KHI SPACEX "ĐÁP" BẰNG CÁCH NỔ TUNG: NGHỆ THUẬT PR VÀ CANH BẠC "KHÔNG CHÂN" TRẦN TRỤI
Nếu theo dõi chuyến bay thử nghiệm thứ 12 (Flight 12) của siêu tên lửa Starship V3 qua các trang tin đại chúng, người đọc dễ có cảm giác nhân loại vừa chứng kiến một kỳ tích công nghệ không tì vết. Những cụm từ như "phóng thử thành công", "tầng trên đáp xuống Ấn Độ Dương" xuất hiện dày đặc như một chiến thắng được lập trình sẵn.
Nhưng nếu tắt âm thanh của các bình luận viên đầy phấn khích, rũ bỏ lớp từ ngữ bóng bẩy của các chuyên gia truyền thông và nhìn thẳng vào hình ảnh vật lý trần trụi ở vài giây cuối: Một khối thép khổng lồ nặng hàng chục tấn lao điên cuồng từ trên trời xuống, bật cháy vài đốm lửa động cơ hãm tốc, rồi va chạm với mặt nước và nổ tung thành trăm mảnh.Trong ngôn ngữ vật lý thuần túy, đó là một vụ rơi tự do và vỡ nát. Nhưng trong phòng xử lý PR của SpaceX, cú nổ ấy được định nghĩa lại bằng một thuật ngữ đầy tính giảm nhẹ: "Hạ cánh mô phỏng thành công" .
Thực chất, cái gọi là "cố tình đáp xuống biển để thử nghiệm an toàn" chỉ là một bức màn nhung truyền thông nhằm che giấu một sự thật trần trụi: SpaceX không thể cho con tàu này đáp xuống đâu cả, bởi vì ở thời điểm hiện tại, nó hoàn toàn... không có chân.
Cuộc chiến PR và chiếc mặt nạ "Tiêu chuẩn kép"
Hãy thử làm một phép thử tư duy: Nếu vật thể nổ tung trên Ấn Độ Dương kia không mang logo SpaceX mà mang cờ Trung Quốc hoặc Nga, hệ thống truyền thông quốc tế sẽ giật tít thế nào?
Chắc chắn, những cụm từ như "Thất bại thảm hại", "Tên lửa nổ tung trên biển", hay "Mối đe dọa từ rác vũ trụ mất kiểm soát" sẽ tràn ngập các mặt báo. Sự cố động cơ Raptor hoạt động không hoàn hảo, bị tắt sớm trong quá trình bay sẽ bị mổ xẻ thành "lỗi kỹ thuật nghiêm trọng", "minh chứng cho sự yếu kém của năng lực chế tạo phần cứng".
Nhưng vì đây là SpaceX, một thực thể gắn liền với lợi ích địa chính trị và danh dự công nghệ của Mỹ, cuộc chơi ngôn từ lập tức đảo chiều. Bản chất của chiến dịch PR này là bảo vệ tính chính danh của dòng vốn. SpaceX sống bằng tiền thuế của người dân Mỹ thông qua các hợp đồng tỷ USD với NASA và Lầu Năm Góc. Truyền thông không thể để công chúng thấy tiền thuế của họ đang bị đem đi "đốt" theo đúng nghĩa đen dưới lòng đại dương.
Do đó, họ phải khoác lên vụ nổ một chiếc áo hoa mỹ: Vụ nổ được gọi là "rã thể chủ động ngoài kế hoạch", cú rơi cắm đầu xuống biển được dịch thành "hạ cánh mô phỏng", và lỗi hệ thống động cơ được ca ngợi là "thuật toán xử lý dự phòng thông minh".
Sự thật về cú né xà lan: Bản mẫu lỗi và cái bẫy "Không chân"
Về mặt logic cơ học, nhiều người sẽ hỏi: Tại sao SpaceX không kéo một cái xà lan khổng lồ ra biển để Starship đáp lên đó, như cách họ vẫn làm rất tốt với tên lửa Falcon 9?
Câu trả lời rất phũ phàng: Starship vốn không được thiết kế để có chân hạ cánh.
Để tối ưu hóa trọng lượng, cắt bỏ khoảng 15 tấn "thịt thừa" nhằm tăng tối đa tải trọng chở vệ tinh thương mại và vũ khí, Elon Musk đã xóa sổ hoàn toàn bộ chân tiếp địa của con tàu. Không có chân, nếu SpaceX có thả một cái xà lan ra biển, Starship sau khi hãm tốc cũng chỉ có thể... đổ rạp xuống và nổ tung trên mặt xà lan. Chưa kể, luồng nhiệt hủy diệt từ cụm động cơ Raptor chạy bằng Methane thừa sức nung chảy và xé toạc lớp boong thép của bất kỳ chiếc tàu bè nào nếu không có hệ thống phun nước giải nhiệt khổng lồ hỗ trợ.
Vậy họ định thu hồi con tàu nặng gần 100 tấn này bằng cách nào?Theo lý thuyết, họ phải dùng đến tháp phóng Mechazilla trên đất liền với hai cánh tay robot khổng lồ (gọi vui là cặp đũa cả). Con tàu phải bay về, treo lơ lửng trên luồng lửa ngay sát tháp phóng ở giây cuối để hai cánh tay robot khép lại, "chụp" lấy hai cái chốt nhỏ trên thân tàu trước khi ngắt động cơ.
Canh bạc "Được ăn cả, ngã về không"Đây là một thiết kế đẩy toàn bộ cái khó từ phần cứng con tàu sang phần cứng bệ phóng, biến tháp phóng thành "tử huyệt" của toàn bộ dự án.Khi Starship hạ cánh, chỉ cần hệ thống máy tính điều hướng thời gian thực bị lệch vài mét, hoặc gió biển giật mạnh khiến con tàu va đập vào tháp, toàn bộ bệ phóng trị giá hàng trăm triệu USD và con tàu sẽ cùng nổ tung. Nếu tháp phóng sập, toàn bộ chương trình Starship của nước Mỹ sẽ bị đóng băng ít nhất 1 đến 2 năm để xây lại.
Chính vì rủi ro "sập tiệm" quá khủng khiếp này, nên ở chuyến bay V3 (Flight 12), khi thuật toán và độ ổn định của động cơ chưa đạt mức hoàn hảo 100%, SpaceX thà cắm đầu nó xuống Ấn Độ Dương cho nổ nát bét để lấy dữ liệu, chứ tuyệt đối không dám đem về gần cái tháp phóng báu vật ở Texas.
Bản chất cốt lõi: Vụ phóng Starship V3 không hề hoành tráng kiểu "thành công rực rỡ" như cách báo chí đang cố công tô vẽ. Đó là một vụ rơi tự do được dự báo trước của một thực thể phần cứng chưa hoàn thiện, không có khả năng tự đáp.
Sự tinh quái của bộ máy PR SpaceX nằm ở chỗ: Họ đã biến một sự thỏa hiệp bắt buộc do bế tắc cấu trúc phần cứng thành một kịch bản mang tính chủ động đầy ngạo nghễ trong mắt công chúng.
Người xem tỉnh táo sẽ nhìn thấy cú nổ dưới biển là hệ quả của một con tàu "không chân", chứ không phải là một bước đi êm ái hướng tới tương lai.
https://vnexpress.net/spacex-phong-thu-ten-lua-manh-nhat-the-gioi-starship-v3-5077209.html
(Lý Thanh Hà)
Reuters: Các gia đình giàu nhất thế giới đang từ bỏ đồng đô la
Một nửa các văn phòng gia đình, quản lý tài sản của các gia đình giàu có, cho rằng khoản đầu tư của họ bằng đồng đô la là quá mức, theo báo cáo của UBS Group AG, mà Reuters đã trích dẫn.
Khoảng hai phần ba các tổ chức như vậy dự kiến đồng đô la Mỹ sẽ tiếp tục suy yếu trong năm tới. Trong bối cảnh này, họ dự định tăng đầu tư vào cơ sở hạ tầng, cổ phiếu của các thị trường mới nổi ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và bất động sản ở Tây Âu.
Sự thay đổi chiến lược phản ánh sự thận trọng ngày càng tăng của các nhà đầu tư tư nhân lớn đối với đồng đô la và mong muốn đa dạng hóa tài sản trong bối cảnh kỳ vọng về sự sụt giảm tiếp tục của đồng tiền này.