòa nhà bị phá hủy ở trung tâm Stalingrad. Tháng 10 năm 1942.
Tác giả Herber Nguồn Cục Lưu trữ Liên bang Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 183-J20099 Một bức ảnh tĩnh do một phóng viên chiến trường người Đức chụp từ một tòa nhà bị phá hủy (sau khi bị bom đánh trúng trực tiếp) bên cạnh cửa hàng bách hóa trung tâm. Tháng 10 năm 1942. Trước chiến tranh, ngôi nhà này là trụ sở của bộ phận sự kiện giải trí, một phần của tòa nhà vẫn tồn tại cho đến ngày nay và hiện có địa chỉ là Ostrovsky, 4. Cũng ở giữa khung hình, bên trái của dầm bị sập, bạn có thể nhìn thấy bảo tàng lịch sử địa phương trước chiến tranh (không được bảo tồn), đó là Nhà thờ Biến hình trước đây.
Chỉ huy lữ đoàn xe tăng số 39 và 55 quan sát chiến trường. Cuối tháng 7 năm 1942.
Tác giả không rõ nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 19287/8585 NEG 4322/4 Trong ảnh: chỉ huy Lữ đoàn xe tăng số 55, Đại tá Lebedenko Petr Pavlovich, ngồi trên xe tăng T-34-76 với bản đồ trên tay, bên trái là chính ủy quân sự của lữ đoàn, Nikolaev Miron Zakharovich (ông bị thương ngày 27 tháng 7 năm 1942). Người đội mũ bảo hiểm rất có thể là chỉ huy của Lữ đoàn xe tăng số 39, Thiếu tá Fyodor Vasilyevich Rumyantsev, và cũng có thể là chính ủy quân sự của ông, Dmitry Yegorovich Kuznetsov, có mặt trong khung hình (dưới bóng của chiếc xe tăng), ông sẽ hy sinh vào ngày 10 tháng 9 năm 1942. Đội hình quân sự Lữ đoàn xe tăng số 39 Lữ đoàn xe tăng số 55
Ảnh chụp một ngôi nhà bị phá hủy ở quận Voroshilovsky. Tháng 4 năm 1943.
Tác giả không rõ Nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 19287/4389 NEG 2897/1 Ảnh chụp tòa nhà dịch vụ cộng đồng bị phá hủy (hiện nay là tòa nhà trên phố Barrikadnaya, 22) ở quận Voroshilovsky. Bức ảnh được chụp từ tháp canh của Đội cứu hỏa số 2 vào tháng 4 năm 1943.
Đại tá tướng von Weichs, Tướng chỉ huy lực lượng Panzer Paulus và Tướng von Seydlitz tại sở chỉ huy tiền phương của Quân đoàn 51 (LI. A.K.). Ngày 29 tháng 9 năm 1942.
Tác giả không rõ Nguồn Lưu trữ liên bang của Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) RH 20-6 Bild-00216-033 Trong bức ảnh ở giữa: tư lệnh Tập đoàn quân số 6, Đại tướng Lực lượng Thiết giáp Friedrich Paulus, bên trái là tư lệnh Cụm tập đoàn quân B, Đại tá Tướng Maximilian von Weichs, bên phải là tư lệnh Quân đoàn số 51 (LI A.K.), Đại tướng Pháo binh Walther von Seydlitz-Kurzbach. Ngày 29 tháng 9 năm 1942. Đoạn phim ghi lại khoảnh khắc von Weichs đến thăm sở chỉ huy tiền phương của Quân đoàn 51, khi đó nằm trong khu vực của nhà ga. Đường razgulyaevka. Ngoài ra, phía trên lối vào tòa nhà, bạn có thể nhìn thấy biển báo có quốc huy Liên Xô và dòng chữ "NGÂN HÀNG TIẾT KIỆM". Với "báo cáo về chuyến đi của tư lệnh Cụm tập đoàn quân B, Đại tá tướng von Weichs, tới Tập đoàn quân số 6 vào ngày 29 tháng 9 năm 1942." có thể tìm thấy ở đây: https://stalingrad1942-1943.ru/node/466 Đội hình quân sự Quân đoàn 51 (LI A.K.)
Một người phát thanh đang truyền báo cáo từ Cục Thông tin Liên Xô tới binh lính địch bằng tiếng Đức. Tháng 12 năm 1942.
Tác giả Leonidov Leonid Lavrentyevich Nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 2267/1 Một người kích động dùng loa phóng thanh truyền báo cáo mới nhất của Sovinformburo tới những người lính địch ẩn náu trong một trong những tòa nhà ở Stalingrad bằng tiếng Đức. Tháng 12 năm 1942. Văn bản in ở mặt sau của bức ảnh có nội dung: "TASS Photo Chronicle Ảnh của L. Leonidov ngày 24 tháng 12. Quân đội đang hoạt động / Ở Stalingrad / Bộ chỉ huy Đức đang che giấu binh lính của mình về những thất bại mà Hồng quân gây ra cho quân chiếm đóng phát xít. Trong các đơn vị của đội hình N, những người kích động đã được giao nhiệm vụ thường xuyên thông báo cho binh lính Đức về những thành công của Hồng quân..."
Tàn tích của những tòa nhà nhiều tầng ở trung tâm Stalingrad. Tháng 1 năm 1943.
Tác giả: Ryumkin Yakov Ilyich Nguồn: Bảo tàng Trung ương Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga (CMAF) 7827-p Các tòa nhà nhiều tầng bị phá hủy trên phố Penzenskaya (nay là phố Sovetskaya), ở trung tâm Stalingrad. Tháng 1 năm 1943. Bên trái là cuối "ngôi nhà hình chữ L", bên phải là "ngôi nhà của công nhân đường sắt". Cho đến tháng 12 năm 1942, những tòa nhà này là nơi đồn trú của quân Đức đã bị các đơn vị thuộc Sư đoàn bộ binh cận vệ số 13 tấn công.
Cuộc ném bom Stalingrad. Ảnh chụp từ máy bay của Đức.
Tác giả không rõ nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 28982 Ảnh chụp trên không của Đức về cuộc ném bom Stalingrad. Mặt sau của bức ảnh có dòng chữ: "Stalingrad vào tối ngày 23 tháng 8 năm 1942. Bức ảnh được chụp từ một chiếc máy bay Đức. (Trích từ các tài liệu thu được)." Trong khung hình: từ giữa sang trái - cái gọi là "Phố phía Bắc" bị bao phủ bởi những vụ nổ từ bom trên không. Phía trên cùng bên phải là các bồn chứa dầu đang bốc cháy gần nhà máy Krasny Oktyabr và đám cháy ở khu vực nhà máy hóa chất Lazur.
Trận Stalingrad là một trận đánh lớn nhất của thế chiến 2 nói riêng và thuộc loại lớn nhất trong lịch sử nhân loại nói chung, về mặt quy mô, và chắc chắn là trận lục quân có quy mô lớn nhất lịch sử nhân loại xét ở nhiều khía cạnh cùng một lúc.
Tổng cộng có khoảng 2,2 đến 2,5 triệu binh sĩ của hai phía (Đức và phe Trục: Đức, Romania, Hungary, Ý vs. Liên Xô).
Trong đó Đức huy động khoảng 1-1,1 triệu lính, gồm cả đồng minh Đông Âu. Liên Xô triển khai gần 1,1–1,3 triệu quân cho chiến dịch phòng thủ và phản công.
Đi kèm với nó là hơn 2000 máy bay, 3000 xe tăng và tới 30000 khẩu pháo đã được sử dụng. Số lượng đạn dược, nhiên liệu và hậu cần được tiêu thụ khổng lồ, vượt xa nhiều chiến dịch khác của Thế chiến 2.
Mặt trận diễn ra trên một khu vực dài hơn 100 km dọc theo sông Volga và mở rộng ra các vùng thảo nguyên phía Tây Nam nước Nga khi Liên Xô phản công. Bao gồm cả chiến đấu đô thị (bên trong thành phố Stalingrad) và chiến dịch bao vây – phản công quy mô cấp tập đoàn quân ở bên ngoài.
Mật độ lính trên mỗi km² vào cao điểm vượt xa các trận đánh thông thường, với chiến sự diễn ra cả ban ngày lẫn ban đêm không ngừng nghỉ trong suốt 199 ngày (từ tháng 8/1942 đến tháng 2/1943).
Trận Somme trong Thế chiến I, tuy có 3 triệu lính tham gia cả 2 phía trong 4 tháng, nhưng chủ yếu là lục quân, ít cơ giới. Trận Berlin của Liên Xô đánh vào Đức năm 1945 có tầm cỡ tương đương, nhưng Stalingrad kéo dài và có chiều sâu chiến dịch cao hơn. Trận Kursk, là trận đấu tăng lớn nhất lịch sử thế giới, khoảng 2 triệu quân và 6000 xe tăng ở cả 2 phía nhưng tập trung nhiều vào tăng
Ngoài ra, Stalingrad có đủ mọi loại hình chiến đấu, cả chiến đấu đô thị, bao vây – phản công cấp chiến lược, và sự sụp đổ hoàn toàn của cả một tập đoàn quân. Trận đánh này là sự hội tụ của mọi yếu tố chiến tranh hiện đại thời đó: máy bay, pháo binh, tăng – thiết giáp, tình báo, giao tranh tầm gần, hậu cần khổng lồ và tác chiến mùa đông. Như vậy, có thể nói Stalingrad không chỉ là trận đánh lớn nhất trong Thế chiến II ở mặt trận lục địa, mà không hề quá đáng khi coi nó là trận lục quân có quy mô lớn nhất trong lịch sử nếu xét đồng thời các yếu tố:
- Số lượng binh sĩ và khí tài
- Thời gian và cường độ
- Không gian chiến sự
- Tổn thất nhân lực và ảnh hưởng chiến lược
Stalingrad xứng đáng là trận đánh lớn nhất (chứ không chỉ lục quân) trong lịch sử xét trên toàn diện các yếu tố quân sự – nhân lực – chiến lược - phương tiện - binh chủng- không gian - quy mô, dù một số trận khác có thể vượt ở từng tiêu chí đơn lẻ.
Ở Pháp, vùng Ile de France - tức vùng có chứa Paris, (có thể cả vùng khác), có ga tầu điện ngầm được đặt tên là Stalingrand chính là nói đến trận này. Ga Stalingrad chính là một nhà ga của hệ thống Métro Paris, tọa lạc ở quận 19, phía bắc vùng nội đô Paris, nằm trên các tuyến métro 2, 5 và 7. Ga được đổi tên thành Stalingrad vào năm 1946, sau Thế chiến II, để tôn vinh trận đánh Stalingrad, vốn được xem là bước ngoặt chiến lược dẫn đến sự thất bại của Đức Quốc xã. Thời điểm đó, trận Stalingrad đã làm rung chuyển thế giới, và trong tâm thức của nhiều người dân châu Âu, đặc biệt là giới trí thức Pháp, đây là biểu tượng của sự kháng chiến bất khuất. Việc đặt tên một nhà ga mang tính biểu tượng này vừa mang ý nghĩa tưởng niệm, vừa là lời cảm ơn gián tiếp đến Liên Xô, quốc gia đã hy sinh hàng triệu người trong cuộc chiến chống Đức Quốc xã.
Ngoài Paris, còn có nhiều con đường mang tên Stalingrad hoặc Volgograd (tên mới của Stalingrad) ở các thành phố lớn như Lyon, Marseille, Toulouse. Điều này phản ánh ảnh hưởng chính trị – văn hóa của trận đánh này trong thế kỷ XX tại châu Âu.
Ví dụ vào năm 1946, để tưởng niệm chiến thắng của Liên Xô tại trận Stalingrad, chính quyền Paris đã đổi tên phần của Boulevard de la Villette gần ga thành Place de Stalingrad, và ga métro cũng được đổi tên thành Stalingrad cùng thời điểm đó.
----------------
Ý nghĩa cục diện chính trị ngoại giao
Trước Stalingrad, nhiều quốc gia trung lập hoặc có xu hướng ngả về phe Trục (Nhật, Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha) vẫn hoài nghi về khả năng chiến thắng của phe Đồng minh.
Sau Stalingrad, Liên Xô chứng minh được sức mạnh thực sự, tạo tiền đề cho việc khôi phục liên minh với phương Tây, đẩy mạnh sự ủng hộ vật chất từ Mỹ qua chương trình "Lend-Lease".
----------------
Ý nghĩa chiến lược về mặt quân sự
Bước ngoặt lớn làm thay đổi thế trận Đông Âu
Trận Stalingrad đánh dấu lần đầu tiên quân Đức bị đánh bại toàn diện và phải đầu hàng hàng loạt (hơn 90.000 tù binh).
Nó chấm dứt chuỗi chiến thắng của Wehrmacht (quân đội Đức Quốc xã) từ năm 1939 đến 1942.
Từ đây, thế chủ động chuyển hẳn sang tay Hồng quân, mở đầu cho chuỗi phản công quy mô lớn của Liên Xô từ năm 1943 đến Berlin 1945.
Tiêu hao lực lượng tinh nhuệ của Đức
Tập đoàn quân số 6 dưới quyền Friedrich Paulus là một trong những đơn vị thiện chiến nhất của Đức bị tiêu diệt gần như hoàn toàn.
Đức mất gần 300.000 binh sĩ, gồm các lực lượng đồng minh (Romania, Hungary, Ý), không thể bổ sung kịp, làm suy yếu năng lực tổng thể ở mặt trận phía Đông.
----------------
Nghệ thuật quân sự và chỉ huy
Chiến thuật phòng thủ đô thị xuất sắc của Liên Xô
Hồng quân chia thành phố thành nhiều khu vực chiến đấu độc lập, dùng chiến thuật "ôm lấy địch", "đánh giáp lá cà" để vô hiệu hóa ưu thế không quân và pháo binh Đức.
Sử dụng các xạ thủ bắn tỉa, công sự ngầm, mạng lưới phòng thủ nhiều tầng biến mỗi tòa nhà thành một pháo đài.
Kế hoạch phản công kép (Chiến dịch Uranus)
Đây là điểm nhấn về nghệ thuật hợp vây chiến lược. Hồng quân đánh vào hai cánh sườn yếu do quân Romania trấn giữ.
Kết quả là bao vây toàn bộ Tập đoàn quân số 6 tại Stalingrad chỉ trong vài ngày.
Sau đó thực hiện đòn vây khép kín, chặn các nỗ lực giải vây từ bên ngoài (Chiến dịch Winter Storm của Đức).
Sự khác biệt trong chỉ huy
Chỉ huy của quân Đức Paulus: tư duy cứng nhắc, phụ thuộc Hitler, lại bị kìm kẹp không được phép rút lui, không chủ động đột phá vòng vây. Sau đó suy sụp, mất niềm tin sau khi bị bao vây
Chỉ huy hồng quân Liên Xô Zhukov va Vasilevsky với tư duy linh hoạt, có chiều sâu chiến lược, hành động theo đường lối chủ động điều chỉnh, bí mật triển khai Uranus. Kết quả là tinh thần phục hồi mạnh mẽ sau phòng thủ thành công
-----------------------
Kết luận
Trận Stalingrad không chỉ là một trận đánh kinh điển về nghệ thuật bao vây – phòng thủ – phản công, mà còn là biểu tượng của sự hồi sinh chiến lược cho Liên Xô. Nó có tác động lan tỏa trên toàn cục diện chiến tranh thế giới, là cột mốc xác định chiều hướng thắng lợi cho phe Đồng minh và sự suy tàn không thể đảo ngược của Đức Quốc xã.
Ảnh chụp toàn cảnh từ tháp canh của trạm cứu hỏa thứ hai. Tháng 4 năm 1943
Tác giả không rõ Nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 19287/4391 NEG 2897/3/1 Ảnh toàn cảnh quận Voroshilovsky bị phá hủy, chụp từ tháp canh của đồn cứu hỏa thứ hai (được bảo tồn cho đến ngày nay). Tháng 4 năm 1943. Trong khung bên dưới là phố Barrikadnaya, phố này rẽ vào phố Lipetskaya phía sau bờ kè đường sắt. Ở đằng xa bạn có thể nhìn thấy Nhà thờ Kazan (nay là một nhà thờ lớn), bên phải nhà thờ là ngôi trường số 21 đã bị phá hủy (không còn được bảo tồn)
Một chiếc xe tăng Đức bị phá hủy ở vùng ngoại ô phía nam của Stalingrad. Tháng 9 năm 1942
Tác giả Seichter Nguồn Cơ quan Lưu trữ Liên bang Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 255-030 Một chiếc xe tăng Pz.Kpfw của Đức. bị phá hủy ở phía đông nhà ga Sadovaya. III thuộc Sư đoàn Thiết giáp số 24. Vào giữa tháng 9 năm 1942. Trong ảnh, có thể nhìn thấy khói từ các thùng dầu đang cháy ở phía xa. Có thể nhìn thấy dấu vết của con sâu bướm trên mặt đất gần bể.
Thiết bị của Đức bị bắt giữ tại sân vận động Dynamo. năm 1943
Tác giả không rõ nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 2669/3 Súng phòng không Đức 37 mm Flak 18 và máy bay vận tải Ju-52 gần sân vận động Dynamo (vẫn đang hoạt động). 1943. Phía sau bạn có thể thấy một ngôi nhà trên phố Kubanskaya, số 4, vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay. Cho đến cuối những năm 1940, các chiến lợi phẩm thu được trong Trận chiến Stalingrad vẫn được trưng bày tại sân vận động Dynamo.
Máy bay ném bom bổ nhào của Đức bay qua các thùng dầu đang cháy. Ngày 2 tháng 10 năm 1942
Tác giả Klose Nguồn Cục Lưu trữ Liên bang Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 183-1992-0903-502 Một máy bay ném bom bổ nhào Ju-87 của Đức bay ra khỏi vị trí bổ nhào sau khi ném bom "Oil Syndicate". Ngày 2 tháng 10 năm 1942. Bên trái bức ảnh, bạn có thể nhìn thấy sông Volga, giữa các nhánh đường là Nhà máy phần cứng, bên phải là Đồi Mamayev, trên đỉnh đồi bạn có thể nhìn thấy các bể chứa nước. Hiện nay, tại địa điểm của "Neftesindikat" có Công viên Văn hóa và Giải trí Trung tâm (CPCR).
Những người lính Hồng quân thuộc Lữ đoàn súng trường cơ giới số 38 trong một tòa nhà bị phá hủy. Cuối tháng 1 năm 1943
Tác giả không rõ Nguồn: Cục Lưu trữ phim và ảnh Nhà nước Nga (RGAKFD) 0-311365 Stalingrad, cuối tháng 1 năm 1943. Bờ phía nam của sông Tsaritsa. Những người lính Hồng quân thuộc Lữ đoàn súng trường cơ giới số 38 trong một tòa nhà bị phá hủy. Phía trước là một người lính với khẩu súng máy MG-34 của Đức bị bắt giữ trên vai. Bên trong đống đổ nát của tòa nhà, người ta có thể nhìn thấy nòng súng của Liên Xô - nhiều khả năng là súng chống tăng 45 mm đời 1937 (53-K). Bức ảnh được chụp tại khu vực Quảng trường Chekistov ngày nay.
Pháo tự hành của Đức trên đường phố. Krasnoznamenskaya ở trung tâm Stalingrad
Tác giả Pfreundtner Nguồn Cơ quan Lưu trữ Liên bang của FRG (Bundesarchiv) Bild 183-B22414 Hai khẩu pháo tự hành StuG III Ausf.F của Đức của Trung úy Ulrich Hempel và Ober-Wachtmeister Karl Pfreundtner từ sư đoàn súng tấn công số 244 tại ngã tư đường Kommunisticheskaya và Krasnoznamenskaya. Ngày quay phim dự kiến: 24 tháng 9 năm 1942. Một trong những khẩu pháo tự hành (có số hiệu 202 ở đuôi tàu) được đặt dưới lớp vỏ của một tòa nhà bị phá hủy thuộc công trình Tsaritsyn (không còn được bảo tồn cho đến ngày nay). Có thể nhìn thấy ngày tháng ở phía trên cùng của tòa nhà: 190... Ở giữa khung hình, có thể nhìn thấy khói từ một chiếc xe tăng T-34 đang cháy. Có khả năng là anh ta đã bị trúng một trong hai khẩu pháo tự hành. Có thể tìm thấy ảnh cận cảnh của xe tăng T-34 tại: https://stalingrad1942-1943.ru/node/622 Bên phải bạn có thể thấy một khẩu pháo F-22 USV 76 mm bị hư hỏng bị bỏ hoang. Pháo tự hành StuG III được sử dụng để quay phim trước đây được quay từ bên hông, xem: https://stalingrad1942-1943.ru/node/2997
Một đội súng cối Đức được triển khai trong hố chuẩn bị khai hỏa.
Tác giả Thiede, Günther Nguồn Lưu trữ Liên bang Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 101I-218-0529-17A Một kíp chiến đấu người Đức của một khẩu súng cối 81 mm (8 cm s.Gr.W.34) trong một hố bom do máy bay ném bom để lại chuẩn bị khai hỏa. Tháng 9 năm 1942. Khung hình cho thấy một chiếc xe tăng T-34-76 (có lẽ thuộc Lữ đoàn xe tăng số 26) đã bị phá hủy và rơi xuống hố. Bức ảnh được chụp trên phố ở quận Voroshilovsky của Stalingrad. Yeletskaya, bên cạnh bờ kè đường sắt. Một bức ảnh của phi hành đoàn này và T-34 từ một góc độ khác có thể được tìm thấy tại: https://stalingrad1942-1943.ru/node/2966
Một bể chứa dầu nóng gần nhà máy "Tháng Mười Đỏ". Tháng 10 năm 1942
Tác giả không rõ Nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 19287/2564 NEG 1796/3 Người lính Hồng quân trên bờ sông Volga và một bể chứa dầu đang cháy. Tháng 10 năm 1942. Bức ảnh được chụp tại khu vực trạm bơm của nhà máy Krasny Oktyabr. Nhóm quản lý trang web xin cảm ơn nhà sử học và người tái hiện Vladimir Kulikov đã liên kết bức ảnh với địa điểm này!
Mulyarchuk Dmitry Zinovievich, trung úy, phóng viên ảnh cho tờ báo Hồng quân của Phương diện quân Đông Nam "Stalinskoye Znamya". Tháng 8 năm 1942
Tác giả không rõ Nguồn Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 12363 Trong ảnh, phóng viên ảnh của tờ báo "Stalinskoye Znamya", Milyarchuk D.Z., tạo dáng bên một quả bom trên không. Anh ta cầm một thắt lưng súng máy trên tay. Phía sau là xác máy bay địch. Mặt sau của bức ảnh có dòng chữ: "Mulyarchuk Dmitry Zinovievich // Tháng 8 năm 1942 // gần Kalach (nay là thành phố Kalach-na-Donu)"
Một chiếc xe địa hình Horch 108 của quân đội Đức bên cạnh biển báo đường băng qua sông. Giảng viên đại học
Tác giả Seichter Nguồn Lưu trữ Liên bang Cộng hòa Liên bang Đức (Bundesarchiv) Bild 255-020 Xe địa hình quân sự Đức Horch 108 gần biển báo đường đến cây cầu bắc qua sông. Don (Donbrücke), cũng chỉ hướng đến Stalingrad. Khu vực phía nam của làng. Evlampievsky. Tháng 9 năm 1942. Biển báo cũng chỉ dẫn hướng đi đến nhiều đơn vị Wehrmacht khác nhau: hai chữ thập dọc ở trên cùng - chỉ vị trí của Sư đoàn cơ giới số 60, bên dưới - chỉ Sư đoàn xe tăng số 16, và thậm chí thấp hơn (một đường thẳng đứng bị gạch chéo hai lần) - chỉ Sư đoàn bộ binh số 79. Trên lưới tản nhiệt của Horch(a) bạn có thể thấy hình móng ngựa - biểu tượng mang lại may mắn. Nhóm thiết kế trang web xin cảm ơn nhà sử học và nhiếp ảnh gia địa phương Alexander Trofimov đã liên kết bức ảnh với địa điểm này.
Lạc đà và tù nhân chiến tranh ở vùng ngoại ô phía nam của Stalingrad. Tháng 2 năm 1943
Tác giả: Georgy Abramovich Lipskerov Nguồn: Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 18783 NEG 6801 Tù nhân chiến tranh Đức vận chuyển hàng hóa bằng lạc đà kéo xe trượt tuyết. Trận Stalingrad. Thị trấn StalGRES, phía nam Beketovka. Tháng 2 năm 1943.
Một đoàn lính Đức bị bắt. Tháng 1 - Tháng 2 năm 1943
Tác giả: Georgy Abramovich Lipskerov Nguồn: Bảo tàng-Khu bảo tồn "Trận chiến Stalingrad", Volgograd KP 18782/1 NEG 6800/1 Một đoàn quân Đức bị bắt và đồng minh của họ, đang lang thang qua quận Voroshilov của Stalingrad. Tháng 1 - tháng 2 năm 1943.