Cuộc chiến Israel - Iran - Tình hình Trung Đông-Vol 6

"Nếu Iran không mở hoàn toàn và ngừng đe dọa ở eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ kể từ thời điểm này, Mỹ sẽ tấn công và xóa sổ các nhà máy điện của họ, bắt đầu từ cơ sở lớn nhất", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social tối 21/3 (sáng 22/3 giờ Hà Nội).

Ông Trump cũng cho hay Iran "muốn đạt thỏa thuận" nhưng ông thì không, bởi các mục tiêu mà Mỹ đề ra "đã đạt được sớm hơn nhiều tuần so với kế hoạch" và Mỹ đã "thổi bay Iran khỏi bản đồ".

"Giới lãnh đạo của họ đã không còn, hải quân và không quân đã chết, họ không còn năng lực phòng thủ và muốn đi đến thỏa thuận. Tôi thì không", ông Trump viết.

Đây là lần đầu tiên ông Trump ra tối hậu thư đe dọa nhắm vào hạ tầng điện của Iran. Trước đó, ông tuyên bố các cuộc không kích của Mỹ chỉ nhắm vào cơ sở tên lửa, hạt nhân cùng các mục tiêu quân sự và hệ thống chỉ huy, lãnh đạo của Iran.

Theo Bộ Năng lượng Iran, nước này hiện vận hành khoảng 200 nhà máy điện quy mô lớn, trong đó Nhà máy điện Shohadaye Pakdasht ở khu vực Pakdasht, ngoại ô thủ đô Tehran là cơ sở lớn nhất với công suất hơn 2.800 MW.

Đáp trả bài đăng của ông Trump, lực lượng vũ trang Iran tuyên bố nếu cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của họ bị tấn công, tất cả cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử muối khắp Trung Đông đều sẽ bị nhắm mục tiêu.

Iran hồi đầu tháng từng sử dụng máy bay không người lái tấn công một nhà máy khử muối chuyên lọc nước biển thành nước ngọt ở Bahrain. Các nhà máy khử muối cung cấp nước uống cho hàng triệu người ở Trung Đông. Khu vực này có khoảng 5.000 nhà máy khử muối, chiếm hơn 40% năng lực lọc nước biển của thế giới.

Sau khi Mỹ, Israel phát động cuộc tấn công vào Iran ngày 28/2, Tehran đã gần như đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả, buộc các quốc gia phụ thuộc vào tuyến vận tải này phải gấp rút tìm tuyến thay thế và sử dụng nguồn dự trữ. Sự gián đoạn nguồn cung từ vùng Vịnh khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, dẫn đến nguy cơ lạm phát trên diện rộng nếu chiến sự kéo dài.

Mỹ gần đây tăng cường lực lượng, khí tài và kêu gọi đồng minh hỗ trợ để mở lại eo biển Hormuz, trong khi Iran đã "đặc cách" cho tàu thuyền một số nước đi qua, nhưng đe dọa sẽ tấn công bất cứ tàu nào của Mỹ, Israel hoặc đồng minh đi qua khu vực.

Trước bài đăng của ông Trump, Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết lực lượng nước này đã thả nhiều quả bom loại nặng gần 2,3 tấn xuống cơ sở ngầm "kiên cố" nằm dọc bờ biển Iran, nơi Tehran cất giữ tên lửa hành trình chống hạm, bệ phóng tên lửa di động và các thiết bị khác. Đây là một trong những loại bom mạnh nhất trong kho vũ khí của Mỹ.

"Chúng tôi không chỉ phá hủy cơ sở này mà còn tập kích các địa điểm hỗ trợ tình báo và trạm tiếp sóng radar tên lửa được sử dụng để theo dõi tàu thuyền. Khả năng đe dọa tự do hàng hải trong và xung quanh eo biển Hormuz của Iran đã bị suy giảm. Chúng tôi sẽ không ngừng theo đuổi các mục tiêu này", ông Cooper đăng trên mạng xã hội X.

CENTCOM từng tiết lộ việc sử dụng bom xuyên hầm hồi đầu tuần này, nhưng trong thông điệp mới nhất, ông Cooper nêu rõ hơn tác động của chúng, giữa bối cảnh Mỹ đang chịu áp lực ngày càng tăng để giải quyết hậu quả của cuộc chiến đối với giá dầu và thương mại toàn cầu.

Theo ông Cooper, quân đội Mỹ đã tấn công hơn 8.000 mục tiêu quân sự, trong đó có 130 tàu của Iran, trong ba tuần qua.

Những quả bom mà ông Cooper đề cập có giá ước tính 288.000 USD mỗi quả, với sức công phá yếu hơn những quả 13,6 tấn mà Mỹ đã thả xuống các địa điểm hạt nhân của Iran năm ngoái.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) ước tính gần 20.000 thủy thủ và khoảng 3.200 tàu đang mắc kẹt do eo biển Hormuz đóng cửa. Công ty dữ liệu và phân tích Kpler ở Bỉ cho hay từ ngày 1/3 đến 19/3, khoảng 114 lượt tàu hàng đã di chuyển qua eo biển Hormuz, trong đó có 69 tàu dầu. Con số này không đáng kể so với trước khi chiến sự bùng phát.

Chiến sự Iran sắp bước sang tuần thứ tư, khiến hơn 2.000 người thiệt mạng và nhiều cơ sở dầu khí trọng yếu trong khu vực bị hư hại, làm đảo lộn dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Huyền Lê (Theo AFP, Guardian)