[Đóng] Cuộc chiến Israel - Iran - Tình hình Trung Đông-Vol 6

"Theo đề nghị của chính phủ Iran, tôi sẽ hoãn kế hoạch phá hủy các nhà máy điện của họ trong vòng 10 ngày, tính đến 20h ngày 6/4 (7h ngày 7/4 giờ Hà Nội). Các cuộc đối thoại đang tiếp diễn. Bất chấp thông tin sai lệch từ truyền thông tin giả, đàm phán đang tiến triển tốt đẹp", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 26/3.

Trong khi đó, Wall Street Journal dẫn lời các bên trung gian hòa giải nói rằng Iran không yêu cầu như vậy và cũng chưa đưa ra phản hồi cuối cùng về kế hoạch chấm dứt chiến sự do Mỹ đề xuất.

Tại cuộc họp nội các ở Nhà Trắng trước đó, ông Trump đe dọa sẽ tăng áp lực lên Iran nếu nước này không đạt thỏa thuận với Mỹ, trong khi đặc phái viên Steve Witkoff nói rằng có "những dấu hiệu mạnh mẽ" cho thấy Tehran sẵn sàng đàm phán.

Ông Witkoff cũng lần đầu công khai xác nhận Washington đã chuyển cho Tehran "danh sách hành động" gồm 15 điểm thông qua quan chức Pakistan. "Chúng ta sẽ chờ xem mọi việc diễn biến ra sao, cũng như liệu Mỹ có thể thuyết phục Iran rằng đây là bước ngoặt mang tính quyết định và không có lựa chọn nào tốt hơn cho họ, thay vì phải đối mặt với thêm chết chóc và tàn phá", ông cho hay.

Tổng thống Trump hôm 21/3 đưa ra tối hậu thư yêu cầu Tehran phải mở lại eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ, nếu không Mỹ sẽ tấn công các nhà máy điện Iran. Đến ngày 23/3, ông rút lại tối hậu thư, nói rằng sẽ hoãn tấn công trong 5 ngày khi các cuộc đàm phán với Tehran đang tiến triển tích cực.

Iran phụ thuộc chủ yếu vào các nhà máy nhiệt điện, nơi tạo ra hơn 95% lượng điện năng cung cấp cho khoảng 40,6 triệu người sử dụng, theo Bộ Năng lượng Iran. Nước này đang vận hành khoảng 130 nhà máy nhiệt điện với tổng công suất 78.000 MW.

Tổng thống Mỹ gần đây tuyên bố "đang đối thoại với những người phù hợp và họ rất muốn đạt được thỏa thuận" ở phía Iran, song không nêu tên cụ thể. Ông nhận định Iran đã "thay đổi chế độ" sau cái chết của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và loạt quan chức hàng đầu, do các lãnh đạo hiện nay "rất khác" so với những người trước đó.

Tuy nhiên, quân đội Iran bác bỏ thông tin đàm phán với Mỹ và nhấn mạnh sự ổn định "chỉ đạt được thông qua sức mạnh". Tehran cũng không chấp nhận đề xuất ngừng bắn mà Washington đưa ra.

Huyền Lê (Theo AFP, Reuters)

Hãng thông tấn Tasnim của Iran ngày 26/3 dẫn nguồn tin quân sự am hiểu tình hình cho biết "làn sóng nhiệt huyết đã dâng cao" trong các lực lượng bộ binh nước này, giữa lúc ngày càng có nhiều suy đoán về khả năng Mỹ phát động chiến dịch tấn công trên bộ ở mặt trận phía nam Iran.

Theo nguồn tin, lực lượng vũ trang Iran đã "huy động và bố trí hơn một triệu binh sĩ" cho hoạt động tác chiến trên bộ. Bên cạnh đó, nhiều thanh niên Iran còn gửi đơn tới trụ sở lực lượng dân quân Basij, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lục quân để xin tham chiến.

"Nếu Mỹ muốn mở eo biển Hormuz bằng những chiến thuật liều lĩnh và mang tính tự hủy hoại, cứ để họ làm vậy. Chúng tôi đã sẵn sàng cho khả năng họ triển khai chiến lược 'tự sát' và eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa", nguồn tin nói thêm.

Chuẩn tướng Ali Jahanshahi, tư lệnh lục quân Iran, cảnh báo chiến dịch trên bộ sẽ "rất nguy hiểm và tốn kém đối với đối phương", thêm rằng mọi động thái ở biên giới đều được theo dõi và Iran đã sẵn sàng cho mọi kịch bản.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 25/3 cho biết tình báo nước này có cơ sở để tin rằng các đối thủ đang lên kế hoạch đánh chiếm một hòn đảo với sự hậu thuẫn của một quốc gia khu vực.

Ông khẳng định Tehran đang theo dõi sát diễn biến, đồng thời cảnh báo rằng lực lượng vũ trang Iran có thể tiến hành các đòn tấn công liên tục nhằm vào "hạ tầng trọng yếu" của mọi quốc gia khu vực tham gia âm mưu chiếm đóng lãnh thổ Iran.

Mỹ hiện duy trì khoảng 50.000 lính ở Trung Đông và đang chuẩn bị triển khai thêm hàng nghìn binh sĩ đến khu vực trong những ngày tới.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể đang nghiêng về phương án đổ bộ kiểm soát đảo Kharg, được mệnh danh là "huyết mạch dầu mỏ" của Iran. Mục tiêu chính của chiến dịch này là tăng áp lực lên Tehran và buộc nước này mở lại eo biển Hormuz.

Giới chuyên gia nhận định đổ quân vào đảo Kharg sẽ là động thái leo thang mạnh, đòi hỏi chiến dịch quy mô lớn, kéo dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy cơ gây ra hậu quả nghiêm trọng, thậm chí cả ở trong nội bộ nước Mỹ.

Xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát từ ngày 28/2 và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tổng thống Trump hôm 26/3 thông báo lùi kế hoạch tấn công các nhà máy điện Iran thêm 10 ngày, nhấn mạnh đàm phán đang tiến triển tốt đẹp.

Tuy nhiên, quân đội Iran bác bỏ thông tin đối thoại với Mỹ và nhấn mạnh sự ổn định "chỉ đạt được thông qua sức mạnh". Tehran cũng không chấp nhận đề xuất ngừng bắn mà Washington đưa ra.

Huyền Lê (Theo Tasnim, The New Arab, ISNA)

"Một thủy thủ trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã bị thương khi chiến hạm triển khai hoạt động bay trên biển Arab ngày 25/3. Trường hợp này không liên quan chiến đấu và không đe dọa tính mạng quân nhân", Bộ tư lệnh Hải quân Trung tâm (NAVCENT), cơ quan phụ trách hoạt động của hải quân Mỹ tại Trung Đông, thông báo hôm nay.

NAVCENT cho biết thủy thủ trên đã được chuyển vào đất liền để tiếp tục điều trị và đang trong tình trạng ổn định. Các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục điều tra nguyên nhân dẫn đến sự việc.

Hải quân Mỹ khẳng định nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln có thể tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ không kích trong khuôn khổ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng nhằm vào Iran.

Đây dường như là lần đầu hải quân Mỹ ghi nhận thương vong trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát.

Mỹ hiện chỉ duy trì nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln cho chiến dịch tấn công Iran, sau khi siêu tàu sân bay USS Gerald R. Ford phải về cảng ở Hy Lạp để sửa chữa do vụ cháy hôm 12/3.

Hải quân Iran hôm 25/3 công bố video phóng tên lửa hành trình Ghadir về phía tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cho rằng đòn tấn công đã buộc nhóm chiến hạm Mỹ phải thay đổi vị trí.

 

 

Chuẩn đô đốc Shahram Irani, tư lệnh hải quân Iran, cho biết Tehran đang theo dõi chặt chẽ hoạt động tác chiến của USS Abraham Lincoln. Ông cảnh báo nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln "sẽ bị tấn công dữ dội nếu tiến vào tầm bắn của tên lửa Iran".

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố triển khai xuồng tự sát tấn công USS Abraham Lincoln trên biển Oman, khi nó hoạt động cách eo biển Hormuz khoảng 340 km. Các quan chức Iran tuyên bố nhóm tác chiến Abraham Lincoln đã "phải lùi xa khoảng 1.000 km" sau vụ tập kích.

Tổng thống Donald Trump hôm 24/3 nói rằng Iran đã phóng 101 tên lửa "rất tinh vi, có tốc độ rất cao"" nhằm vào tàu sân bay Mỹ, khẳng định toàn bộ số khí tài này đã bị đánh chặn, nhưng không nêu tên chiến hạm cụ thể.

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.

IRGC từng nhiều lần phát động tấn công USS Abraham Lincoln bằng tên lửa, máy bay không người lái và xuồng tự sát, nhưng hải quân Mỹ khẳng định nỗ lực này không ảnh hưởng tới hoạt động của chiến hạm.

Thanh Danh (Theo Navy Times, Reuters)

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng ngày 26/3 cho hay hải quân Iran đã suy yếu đến mức không thể tiến hành các hoạt động cản trở tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz.

"Lực lượng hải quân cũng như năng lực phòng thủ bờ biển Iran đã chịu thiệt hại đến mức hoạt động tác chiến của họ bị hạn chế tối đa, trong khi chúng tôi vẫn di chuyển được qua khu vực đó", ông Hegseth nói.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ lấy ví dụ rằng cường kích A-10 Thunderbolt II và trực thăng AH-64 Apache của nước này đã bay tự do khắp không phận Iran, trong đó có cả eo biển Hormuz, dù chúng là những phi cơ bay thấp, dễ bị phòng không đối phương nhắm mục tiêu nhất.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine hôm 19/3 thông báo phi đội cường kích A-10 đã "bắt đầu tham chiến và đang săn tìm xuồng các tấn công nhanh trên eo biển Hormuz", trong khi trực thăng AH-64 Apache tham chiến ở sườn phía nam, đối phó máy bay không người lái (UAV) tự sát Iran.

Xuồng tấn công nhanh và UAV tự sát là những vũ khí được Iran sử dụng để tập kích tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, khiến tuyến hàng hải huyết mạch này gần như bị tê liệt. Cường kích A-10 cùng trực thăng Apache với pháo nòng xoay và tên lửa dẫn đường được coi là phương thức phù hợp để đối phó với những vũ khí này của Iran.

"Những máy bay yểm trợ hỏa lực trên không tầm thấp, bay chậm như vậy thường chỉ được triển khai khi kẻ địch không còn hệ thống phòng không đáng kể nào. Do đó, sự hiện diện của chúng là bằng chứng cho thấy hệ thống phòng không, hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Iran đã bị phá hủy. Các lãnh đạo cấp cao của họ thì đang ẩn náu dưới các hầm ngầm", ông Hegseth nói.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cũng xác nhận quân đội Israel đã hạ sát chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri, tư lệnh hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), người phụ trách chiến dịch phong tỏa eo biển Hormuz của Tehran.

"Thưa Tổng thống, họ không chỉ không còn hải quân mà còn mất cả chỉ huy hải quân", ông Hegseth báo cáo với Tổng thống Donald Trump về vụ hạ sát Tangsiri, thông báo thêm rằng hơn 150 tàu hải quân Iran đã bị đánh chìm kể từ khi nổ ra xung đột hôm 28/2.

Jerusalem Post ngày 26/3 dẫn lời quan chức Israel cho biết quân đội nước này đã mở cuộc không kích vào Bandar Abbas, thành phố cảng quan trọng của Iran nằm gần eo biển Hormuz, khiến chuẩn đô đốc Tangsiri thiệt mạng.

Khi được hỏi về những lo ngại liên quan đến việc IRGC gây nguy hiểm cho các tàu thương mại bằng cách rải thủy lôi khắp eo biển Hormuz, ông Hegseth nói sự suy yếu của lực lượng Iran sẽ khiến họ gặp khó khăn với việc này.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khẳng định chỉ mới gần 30 ngày trước, Iran còn sở hữu lực lượng quân sự hiện đại.

"Chưa bao giờ trong lịch sử, quân đội một quốc gia lại bị vô hiệu hóa nhanh chóng tới vậy", ông Hegseth tuyên bố, thêm rằng khả năng chiến đấu của Mỹ và Israel tiếp tục tăng trong khi sức mạnh của Iran suy yếu.

Eo biển Hormuz đóng vai trò then chốt với an ninh năng lượng toàn cầu. Khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới bị ảnh hưởng do gián đoạn tại đây, trong khi lưu lượng tàu giảm tới 95% so với trước xung đột.

Giới chức Iran hôm 26/3 thông báo cho phép một số quốc gia thân thiện như Ấn Độ, Pakistan, Iraq, Trung Quốc và Nga sử dụng eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Tehran cũng nhiều lần cảnh báo vẫn nhắm mục tiêu vào các tàu có liên hệ với Israel, Mỹ cùng đồng minh.

Ngọc Ánh (Theo Fox News, CNN, AP)