Chiến tranh ở Iran sẽ không khiến nước này mất vũ khí hạt nhân, Macron nói
Tổng thống Pháp nhắc lại rằng sáu tháng trước, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, việc "phá hủy tất cả các cơ sở hạt nhân" đã được tuyên bố.
Ông tin rằng nếu không có các thanh tra quốc tế kiểm tra các cơ sở, bất kỳ hành động quân sự nào cũng sẽ không hiệu quả.
"Sẽ luôn có những người có kỹ năng cần thiết ở Iran, sẽ có các cơ sở bí mật, v.v.", ông nói thêm.
Cần nhắc lại rằng, tước đoạt khả năng làm giàu uranium của Iran là một trong những mục tiêu chiến tranh của Trump.
Thế giới đang đứng trên bờ vực của một cuộc chiến tranh lớn, theo lời Tổng thư ký Liên Hợp Quốc.
Theo ông Guterres, cuộc chiến này sẽ nhấn chìm toàn bộ Trung Đông và có "tác động nghiêm trọng" đến toàn cầu.
"Xung đột đã và đang được cảm nhận ở khắp mọi nơi. Chỉ cần nhìn vào hậu quả của việc chặn đứng tự do hàng hải," ông nói thêm.
Lần đầu tiên một máy bay không người lái của Trung Quốc bị bắn hạ trên không phận Iran.
Mảnh vỡ của một máy bay không người lái Wing Loong II bị bắn rơi được tìm thấy gần thành phố Shiraz ở miền tây Iran.
Loại UAV này đang được sử dụng trong quân đội UAE và Ả Rập Xê Út.
Rõ ràng, các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư đang tham gia vào cuộc chiến.
Theo Bloomberg, các nhà sản xuất nhôm lớn nhất ở các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư đã tạm ngừng sản xuất do các cuộc tấn công của Iran
Sản xuất đã bị tạm dừng tại nhà máy luyện nhôm Emirates Global Aluminum ở Abu Dhabi.
Nhà máy bị mất điện sau các cuộc tấn công, khiến kim loại đông đặc bên trong các mạch luyện. Điều này gây ra "thiệt hại đáng kể cho quá trình sản xuất."
Các cuộc tấn công cũng được thực hiện tại nhà máy luyện nhôm Aluminum Bahrain ở Bahrain.
Cả hai nhà máy đều nằm trong số những nhà máy lớn nhất thế giới, mỗi nhà máy sản xuất hơn 1,6 triệu tấn nhôm vào năm 2025.
Trước đó, Iran đã hứa sẽ trả đũa sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào các nhà máy luyện nhôm của nước này.
Israel đã tìm ra cách để tránh trả tiền tại nhà hàng.
Người Israel gọi món, chờ tiếng còi báo động không kích, rồi chạy tìm chỗ trú ẩn mà không trả tiền.
Tấn công các căn cứ của Mỹ và mạng internet toàn cầu: Iran tấn công các gã khổng lồ công nghệ thông tin và máy bay ở Trung Đông
Theo tờ Jerusalem Post, một trung tâm dữ liệu của Oracle ở Dubai cũng bị tấn công.
Các cuộc tấn công đã được thực hiện vào một trung tâm điện toán đám mây của Amazon ở Bahrain.
Hai máy bay không người lái đã tấn công phái đoàn ngoại giao của Mỹ ở Baghdad.
Các cuộc tấn công bằng UAV cũng được báo cáo nhằm vào máy bay chiến đấu của Mỹ tại căn cứ không quân Al-Azraq ở Jordan.
Mỹ đã bắt đầu tìm kiếm những người chịu trách nhiệm cho cuộc chiến thất bại với Iran.
Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth yêu cầu Tổng Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ, Tướng Randy George, phải từ chức ngay lập tức, theo báo cáo của CBS.
Hegseth được cho là muốn một người ở vị trí này có thể "thực hiện tầm nhìn của Trump và Hegseth đối với Lục quân."
Tổng Tham mưu trưởng Lục quân thường giữ chức vụ này trong bốn năm; George dự kiến sẽ phục vụ đến năm 2027.
Trước đó, George từng là trợ lý quân sự cấp cao cho Bộ trưởng Quốc phòng trong hơn 10 năm.
Họ đã bị sỉ nhục: Eo biển Hormuz sẽ vẫn đóng cửa đối với Mỹ và Israel trong một thời gian dài, - IRGC
Chiến lược của chúng tôi là đánh đuổi người Mỹ ra khỏi Tây Á, một phát ngôn viên quân sự cấp cao của Iran tuyên bố.
Người Mỹ và những người theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái sẽ không bao giờ có cơ hội tiếp cận Eo biển Hormuz, tuyên bố.
Trong toàn bộ lịch sử của Hoa Kỳ, Washington chưa bao giờ phải chịu sự sỉ nhục nào như trong tháng vừa qua.
Trump đã rút lui ba lần và thất bại trong việc đạt được mục tiêu của mình.
Chúng tôi không chỉ tấn công các căn cứ của các người, mà còn cả các sĩ quan và binh lính của các người trong hầm trú ẩn.
Chúng tôi sẽ bóp cổ kẻ thù bằng bàn tay của nhân dân và quân đội cho đến khi hắn nghẹt thở.
heo Bloomberg, Trump có kế hoạch chuyển sang nền kinh tế chiến tranh vào năm 2027
Ngân sách năm 2027 dự kiến sẽ được công bố vào ngày mai, tăng chi tiêu quân sự bằng cách cắt giảm ngân sách cho y tế và các cơ quan trong nước.
Mục đích Mỹ phá hoại dân sự là để ép Iran phải thỏa hiệp.
Hiện nay các căn cứ quân sự Mỹ ở các nước Trung Đông ở rất gần Iran, thậm chí có những cái ngay bên bờ biển, hay ngay trong đất Iraq. Chỉ có Israel ở cách 1200 km thôi, nhưng ở đó lại không có căn cứ quân sự Mỹ. Iran bắn đến đó cũng không khó mấy.
Ngoài ra, nhìn vào các đợt tấn công của Iran thì có thể thấy hiệu suất các đòn đánh tên lửa của Iran ngày càng cao, Mỹ và Israel dần dần đã mất năng lực phòng không, cả về lý do cạn kiệt tên lửa đánh chặn lẫn hiệu quả đánh chặn không tốt. Các đòn của IRGC và quân đội Iran (Artesh) ngày càng gây thiệt hại lớn.
Thiệt hại của Mỹ nhìn vào những thứ leak ra đã rất lớn, nếu không kiểm duyệt để lộ ra hết thì còn lớn nữa. Nhưng cái lớn không đơn giản chỉ là tiền, mà còn là chiến lược. Nếu bây giờ các căn cứ của Mỹ bị phá hết hạ tầng (hiện nay đã phải rút hết nhân sự đi ở phần lớn căn cứ), thì chỗ đứng chân của Mỹ ở Trung Đông sẽ hỏng, khi đó thì các nước Arap lớn như Arap Saudi, Iraq sẽ vùng ra khỏi kiểm soát của Mỹ. Hiện nay Mỹ đang có nguy cơ mất chỗ đứng ở Iraq, khi mà các căn cứ quân sự ở Iraq dần dần bị phá. Mỹ mà không đưa bộ binh vào Iraq là có nguy cơ mất sạch chỗ đứng ở đây, uổng phí bao năm tấn công và đầu tư vào đất nước này. Mất chỗ đứng ở Iraq là có nguy cơ các căn cứ ở Kuwait, rồi thậm chí Jordan cũng bị đe dọa, uy hiếp đó.
Nếu Iran mà đánh hỏng chỉ cần một phần đáng kể hạ tầng dầu khí của UAE và/hoặc Kuwait thì hệ thống petrodollar của Mỹ thiệt hại nghiêm trọng. Nếu cuộc chiến kéo dài, UAE và Kuwait mà không còn thực lực kinh tế thì nó sẽ bị các nước lớn khác như Arap Saudi hay Iraq hấp thụ, đặc biệt nếu UAE mà không trụ được thì các tiểu quốc trong đó sẽ tan ra, và sẽ bị Arap Saudi hấp thụ ngay (đây là điều Arap Saudi muốn làm bao lâu nay mà chưa được. Ở UAE thì thủ đô Abu Dhabi đã chiếm 85% dân số, các tiểu quốc còn lại quá nhỏ để có thể tự tồn tại trên một vùng đất khốc liệt như vậy. Ví dụ, tiểu quốc Ajman chẳng hạn, hiện nay phần lớn các giếng dầu của họ đã cạn và không còn đem lại thu nhập đáng kể. Nếu UAE mà bị phá hạ tầng dầu khí thì các tiểu quốc tan ra ngay).
Cuộc chiến kéo dài nữa, hàng loạt các nước trong hệ sinh thái kinh tế của Mỹ như Hàn, Nhật Bản sẽ dính đòn nặng khi không chỉ năng lượng mà kho lưu trữ chiến lược có hàng loạt hóa chất đầu vào của các ngành công nghệ bị cạn kiệt (hiện nay thì đồng won của Hàn đã sụt giá nặng, ...).
Nền kinh tế của họ gắn chặt với Mỹ, cùng trong hệ sinh thái kinh tế với Mỹ cả, họ bị làm sao thì Mỹ cũng dính đòn nặng theo.
Trung Quốc thì càng ngày càng mạnh lên cả về kinh tế và chính trị (hiện nay thì TQ đã bắt đầu bán lại LNG của Nga cho các nước thu lợi rồi nhưng cái lợi đó chỉ là vặt so với những lợi khác).
Càng kéo dài thì vị trí - cán cân chiến lược trên toàn cầu sẽ thay đổi hoàn toàn theo hướng bất lợi cho Mỹ và có lợi cho Nga TQ, nên ý đồ của Mỹ đó là, họ sẽ phá hoại Iran càng nhiều càng tốt, nếu đạt được thỏa hiệp thì tốt, không thỏa hiệp được thì cũng làm cho Iran tan hoang, phải mất thời giờ khôi phục kinh tế, không thể hoàn toàn dồn lực tăng cường sức mạnh quân sự nói chung và tên lửa nói riêng. Trong thời gian đó, Mỹ cũng sẽ cố gắng xây dựng lại hạ tầng quân sự ở các nước Trung Đông và Israel khác, giữ lại vị trí chiến lược của mình ở Trung Đông và hệ thống petrodollar của mình
Một quả tên lửa của Hezbollah đã rơi xuống Kiryat Shmona. Hezbollah duy trì tốc độ phóng tên lửa tương đối cao, cho thấy kho dự trữ khổng lồ của chúng đủ cho một cuộc chiến kéo dài.
Hệ thống phòng không Iran đã bắn hạ thêm một máy bay không người lái Hermes 900 của Israel gần Shiraz hôm nay. Hệ thống phòng không Iran bắn hạ các máy bay không người lái cỡ lớn gần như hàng ngày, thường là nhiều chiếc cùng một lúc.
Điều này là để đáp trả việc hệ thống phòng không của Iran đã bị phá hủy hoàn toàn. Trên thực tế, Iran vẫn còn một số lượng đáng kể các bệ phóng hoạt động từ các vị trí phục kích.
Hậu quả của các cuộc tấn công của Iran vào hệ thống phòng không THAAD ở khu vực Al-Ruwais thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Sử dụng máy bay không người lái, người Iran đã vô hiệu hóa tất cả các radar. Chỉ có các bệ phóng là còn nguyên vẹn. Toàn bộ hệ thống về cơ bản đã bị vô hiệu hóa. Và đây không phải là lần đầu tiên hệ thống này bị tấn công. Hình ảnh này cho thấy thiệt hại lên tới hàng trăm triệu đô la.
Phá hoại hạ tầng dân sự của Iran thì chỉ càng béo cho TQ sau này. Xây dựng lại và hút dầu mỏ cũng như các khoáng sản khác của Iran nhiều hơn (Iran không chỉ có dầu mỏ). Bản thân TQ hiện nay cũng nhập kha khá sản phẩm dân sự phi dầu mỏ, phi khoáng sản của Iran
TQ hiện nay đã trấn an mọi người rằng có thể dựa vào họ để đóng các con tàu chở dầu bị phá hỏng rồi
TIẾNG HÉT 'SÓI!' GIỮA EO BIỂN HORMUZ
Hơn 2.500 năm trước, Aesop kể câu chuyện về một cậu bé chăn cừu cảm thấy buồn chán trên cánh đồng vắng. Để tiêu khiển, cậu hét lớn: "Sói! Có sói!" Dân làng bỏ dở việc làm đồng, cầm gậy gộc chạy lên đồi, chẳng thấy sói đâu.
Lần đầu họ tức giận. Lần thứ hai họ nghi ngờ. Đến khi sói thật xuất hiện và cậu bé gào khản cổ cầu cứu, không một ai đứng dậy nữa.
Câu chuyện đó được dạy cho trẻ em toàn thế giới như bài học vỡ lòng về lòng tin. Trong tiếng Anh, "to cry wolf" đã trở thành thành ngữ chính thức để chỉ hành động cảnh báo giả, cho đến khi không còn ai tin vào cảnh báo thật.
Từ ngày 2/3 đến 30/3/2026, Axios và Wall Street Journal đã ghi lại đầy đủ 13 lần Tổng thống Donald Trump tuyên bố cuộc chiến tại Iran sắp đến hồi kết, trung bình hơn ba lần mỗi tuần, trong suốt năm tuần liên tiếp.
Đây là câu chuyện về điều đã xảy ra với thị trường tài chính toàn cầu ở giữa những tuyên bố của Trump.
📉 NHỮNG NGÀY DÂN LÀNG CÒN CHẠY LÊN ĐỒI
Ngày 2/3, Operation Epic Fury chính thức bắt đầu. Đó là cái tên mà Bộ Chiến tranh Mỹ đặt cho chiến dịch quân sự tại Iran, vì "Epic Fury" nghe hùng tráng hơn những lý do khác mà Washington đang cần giải thích lúc đó. Trump đứng trước lễ trao Huân chương Danh dự và tuyên bố: "Chúng ta sẽ thắng dễ dàng. Không ai làm được điều này ngoài tôi."
Ông cũng nói câu tương tự về vaccine COVID, về nền kinh tế, và về thời tiết ở Florida.
Dầu Brent lúc đó có giá 82 USD/thùng. Thị trường phản ứng tích cực vì chưa có lý do gì để không tin. Đây là giai đoạn đặc biệt trong mọi cuộc khủng hoảng: lòng tin chưa bị thử thách nên chưa bị bào mòn.
Ngày 9/3, Trump nói chiến tranh đã "gần như hoàn tất" rồi tuyên bố thêm: "Iran xong rồi. Tôi có thể tuyên bố chiến thắng vĩ đại ngay lúc này."
Dầu từ 119 USD rớt thẳng xuống 91 USD chỉ trong vài giờ, mức giảm mạnh nhất trong một phiên kể từ khi chiến tranh nổ ra theo Guardian. Wall Street tăng 0,8%. Châu Âu tăng 1,5%. Không có bất kỳ diễn biến thực địa nào thay đổi. Không một căn cứ nào được giải phóng. Không một tàu chở dầu nào được phép qua Hormuz thêm. Chỉ một câu nói.
Nếu bạn thắc mắc ai kiếm được tiền trong khoảng thời gian dầu từ 119 USD xuống 91 USD rồi lên lại đó, câu trả lời chắc chắn không phải là người chăn cừu.
Ngày 11/3 là ngày đáng nhớ nhất của giai đoạn đầu. Buổi sáng, Trump nói chiến tranh sẽ kết thúc "bất cứ lúc nào tôi muốn" vì "gần như không còn gì để đánh nữa." Dầu rớt. Thị trường châu Á tăng. Rồi vài tiếng sau, cũng chính vị Tổng thống đó, trong một sự kiện khác, nói thêm: "Chúng ta không muốn rút lui sớm, phải không? Phải làm cho xong việc chứ?"
Biên độ dao động của dầu trong ngày 11/3 đạt 14 USD/thùng theo Bloomberg, mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Để dễ hình dung: 14 USD/thùng biến động trong một ngày tương đương khoảng 17% giá trị hợp đồng dầu đang giao dịch, lớn hơn mức biến động của cổ phiếu Apple trong suốt một quý tài chính bình thường.
Đây không còn là thị trường phản ứng với địa chính trị. Đây là thị trường bị kéo căng giữa hai đầu một sợi dây, mà cùng một người đang nắm cả hai phía.
Ngày 13/3, Trump nói chiến tranh sẽ kết thúc "khi tôi cảm nhận được trong xương." Thị trường không có thuật toán nào được lập trình để xử lý câu đó.
📈 DÂN LÀNG BẮT ĐẦU NHÌN NHAU
Đến giữa tháng 3, một điều thầm lặng bắt đầu xảy ra.
NYT ngày 26/3 ghi nhận điều mà nhiều nhà phân tích đã quan sát nhưng ít ai dám nói thẳng: độ nhạy của thị trường với tuyên bố Trump đang giảm dần theo từng lần. Lần đầu dầu rớt 28 USD/thùng. Lần thứ năm rớt 11 USD. Lần thứ chín rớt 6 USD.
Trong kinh tế học tài chính, đây gọi là "diminishing market sensitivity": thị trường dần học được rằng một tín hiệu cụ thể không còn đáng tin cậy, và giảm mức phản ứng theo. Nói theo ngôn ngữ của Aesop: dân làng không ngu hơn hay khôn hơn trước. Họ chỉ mệt leo đồi về tay không.
Ngày 23/3 là cảnh bi hài đắt giá nhất của toàn bộ giai đoạn này. Trump đăng lên Truth Social bằng chữ in hoa toàn bộ, ông thích in hoa vì nó trông quyết đoán hơn: "CÁC CUỘC ĐÀM PHÁN VỚI IRAN RẤT TỐT VÀ HIỆU QUẢ." Dầu Brent rớt xuống dưới 100 USD/thùng lần đầu tiên sau hai tuần. Chứng khoán toàn cầu tăng. Các bàn giao dịch từ London đến Singapore đồng loạt nhảy vào.
Đúng sáu tiếng sau, Iran lên truyền hình quốc gia: không có cuộc đàm phán nào. Không có thỏa thuận nào. Tên lửa vẫn rơi. Al Jazeera dẫn nguồn ngoại giao Tehran gọi kế hoạch 15 điểm của Mỹ là "tối đa hóa yêu cầu, phi lý" và xác nhận không có liên lạc trực tiếp nào giữa hai bên kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Dầu tăng lại 106 USD trước khi phiên giao dịch New York đóng cửa. Cùng ngày, Trump nói thêm với báo giới: nếu không có thỏa thuận, "chúng ta cứ thế mà tiếp tục ném bom thôi."
Guardian tóm tắt ngày 23/3 bằng một dòng tít: "Thị trường chứng khoán sụt giảm sau tối hậu thư Iran của Trump."
CON SÓI THẬT ĐANG Ở ĐÂU?
Ngày 30/3, lần thứ 13. Wall Street Journal dẫn nguồn từ các quan chức Nhà Trắng: Trump sẵn sàng tuyên bố kết thúc chiến tranh ngay cả khi Eo biển Hormuz vẫn còn đóng. Cùng buổi sáng hôm đó, ông đăng Truth Social kêu gọi Anh, Pháp và một loạt quốc gia đồng minh: "Đi mà tự kiếm dầu của các anh đi!"
Dầu Brent đứng ở 115 USD/thùng, cao hơn 33 USD so với ngày ông lần đầu tuyên bố Mỹ "đã thắng rồi."
Vậy tại sao một thị trường gồm những tổ chức tài chính tinh vi nhất hành tinh lại liên tục bị cuốn vào vòng xoáy này? Câu trả lời không nằm ở sự ngây thơ mà nằm ở cấu trúc.
Các hệ thống giao dịch thuật toán hiện đại là chương trình máy tính tự động thực hiện lệnh mua bán, được lập trình để quét từ khóa như "Iran deal", "war end", "Hormuz open" và thực thi lệnh trong mili-giây, trước khi bất kỳ nhà phân tích nào kịp đọc xong ngữ cảnh của câu. Một quỹ phòng hộ bỏ qua tín hiệu "hòa bình" sẽ thua đối thủ vào ngày dầu rớt 15%, dù tín hiệu đó sau này hóa ra là sai.
Đây là cái bẫy không một tổ chức đơn lẻ nào có thể tự thoát ra, và cũng là lý do CNBC gọi đây là "Trump-Iran market whiplash" với sự bất lực ngầm hiểu trong từng chữ.
Thuật toán không có cảm xúc, nhưng chúng được cập nhật. Sau đủ số lần sai, ngưỡng phản ứng bị nâng lên. Đây chính xác là cơ chế Aesop đã mô tả 2.500 năm trước.
Điều đáng lo hơn cả không phải là sự biến động mà là thứ đang nằm yên phía sau.
Eo biển Hormuz kiểm soát 20% tổng lượng dầu lưu thông toàn cầu. Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), 84% lượng dầu thô đi qua đây có đích đến là các thị trường châu Á, bao gồm Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc, Ấn Độ và cả Việt Nam.
Đây không phải vấn đề của Mỹ hay châu Âu. Đây là vấn đề của mọi nền kinh tế phụ thuộc vào dầu nhập khẩu ở nửa phía đông địa cầu.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) xác nhận đây là cú sốc cung tệ nhất kể từ thập niên 1970. EIA điều chỉnh dự báo giá dầu trung bình quý II/2026 lên 91 USD/thùng, tức là ngay cả kịch bản lạc quan cũng không còn rẻ. Goldman Sachs cảnh báo nếu tắc nghẽn Hormuz kéo dài, Brent có thể chạm mốc đẩy lạm phát toàn cầu vào vòng xoáy không có điểm dừng.
Suzanne Maloney, chuyên gia Iran hàng đầu tại Brookings Institution, gọi việc tuyên bố kết thúc chiến tranh mà không mở lại Hormuz là "vô trách nhiệm đến mức khó tin" và nói thẳng: "Không có cách nào cách ly nước Mỹ khỏi thiệt hại kinh tế đang xảy ra. Thiệt hại đó sẽ tăng theo cấp số nhân nếu Hormuz tiếp tục đóng."
115 USD/thùng là vấn đề của người cần đổ xăng. Người chỉ cần đăng bài lên Truth Social thì không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi giá dầu.
Trong câu chuyện của Aesop, điều bi kịch không phải là con sói ăn thịt đàn cừu. Điều bi kịch là khi con sói thật xuất hiện, tiếng kêu cứu hoàn toàn thật, nỗi sợ hãi hoàn toàn thật, nhưng dân làng đã mệt chạy lên đồi.
Hormuz vẫn đóng. Dầu vẫn ở 115 USD/thùng. Và lần tuyên bố thứ 14, nếu có, câu trả lời sẽ đắt hơn nhiều so với 115 USD/thùng.
Người nắm cả hai đầu sợi dây không bao giờ sợ dây đứt. Vì đó đâu phải sợi dây của họ.
*Nguồn: Axios, Wall Street Journal, CNBC, The New York Times, The Guardian, Le Monde, Reuters, Al Jazeera, Goldman Sachs Research, IEA Energy Security Bulletin, U.S. Energy Information Administration, Brookings Institution, Bloomberg
Trần Kiên