Cuộc chiến Israel - Iran - Tình hình Trung Đông-Vol 6

Theo Tasnim, chiếc máy bay F-16 đã hạ cánh xuống một sân bay quân sự ở phía tây Ả-rập Xê-út. Ngoài ra, các thông tin chi tiết khác về sự cố không được tiết lộ.

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran - ông Ebrahim Zolfaghari - cho biết, một máy bay tiếp nhiên liệu trên không của quân đội Mỹ đã bị phá hủy và ba chiếc khác bị hư hại sau cuộc tấn công của Iran vào Căn cứ Không quân Prince Sultan của Mỹ ở Ả-rập Xê-út.

“Đêm qua, căn cứ của Mỹ ở Ả-rập Xê-út đã bị tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong một chiến dịch của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran”, đài truyền hình Iran dẫn lời ông Zolfaghari nói.

“Trong chiến dịch này, một máy bay tiếp nhiên liệu đã bị phá hủy hoàn toàn và ba máy bay tiếp nhiên liệu khác bị hư hại, không thể hoạt động".

Tấn công tàu quân sự Mỹ

Cũng theo ông Zolfaghari, quân đội Iran đã nhắm mục tiêu từ khoảng cách khá xa vào một tàu hỗ trợ quân sự của Mỹ gần cảng thương mại Salalah của Oman.

Hãng thông tấn chính thức Oman đưa tin sáng nay, rằng cảng Salalah đã bị tấn công bởi hai máy bay không người lái, làm bị thương một công nhân nước ngoài và làm hư hại một cần cẩu.

Oman đã đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran trong ba vòng đàm phán hạt nhân trước khi cuộc xung đột bắt đầu vào tháng trước. Đầu tháng này, Oman cho biết Mỹ đã “mất kiểm soát chính sách đối ngoại”, đồng thời cáo buộc Israel thuyết phục Tổng thống Mỹ Donald Trump gây chiến với Iran.

“Như chúng tôi đã tuyên bố trước đây, chủ quyền quốc gia của đất nước Oman anh em được Iran tôn trọng”, ông Zolfaghari nói thêm trong tuyên bố.

Xóa sổ kho hệ thống chống máy bay không người lái của Ukraine

Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran, quân đội nước này đã nhắm mục tiêu vào một kho chứa hệ thống chống máy bay không người lái của Ukraine tại UAE, mà Iran cho là được sử dụng để hỗ trợ lực lượng Mỹ.

“Kho chứa hệ thống chống máy bay không người lái của Ukraine đặt tại Dubai để hỗ trợ quân đội Mỹ đã bị nhắm mục tiêu và phá hủy”, trích tuyên bố.

Thông tin được đưa ra sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố, Ukraine và UAE đã nhất trí “hợp tác trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng”.

Hiện UAE chưa bình luận về thông tin này.

Theo trang tin điều tra Bellingcat ngày 27/3 (theo giờ Việt Nam), các hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy nhiều vật thể nghi là mìn xuất hiện tại khu vực gần thành phố Shiraz. Các chuyên gia vũ khí được Bellingcat tham vấn nhận định đây là mìn chống tăng do Mỹ sản xuất, nhiều khả năng thuộc hệ thống Gator và được thả từ trên không.

Cùng ngày, báo Mỹ The Washington Post cũng đưa ra đánh giá tương tự khi phân tích các đoạn video và hình ảnh từ hiện trường. Tờ báo này dẫn lời các chuyên gia cho rằng, các vật thể được ghi lại có đặc điểm trùng khớp với mìn BLU-91/B, một loại đạn thuộc hệ thống rải mìn Gator của Mỹ.

Theo The Washington Post, khu vực phát hiện mìn nằm gần các cơ sở liên quan đến tên lửa của Iran, làm dấy lên giả thuyết rằng mục tiêu của hành động này là nhằm cản trở hoạt động của các bệ phóng di động.

Thương vong dân sự và cảnh báo khẩn cấp

Truyền thông Iran, bao gồm hãng tin Tasnim đưa tin, đã ghi nhận thương vong dân sự sau khi các vật thể lạ xuất hiện trên mặt đất. Ít nhất một người đã thiệt mạng và một số người bị thương khi tiếp xúc với các thiết bị nghi là mìn. Giới chức địa phương đã phát đi cảnh báo yêu cầu người dân tránh lại gần hoặc chạm vào những vật thể kim loại không xác định.

Các chuyên gia cho rằng, dù là mìn chống tăng, những thiết bị này vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn đối với dân thường, đặc biệt khi chúng bị di chuyển hoặc xử lý không đúng cách. Ngoài ra, dù hệ thống Gator được thiết kế với cơ chế tự hủy sau một khoảng thời gian nhất định, các lỗi kỹ thuật có thể khiến một số quả mìn không phát nổ theo kế hoạch, kéo dài nguy cơ đối với khu vực bị rải.

Tác động chiến lược: Từ không kích sang kiểm soát chiến trường

Nếu được xác nhận, việc sử dụng mìn rải sẽ đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý trong cách tiếp cận quân sự của Mỹ và các đồng minh trong xung đột với Iran.

Theo nhận định của The Washington Post, việc rải mìn tại khu vực gần các cơ sở tên lửa có thể nhằm hạn chế khả năng cơ động của các bệ phóng di động - một trong những yếu tố then chốt trong chiến lược răn đe của Iran.

Thay vì chỉ tập trung vào các cuộc không kích nhằm phá hủy mục tiêu, chiến thuật này hướng đến việc làm suy giảm khả năng vận hành chiến trường của đối phương, buộc họ phải di chuyển chậm hơn và dễ bị phát hiện hơn.

Đây là dấu hiệu cho thấy xung đột có thể đang chuyển sang giai đoạn mà việc kiểm soát không gian chiến trường trở nên quan trọng không kém các đòn đánh trực tiếp. Trong bối cảnh Iran phụ thuộc vào tính linh hoạt của lực lượng tên lửa, việc bị hạn chế cơ động có thể làm giảm đáng kể hiệu quả phản công.

Nguy cơ leo thang và tranh cãi pháp lý

Tuy nhiên, bước đi này cũng kéo theo nhiều hệ lụy. Theo Bellingcat ngày 28/3, việc sử dụng mìn rải, một loại vũ khí gây tranh cãi trong luật nhân đạo quốc tế, có thể làm gia tăng chỉ trích đối với Mỹ, đặc biệt nếu thương vong dân sự tiếp tục gia tăng.

Giới quan sát cảnh báo rằng, việc tái sử dụng các loại vũ khí như mìn có thể tạo tiền lệ nguy hiểm, khi các bên tham chiến khác cũng có thể áp dụng những biện pháp tương tự.

Điều này không chỉ làm gia tăng mức độ khốc liệt của xung đột mà còn khiến ranh giới giữa chiến tranh hiện đại và các hình thức chiến tranh bị hạn chế trước đây trở nên mờ nhạt hơn.

Theo tuyên bố của Houthi, cuộc tấn công được thực hiện bằng “loạt tên lửa” nhằm đáp trả việc các cơ sở hạ tầng tại Iran, Li-băng, Iraq và các vùng lãnh thổ Palestine liên tục bị không kích. Nhóm này khẳng định sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự cho đến khi “sự gây hấn trên mọi mặt trận chấm dứt”.

Lần đầu tham chiến, Houthi đẩy xung đột sang hướng mới

Việc Houthi chính thức tham chiến được xem là bước ngoặt nguy hiểm. Trước đó, nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn này từng nhiều lần tấn công tàu thương mại trên Biển Đỏ để ủng hộ Hamas sau sự kiện ngày 7/10/2023, gây gián đoạn nghiêm trọng các tuyến hàng hải quốc tế.

Giới quan sát lo ngại rằng, với năng lực tên lửa tầm xa và kinh nghiệm tác chiến phi đối xứng, Houthi có thể tiếp tục mở rộng mục tiêu không chỉ tại Israel mà còn trên các tuyến vận tải chiến lược quanh bán đảo Ảrập.

Ngày 28/3, Israel xác nhận đã phát hiện một tên lửa phóng từ Yemen trong lúc nước này tiếp tục không kích sâu vào thủ đô Tehran của Iran.

Việc Houthi tham chiến, cùng với các mối đe dọa từ Iran nhằm vào các mục tiêu tại Ảrập và UAE, cho thấy chiến sự đang dần vượt khỏi khuôn khổ xung đột song phương. Dù Mỹ và Israel tuyên bố mục tiêu chính là loại bỏ mối đe dọa tên lửa và chương trình hạt nhân của Iran, khả năng thay đổi chế độ tại Tehran hiện không còn được nhấn mạnh như trước.

Mỹ tuyên bố chiến tranh có thể kết thúc “trong vài tuần”, có thể đã thả mìn xuống Iran

Nhiều hãng truyền thông Mỹ đưa tin về việc Mỹ dường như đã triển khai mìn tại miền nam Iran. Ba chuyên gia nói với trang báo điều tra Bellingcat rằng loại vũ khí này là mìn chống tăng Gator do Mỹ sản xuất và được thả từ trên không.

Phát biểu sau cuộc họp ngoại trưởng G7 tại Pháp ngày 27/3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng chiến dịch quân sự chống Iran có thể kết thúc “trong vài tuần, không phải vài tháng”.

Ông nhấn mạnh, Iran sẽ trở nên suy yếu hơn bao giờ hết sau chiến dịch này. Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường lại cho thấy diễn biến trái chiều khi các cuộc tấn công vẫn liên tiếp leo thang.

Chỉ ít giờ sau phát biểu của ông Rubio, truyền thông Mỹ đưa tin một căn cứ quân sự Mỹ tại Ảrập Xêút đã bị tấn công, khiến ít nhất 12 binh sĩ Mỹ bị thương, trong đó có hai người bị thương nặng. Cuộc tấn công được cho là sử dụng kết hợp tên lửa và máy bay không người lái, đồng thời gây hư hại một số máy bay tiếp nhiên liệu.

Một trong những điểm nóng đáng lo ngại nhất hiện nay là eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 28/3 tuyên bố đã chặn ba tàu container tìm cách đi qua eo biển này, đồng thời cảnh báo cấm mọi tàu thuyền liên quan đến “các đồng minh của Mỹ và Israel”.

Ông Rubio thừa nhận việc đảm bảo tự do hàng hải tại Hormuz sẽ là “thách thức cấp bách”, ngay cả khi Mỹ đạt được mục tiêu quân sự. Ông cảnh báo Iran có thể áp đặt một dạng “thu phí qua eo biển”, gây tác động kinh tế nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu.

Không kích dồn dập, thương vong tăng cao

Trên thực địa, các cuộc không kích của Israel nhằm vào Iran tiếp tục gia tăng cường độ, tập trung vào các cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân như nhà máy nước nặng tại Arak và cơ sở sản xuất “bánh vàng” tại Yazd. “Bánh vàng” là tên gọi thông dụng của một dạng uranium cô đặc sơ cấp, được tạo ra trong quá trình xử lý quặng uranium. Đây không phải là nhiên liệu hạt nhân hoàn chỉnh, mà là sản phẩm trung gian, có màu vàng nâu.

Iran xác nhận các cơ sở này bị tấn công nhưng không ghi nhận thương vong hay rò rỉ phóng xạ.

Trong khi đó, các đòn tấn công bằng tên lửa và UAV từ phía Iran vẫn duy trì với tần suất 10-20 vụ mỗi ngày nhằm vào Israel, cho thấy năng lực quân sự của Tehran chưa bị suy giảm đáng kể.

Đến nay, xung đột đã gây thiệt hại nặng nề: hơn 1.900 người thiệt mạng tại Iran, hàng chục nghìn người bị thương; Israel ghi nhận 19 dân thường thiệt mạng; Li-băng rơi vào khủng hoảng nhân đạo khi khoảng 20% dân số phải di dời.