Hàn Quốc đã cử một phái đoàn đặc biệt đến Iran, nơi phái đoàn đã gặp gỡ Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tại Tehran.
Seoul đang tìm kiếm sự cho phép đặc biệt để tàu của mình được phép đi qua eo biển Hormuz và sẵn sàng đề nghị Tehran thêm các ưu đãi và nhượng bộ để đổi lấy việc tạo điều kiện thuận lợi cho yêu cầu này.
TRUYỀN THÔNG PHƯƠNG TÂY ĐANG ÉP NHÀ TRẮNG NHƯ THẾ NÀO TRONG CUỘC CHIẾN TRUNG ĐÔNG Khi xung đột Mỹ–Israel với Iran bước vào giai đoạn kéo dài, sức ép lớn nhất lên Tổng thống Mỹ không đến từ Tehran mà từ chính hệ sinh thái truyền thông phương Tây. Từ New York Times đến TIME, từ Foreign Policy đến các cây bút bảo thủ, báo chí đang đồng loạt thu hẹp “không gian chính trị” của Nhà Trắng, buộc Washington phải tìm lối thoát trước khi chi phí kinh tế và chính trị vượt quá khả năng chịu đựng.
Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đang bước vào giai đoạn kéo dài, và điều đáng chú ý không nằm ở nhịp độ không kích hay các tuyên bố quân sự hàng ngày, mà ở tốc độ tích tụ áp lực chính trị lên Nhà Trắng thông qua chính hệ sinh thái truyền thông phương Tây. Trong hệ thống chính trị Mỹ, chiến tranh không chỉ được quyết định trên chiến trường mà còn được “PHÁN XÉT” liên tục trên các trang ý kiến, chuyên mục phân tích và bản tin hậu trường, nơi mỗi dòng chữ đều góp phần định hình biên độ hành động của tổng thống đương nhiệm. Ông Donald Trump hiện chịu sức ép đồng thời từ nhiều hướng tưởng như đối lập nhưng lại hội tụ vào một điểm chung: câu hỏi về năng lực kiểm soát hậu quả. Không chỉ phe tự do hay giới luật quốc tế phê phán, mà cả các cây bút bảo thủ, các chiến lược gia Cộng hòa kỳ cựu và những tiếng nói thân chính quyền cũng bắt đầu xoáy vào cùng một lập luận: cuộc chiến với Iran đang tạo ra nhiều rủi ro chiến lược hơn là lợi ích chính trị, và quan trọng hơn, nó đang trượt ra ngoài khả năng quản trị chi phí của Nhà Trắng.
Trường hợp của tờ New York Times là ví dụ điển hình cho cách truyền thông dòng chính tạo khung (framing) bất lợi. Trong bài xã luận công kích trực diện ông Trump, tờ báo không tranh luận từng đòn đánh hay mục tiêu quân sự, mà tấn công vào cấu trúc của cuộc chiến: thiếu ưu tiên rõ ràng, thiếu điểm kết thúc, và thiếu khả năng kiểm soát hệ quả. Cách dùng cụm từ “đứng bên bờ một thất bại chiến lược nhục nhã” không nhằm kích động cảm xúc độc giả đại chúng, mà nhằm đánh vào tầng tinh hoa hoạch định chính sách – những người hiểu rằng trong lịch sử đối ngoại Mỹ, “thất bại không rõ ràng” nguy hiểm hơn thua trận. Đáng chú ý là lập luận trung tâm của bài xã luận không phải Iran mạnh lên về quân sự, mà Iran giành được một dạng “vũ khí hủy diệt hàng loạt” phi truyền thống: quyền kiểm soát thực tế lên eo biển Hormuz. Đây là một đòn diễn ngôn tinh vi. Thay vì nói Iran bắn được bao nhiêu tên lửa, tờ báo nói Iran nắm được một công tắc của trật tự kinh tế toàn cầu. Khi được đặt trong khung đó, mọi diễn biến khác – giá dầu, phân bón, lạm phát, chuỗi cung ứng – đều quy chiếu về trách nhiệm của Nhà Trắng.
Cùng hướng này, Richard Haass – người không thể bị xem là “chống Mỹ” hay cấp tiến – đã khuếch đại lập luận từ một vị trí còn nguy hiểm hơn đối với tổng thống: vị trí của giới tinh hoa an ninh truyền thống. Khi cựu Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại viết rằng người hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến là Trung Quốc, Nga, và thậm chí cả Ukraine, ông không phê phán bằng đạo đức mà bằng logic quyền lực. Thông điệp gửi tới Washington và các đồng minh là: Mỹ đang tiêu hao uy tín quản trị toàn cầu trong khi không đạt được lợi thế quyết định nào, và điều đó khiến các đối tác nhìn Mỹ như một trung tâm quyền lực “hỗn loạn”. Ở đây, khái niệm “hỗn loạn” đặc biệt nguy hiểm. Trong quan hệ quốc tế, đồng minh có thể chấp nhận một Mỹ cứng rắn hoặc một Mỹ thỏa hiệp, nhưng rất khó chấp nhận một Mỹ không đoán trước được. Khi truyền thông dòng chính bắt đầu gắn hình ảnh hỗn loạn lên Nhà Trắng, biên độ hành động của tổng thống lập tức bị thu hẹp, bất kể sức mạnh quân sự thực tế ngoài kia.
Tới TIME thì áp lực được cụ thể hóa bằng lăng kính chính trị nội bộ. Khác với NYT hay Haass, TIME không tranh luận “đúng – sai” của cuộc chiến mà đặt câu hỏi “khi nào thoát”. Tin bài dẫn nguồn nội bộ Nhà Trắng cho thấy ông Trump tích cực tìm một “off-ramp”, một lối ra cho phép tuyên bố chiến thắng trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Điều đáng nói không phải là mong muốn thoát thân, mà là cảnh báo đi kèm: nếu chiến tranh kéo dài, thiệt hại chính trị đối với đảng Cộng hòa là chắc chắn, không phải giả định. Trong hệ thống truyền thông Mỹ, việc một tờ như TIME công khai nói về nỗi lo bầu cử của Nhà Trắng là tín hiệu đỏ. Nó biến chiến tranh từ vấn đề an ninh thành vấn đề tái đắc cử, kéo nó vào đúng tâm lý nhạy cảm nhất của mọi tổng thống Mỹ. Khi cử tri bắt đầu liên kết giá xăng, phân bón, và hóa đơn năng lượng với một quyết định quân sự cụ thể, quyền chủ động của Nhà Trắng bị bó chặt.
Đáng chú ý là ở cánh bảo thủ, thay vì bảo vệ chiến tranh đến cùng, nhiều cây bút lại tìm cách “làm mềm” điểm thoát. Bài viết trên Washington Post với tiêu đề “Trump không cần một thỏa thuận với Iran” là một ví dụ điển hình của chiến thuật cứu thể diện. Tác giả không kêu gọi leo thang cũng không kêu gọi hòa giải thực chất, mà đề xuất một nghi thức chính trị quen thuộc: tuyên bố chiến thắng, áp điều kiện, và chuyển sang chủ đề khác. Đây không phải là phân tích quân sự, mà là gợi ý quản trị hình ảnh. Ở New York Times, một bài bình luận khác đẩy áp lực lên mức tối đa bằng cách dựng thế lưỡng nan toàn phần: hoặc Iran chấm dứt làm giàu uranium và khôi phục Hormuz như tuyến hàng hải quốc tế, hoặc Mỹ phải chấp nhận đánh thẳng vào hạ tầng năng lượng chiến lược của Iran tại đảo Kharg. Đây là kiểu bài viết không nhằm thúc đẩy phương án thực tế, mà nhằm phơi bày cái giá của mỗi lựa chọn. Khi cả hai vế đều tốn kém và rủi ro, thông điệp gửi tới Nhà Trắng là: thời gian không đứng về phía ông.
Cuối cùng, Foreign Policy bổ sung mảnh ghép pháp lý và tính chính danh. Việc tạp chí này đặt câu hỏi về tuyên bố “Hormuz đã mở hoàn toàn” của Iran và cảnh báo rằng một cuộc phong tỏa đơn phương của Mỹ, không có liên minh quốc tế, có thể phá hủy lệnh ngừng bắn, là đòn đánh trực diện vào trụ cột hậu Chiến tranh Lạnh của Mỹ: hành động dựa trên tính chính danh tập thể. Một Mỹ phong tỏa nhưng không có đồng minh đứng sau không còn là người bảo vệ trật tự, mà là một bên tranh chấp. Tất cả những dòng chảy truyền thông này – từ xã luận tự do, phân tích tinh hoa, tin hậu trường đến bình luận bảo thủ – đang hội tụ vào một áp lực duy nhất lên tổng thống: hãy kết thúc, trước khi chi phí vượt khỏi khả năng kiểm soát chính trị. Đó là cách truyền thông phương Tây “ép” tổng thống không bằng biểu tình trên đường phố, mà bằng việc bóp hẹp dần các lựa chọn hợp pháp, hợp lý và có thể bán được với cử tri. Cuộc chiến với Iran vì thế không chỉ là bài toán quân sự hay địa chính trị, mà là bài kiểm tra bản chất của quyền lực Mỹ trong kỷ nguyên truyền thông. Một tổng thống có thể sở hữu sức mạnh quân sự áp đảo, nhưng nếu không kiểm soát được câu chuyện được kể mỗi ngày trên các trang báo lớn, thì chính trị nội bộ sẽ trở thành mặt trận quyết định. Và trong cuộc chiến này, báo chí phương Tây không đứng ngoài – họ chính là một phần của lực ép chiến lược buộc Nhà Trắng phải lựa chọn giữa leo thang, đóng băng hoặc tìm một lối thoát mang tính nghi thức hơn là thực chất.
Khủng hoảng Iran làm vai trò của VN tăng lên với vai trò là nhà cung cấp lương thực. Như đã nói, dầu khí không chỉ cho năng lượng, mà các sản phẩm lọc hóa khí có vai trò cực lớn trong các ngành nông nghiệp và công nghiệp như bán dẫn, ô tô, hóa chất,...
Nghe tin một chiếc chuyên cơ từ Việt nam mang mã hiệu "vận chuyển khẩn cấp" chở 100 tấn chanh, bưởi, thanh long tươi, bưởi mít chuyển sang UAE. Chuyến bay đó do tỷ phú UAE chủ của tập đoàn bán lẻ Lulu International đã thuê chuyến bay này vào ngày 18/4/2026, chở khẩn cấp hoá quả tươi từ VN về nước. Sáng kiến được thực hiện theo chỉ đạo của Chủ tịch Lulu Group – ông M. A. Yusuff Ali. Lý do chọn đường hàng không: logistics khu vực Trung Đông biến động, vận tải biển chịu nhiều bất định, trong khi rau quả tươi nhạy thời gian; bay thẳng giúp rút ngắn transit, giữ chất lượng hoa quả tươi và không đứt nguồn cung cho chuỗi bán lẻ. Kim ngạch xuất khẩu lương thực từ VN sang UAE tăng thì phải.
Điều này cũng hợp logic với bối cảnh thị trường hiện nay. UAE phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu thực phẩm. Thương vụ Việt Nam tại UAE cảnh báo các rối loạn logistics qua Hormuz đã làm giá trái cây và rau củ ở UAE tăng lên. Cùng lúc, Lulu đã nhiều lần thuê chuyến để bơm hàng tươi vào vùng Vịnh: đầu tháng 3 họ đưa khoảng 80 tấn hàng tươi từ Ấn Độ vào Abu Dhabi, giữa tháng 3 chở 82 tấn sang Kuwait, và ngày 9/4 còn có một lô gần 100 tấn nông sản Kerala hạ cánh ở Abu Dhabi. Nghĩa là chuyến từ Việt Nam không phải chuyện lẻ loi, mà nằm trong chuỗi động tác giữ nguồn cung của Lulu trong khủng hoảng.
Vận chuyển gần 100 tấn rau quả tươi từ Việt Nam sang UAE bằng máy bay 19/04/2026 Lô hàng bao gồm nhiều loại nông sản tươi chất lượng cao từ các tỉnh thành phía Nam như chanh, thanh long, bưởi, mít... Ngày 18/4, tập đoàn Lulu Group International đã thuê máy bay vận chuyển hơn 98 tấn rau quả tươi từ Việt Nam sang UAE, đánh dấu lần đầu tiên Lulu sử dụng phương tiện hàng không để vận chuyển hàng từ Việt Nam trong bối cảnh có nhiều biến động về logistics. Theo ông Trương Xuân Trung - Bí thư thứ nhất, Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE, Lulu chấp nhận chi phí cao hơn không chỉ nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cho hệ thống siêu thị của mình, mà còn để thực hiện cam kết của mình trong việc hỗ trợ nông sản Việt Nam thâm nhập thị trường Trung Đông. Theo đánh giá của LuLu, nông sản Việt Nam tươi và thực phẩm chế biến luôn đảm bảo chất lượng cao. Các mặt hàng như hạt điều, cà phê và gia vị được người tiêu dùng Trung Đông đặc biệt ưa chuộng. Số liệu thống kê cho thấy, xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang UAE trong năm 2025 đạt trên 445 triệu USD, tăng tới gần 24% so với năm trước đó.
Tập đoàn Lulu có trụ sở chính tại Abu Dhabi, UAE, là một trong những doanh nghiệp bán lẻ với hệ thống chuỗi siêu thị lớn tại hơn 23 quốc gia ở Trung Đông, châu Á, châu Âu, có doanh thu mỗi năm trên 8 tỷ USD. Tập đoàn này đã thành lập văn phòng đại diện tại TP Hồ Chí Minh để thu mua hàng hóa Việt Nam cho hệ thống siêu thị của mình.
Tuyên bố của Hội đồng An ninh Quốc gia Iran: - Vào ngày thứ mười của cuộc chiến, Mỹ bắt đầu gửi các thông điệp và yêu cầu ngừng bắn và đàm phán để chấm dứt cuộc chiến do chính họ khởi động. - Vào ngày thứ bốn mươi của cuộc chiến và sau khi Tổng thống Mỹ chính thức tuyên bố chấp nhận kế hoạch 10 điểm của Iran làm cơ sở cho các cuộc đàm phán ngừng bắn, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đồng ý tham gia các cuộc đàm phán này ở Islamabad dưới sự hòa giải của Pakistan. - Các cuộc đàm phán này kéo dài 21 giờ liên tục, và phái đoàn Iran đã nêu lên và bảo vệ các yêu cầu của người dân Iran một cách nghiêm túc, chủ động và với sự không tin tưởng tối đa vào Mỹ. - Mặc dù đồng ý hoạt động theo kế hoạch 10 điểm của Iran, nhưng đối phương lại nêu lên những yêu cầu mới và quá mức trong các cuộc đàm phán, mà phái đoàn Iran đã trả lời bằng một lập trường vững chắc và quyết định không bao giờ thỏa hiệp về các lập trường của mình. - Vì lý do này, vòng đàm phán đầu tiên đã kết thúc mà không có kết quả rõ ràng, và việc tiếp tục đàm phán đã bị hoãn lại cho đến một thời điểm khác, khi đối phương ngừng các hành động quá mức và điều chỉnh các yêu cầu của mình theo thực tế tại hiện trường. - Trong những ngày gần đây, với sự hiện diện của một tổng chỉ huy Pakistan tại Tehran với tư cách là trung gian trong các cuộc đàm phán, Mỹ đã đưa ra những đề xuất mới mà Cộng hòa Hồi giáo Iran đang xem xét và chưa trả lời. - Chúng tôi tuyên bố rằng phái đoàn đàm phán của Iran sẽ không thỏa hiệp, không lùi bước và không dung túng cho bất cứ điều gì, và sẽ bảo vệ lợi ích và mối quan tâm của dân tộc Iran bằng tất cả sức lực. - Một trong những điều kiện để Iran chấp nhận ngừng bắn là ngừng bắn trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon, mà kẻ thù Zionist đã vi phạm ngay từ đầu. - Theo lời yêu cầu của Cộng hòa Hồi giáo Iran, chính quyền Zionist đã đồng ý ngừng bắn tại Lebanon, và quyết định rằng nếu kẻ thù tuân thủ ngừng bắn trên tất cả các mặt trận, eo biển Hormuz sẽ tạm thời và điều kiện mở cửa cho các tàu thương mại, nhưng không phải tàu chiến hay tàu dân sự của Mỹ và Israel, với sự kiểm soát và cho phép của các lực lượng vũ trang Iran và theo tuyến đường do Iran quy định. - Do phần lớn thiết bị của các căn cứ quân sự Mỹ ở khu vực Vịnh Ba Tư được vận chuyển qua eo biển Hormuz, và điều này là một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Iran và khu vực Vịnh Ba Tư, Iran dự định giám sát và kiểm soát việc di chuyển qua eo biển Hormuz cho đến khi chiến tranh kết thúc vĩnh viễn và hòa bình lâu dài được thiết lập trong toàn khu vực. - Điều này sẽ được thực hiện bằng cách nhận được thông tin đầy đủ từ các tàu thuyền đang đi qua, cấp giấy chứng nhận qua theo các quy tắc đã công bố của Cộng hòa Hồi giáo Iran, theo các điều kiện chiến tranh, và nộp một khoản phí, và theo các tuyến đường do Cộng hòa Hồi giáo Iran quy định. - Cho đến khi có một cuộc phong tỏa hàng hải, Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ coi đó là vi phạm ngừng bắn và sẽ ngăn chặn việc mở cửa có điều kiện và hạn chế eo biển Hormuz. (Nước Nga Infor)
UAE đã âm thầm bắt đầu gây sức ép lên Washington. Nếu Mỹ không cung cấp cho UAE một "đệm tài chính", Abu Dhabi sẵn sàng từ bỏ thanh toán dầu bằng đô la và chuyển sang nhân dân tệ cùng các loại tiền tệ thay thế khác. Tất cả điều này đang diễn ra trong bối cảnh chiến tranh với Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz, những điều đã bắt đầu gây thiệt hại nặng nề cho họ. UAE, quốc gia từng là hình mẫu về lòng trung thành và sự ổn định chỉ mới hôm qua, đột nhiên ám chỉ: "Nếu các ông không giúp đỡ về tiền bạc - chúng tôi sẽ bắt đầu chơi trò chơi đa cực." Trong khi người Mỹ tự hào khoe khoang về việc họ "kiểm soát được tình hình", các "đối tác chiến lược" thân cận nhất của họ đã bắt đầu tìm cách nhanh chóng từ bỏ đô la. Phương Đông là Phương Đông - ở đó, tình bạn là tình bạn, nhưng dầu mỏ và tiền bạc là hai chuyện riêng biệt.
Có lẽ UAE chỉ đe dọa gây áp lực với Mỹ để yêu cầu Mỹ thực hiện hoán đổi tiền tệ với họ, chứ UAE bỏ dollar ngay bây giờ không dễ, vì dù sao đồng đồng dirham của họ đang được fix cứng về tỷ giá với đồng USD. Nếu dùng nhân dân tệ có lẽ chỉ là bước đầu thử nghiệm thôi, giống như Arap Saudi đã thử nghiệm bán dầu cho TQ bằng nhân dân tệ vậy.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã thông báo với Hoa Kỳ rằng họ có thể buộc phải sử dụng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc hoặc các loại tiền tệ khác để bán dầu mỏ, vì những khách hàng có thể mua và vận chuyển dầu của họ thì không có đô-la, còn những người có đô-la thì không thể mua và vận chuyển dầu của họ. Nếu UAE từ bỏ đồng đô-la trong thương mại, một phản ứng dây chuyền, đầu tiên là trong các quốc gia vùng Vịnh, sau đó là toàn cầu sẽ bắt đầu. Đó có thể là bước khởi đầu cho sự kết thúc của Hoa Kỳ với vai trò “bá chủ”, vì đồng đô-la, chứ không phải sức mạnh quân sự, mới là phương tiện chính để Hoa Kỳ duy trì vị thế của mình. Nỗi lo ngại về sự sụp đổ của đồng đô-la với tư cách là đồng tiền giao dịch toàn cầu và phương tiện lưu trữ giá trị có thể đẩy Hoa Kỳ đến chỗ phải thực hiện những bước đi cực đoan nhất. Và đây rõ ràng là cái giá rất đắt mà Hoa Kỳ phải trả khi tiến hành cuộc tấn công vô cớ vào Iran, khiến cho cả vùng Vịnh rơi vào hỗn loạn mất kiểm soát. Petrodollar không chỉ là một thuật ngữ tài chính trong sách giáo khoa kinh tế vĩ mô, mà còn là khuôn khổ kiến trúc của trật tự thế giới hiện đại, đang định hình thực tại hàng ngày của chúng ta. Dầu mỏ là huyết mạch của logistics toàn cầu, là nguyên liệu thô cho nhựa được sử dụng trong hầu hết mọi thứ, từ vỏ điện thoại thông minh đến ống tiêm y tế. Ở nhiều quốc gia, dầu vẫn là xương sống của năng lượng. Nếu không có dầu mỏ, ngành công nghiệp hóa chất sẽ ngừng hoạt động, tước đoạt đi nguồn phân bón thiết yếu cho nông nghiệp hiện đại và an ninh lương thực của hàng tỷ người. Sự phụ thuộc bao trùm này đã biến dầu mỏ thành một loại hàng hóa đặc biệt, nó không chỉ là một nguồn tài nguyên, mà còn là một vũ khí địa chính trị và một loại tiền tệ ảnh hưởng toàn cầu. Nền tảng của hệ thống petrodollar được đặt ra vào năm 1973 với một thỏa thuận giữa Washington và Riyadh. Theo đó, Ả Rập Xê-Út đồng ý bán dầu của mình độc quyền bằng đô-la Mỹ, và đổi lại, Washington đảm bảo an ninh và hỗ trợ chính trị cho vương triều Ả Rập Xê-Út. Vì Ả Rập Xê-Út là nhà sản xuất và xuất khẩu lớn nhất nên các cường quốc dầu mỏ khác cũng buộc phải làm theo. Và thế là hệ thống được khởi động, biến đồng tiền Mỹ thành một đồng tiền hoàn toàn không thể thay thế. Bất kỳ nền kinh tế nào cũng không thể hoạt động nếu thiếu nhiên liệu, và tất cả đều buộc phải tham gia vào một cuộc “săn lùng đô-la”. Để mua dầu thô từ Ả Rập Xê-Út, UAE hoặc Kuwait thì phải cần đô-la Mỹ. Do đó, các nước nhập khẩu buộc phải tăng xuất khẩu sang Mỹ để kiếm được đô-la, hoặc vay đô la, hoặc bán tài sản của họ cho các nhà đầu tư Mỹ. Điều này tạo ra một nhu cầu toàn cầu liên tục đối với đô-la. Nhu cầu này là nguồn sức mạnh chính của Hoa Kỳ. Chừng nào thế giới còn cần dầu mỏ, và dầu mỏ còn được giao dịch bằng đô-la, thì đồng tiền Mỹ vẫn miễn nhiễm với những cơn bão lạm phát, mà lẽ ra đã nhấn chìm bất kỳ nền kinh tế nào khác khi in tiền với số lượng lớn như vậy. Washington có thể gánh nổi khoản nợ quốc gia khổng lồ bởi vì luôn có những người sẵn sàng cho họ vay tiền, bằng cách này hay cách khác. Nhưng hàng nghìn tỷ đô-la mà các quốc gia quân chủ vùng Vịnh nhận được từ dầu mỏ đã đi đâu? Chúng không nằm im trong tầng hầm ở các cung điện tại đó. Đây là lúc tầng thứ hai của kiến trúc petrodollar phát huy tác dụng. Ả Rập Xê-Út, UAE, Kuwait và các nước xuất khẩu khác đang đổ những khoản tiền khổng lồ vào trái phiếu kho bạc Mỹ, mua cổ phần trong các tập đoàn công nghệ, đầu tư vào bất động sản và các dự án cơ sở hạ tầng từ New York đến London. Chu kỳ này tạo ra một vòng luẩn quẩn: các quốc gia trả đô-la cho dầu mỏ, các nhà sản xuất nhận được số đô-la này và chuyển chúng trở lại hệ thống tài chính Mỹ, làm tăng thêm sức mạnh của đồng đô-la và tài trợ cho thâm hụt ngân sách của Mỹ. Về cơ bản, toàn thế giới đang trợ cấp cho lối sống và sự hiện diện quân sự toàn cầu của Mỹ. Tuy nhiên, sự yên bình này không thể kéo dài mãi mãi. Trong những năm gần đây, những vết nứt rõ rệt đã xuất hiện trong hệ thống petrodollar. Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và các thành viên BRICS khác đang ngày càng gia tăng việc thanh toán năng lượng bằng đồng tiền quốc gia của họ. Bắc Kinh liên tục thúc đẩy đồng nhân dân tệ như một lựa chọn thay thế, đặc biệt là trong thương mại với các đối tác “Sáng kiến Vành đai và Con đường”. Trong bối cảnh hỗn loạn mất kiểm soát ở Trung Đông như hiện nay, các quốc gia quân chủ vùng Vịnh buộc phải giảm mạnh sản xuất và xuất khẩu dầu khí vì cơ sở hạ tầng bị phá hủy, các tuyến vận tải biển bị phong tỏa… Giao dịch dầu mỏ bằng đô-la giảm, các nhà đầu tư vùng Vịnh cũng không có tiền để mua trái phiếu kho bạc Mỹ. Tất cả điều này đồng nghĩa với việc làm suy yếu sức ảnh hưởng của petrodollar. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để nói về sự sụp đổ của petrodollar. Đô-la vẫn là đồng tiền chiếm phần lớn trong giao dịch quốc tế và các khoản vay, dù cho đã giảm mạnh trong những năm gần đây. Tỷ trọng đô-la Mỹ trong dự trữ ngoại hối và thanh khoản toàn cầu hiện ở mức khoảng 48% (quí 1 năm 2026), đã giảm rất nhiều so với khoảng 70% của năm 2000. Việc từ bỏ hoàn toàn hệ thống này không chỉ có nghĩa là chuyển đổi tiền tệ trong các hợp đồng, mà còn là phá vỡ toàn bộ cơ sở hạ tầng tài chính toàn cầu: thị trường bảo hiểm, các công cụ phòng hộ và chuỗi cung ứng. Do đó, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra chậm, có chọn lọc và giống với sự xói mòn hơn là một cuộc cách mạng. Nhưng xu thế đó là không thể đảo ngược, bởi trật tự đa cực mới đã hình thành.
Financial Times đưa tin: 34 tàu chở dầu của Iran lách qua lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ, chở theo hơn 900 triệu đô la dầu (tính trong 2 ngày vừa qua). Trong số 34 tàu đã vượt qua lệnh phong tỏa, ít nhất 19 tàu là tàu chở dầu có liên hệ với Iran đã rời khỏi Vịnh Ba Tư. 15 tàu còn lại đã vào Vịnh từ Biển Ả Rập, hướng về phía Iran. Financial Times cho biết trên nhiều tàu trong số đó có các binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm IRGC, với trang bị là tên lửa phòng không vác vai và vũ khí nhẹ đi cùng để bảo vệ.
Trước đó, hôm 18/04/2026, Houthis đe dọa đóng cửa eo biển Bab al-Mandab. Trong một bài đăng trên X, Thứ trưởng Ngoại giao Houthi Hussein al-Ezzi Houthis viết: Nếu Sana’a quyết định đóng cổng Bab al-Mandab, thì toàn thể nhân loại và thần linh sẽ hoàn toàn bất lực trong việc mở nó ra. If Sana’a decides to close the Bab al‑Mandab, then all of mankind and jinn will be utterly powerless to open it.
Xung đột Trung Đông khiến châu Âu tốn thêm gần 600 triệu USD mỗi ngày, buộc EU đề xuất xả kho dự trữ khẩn cấp để ứng phó thiếu hụt năng lượng.
"Trong chưa đầy 5 năm, người châu Âu lần thứ hai phải trả giá cho sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu", Ủy ban châu Âu (EC) viết trong tuyên bố ngày 22/4.
Cơ quan này cho biết Liên minh châu Âu (EU) đã chi thêm 24 tỷ euro (28 tỷ USD), tương đương hơn 587 triệu USD mỗi ngày, để nhập khẩu năng lượng từ khi chiến sự nổ ra.
Để bảo vệ nền kinh tế khi giá năng lượng tăng vọt, EC đề xuất thành lập một cơ quan chung nhằm nhanh chóng xác định nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay và dầu diesel. Họ cũng sẽ điều phối việc chia sẻ nhiên liệu hoặc xả kho dự trữ khẩn cấp giữa các nước thành viên.
Các đề xuất trên cho thấy mức độ thiệt hại kinh tế mà xung đột Iran đang gây ra cho châu Âu. Khu vực này chỉ vừa mới thoát khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng từ chiến sự Nga - Ukraine năm 2022.
Một trạm xăng ở Berlin, Đức vào ngày 3/3. Ảnh:Reuters
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và hiệp hội ngành hàng không ACI Europe từng cảnh báo châu Âu có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay trong vài tuần tới. EU hiện phải nhập khẩu khoảng 70% nguồn cung sản phẩm này.
Olivier Jankovec - Tổng giám đốc ACI Europe cho rằng các quốc gia EU cũng nên "khẩn cấp đình chỉ" các loại thuế hàng không nhằm giảm áp lực giá cả. Các biện pháp khác gồm hỗ trợ thu nhập, cấp phiếu trợ cấp năng lượng và giảm thuế điện. Nhóm ngành này cảnh báo việc giảm đi lại bằng đường hàng không sẽ "gây tổn hại đáng kể cho nền kinh tế châu Âu", đặc biệt với các nước phụ thuộc vào du lịch.
Sự sụt giảm nguồn cung dầu và khí đốt do xung đột tại Iran tác động mạnh nhất tới châu Á, nhưng đang lan dần sang phương Tây. Theo EC, ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình giúp chấm dứt xung đột trong tuần này, kinh tế châu Âu vẫn chịu thiệt hại do sự gián đoạn nguồn cung năng lượng tiếp tục kéo dài.
"Các hộ gia đình và doanh nghiệp ngày càng gặp nhiều khó khăn, từ giá xăng và thực phẩm tăng đến số chuyến bay ít và đắt đỏ hơn", báo cáo của EC nêu.
Tập đoàn Lufthansa (Đức) cho biết sẽ giảm 20.000 chuyến bay cho đến tháng 10 nhằm tiết kiệm nhiên liệu bay. "Giá nhiên liệu tăng gấp đôi từ khi xung đột Iran bùng phát", họ cho biết.
Một số lĩnh vực chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng. Ví dụ, nhiều ngư dân châu Âu đã ngừng ra khơi do lợi nhuận bị ảnh hưởng nặng bởi chi phí năng lượng và vật liệu tăng, EC cho biết. Tuần trước, Ủy ban châu Âu đã kích hoạt "cơ chế khủng hoảng", cho phép các nước thành viên hỗ trợ tài chính trực tiếp cho ngư dân và người bán hải sản.
Doanh nghiệp và hộ gia đình cũng có thể chịu tác động khi giá nhựa và chất tẩy rửa tăng mạnh. Tập đoàn hóa chất BASF (Đức) đã tăng giá nhiều sản phẩm, từ axit formic dùng trong thức ăn chăn nuôi đến sản phẩm chăm sóc gia đình. Một số tăng hơn 30%.
Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất Đức cho biết xung đột Trung Đông đã giáng "đòn mạnh" vào kỳ vọng phục hồi kinh tế của Đức năm nay. Ngành hóa chất Đức và châu Âu sẽ tiếp tục thiếu đơn hàng và các nhà máy vẫn khó có lãi. "Nhiều khả năng có thêm các đợt đóng cửa sản xuất và cắt giảm việc làm", hiệp hội này cảnh báo.
Neil Shearing - kinh tế trưởng tại Capital Economics cho rằng châu Âu có thể rơi vào suy thoái nếu xung đột Iran kéo dài hết nửa đầu năm và "gián đoạn nguồn cung năng lượng lan rộng hơn". Trong báo cáo tuần trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng hạ dự báo tăng trưởng năm nay với 21 quốc gia sử dụng đồng euro về 1,1%, giảm từ 1,3% hồi tháng 1.
TPO - Sau khi Lầu Năm Góc thông báo tạm thời thay thế Bộ trưởng Hải quân John Phelan bằng Thứ trưởng Hải quân người Mỹ gốc Việt Hùng Cao, tạp chí quân sự Mỹ The Top War Zone sáng nay 23/4 hé lộ những chi tiết quan trọng về chương trình thiết giáp hạm lớp Trump - dự án tham vọng nhất trong nhiều thập niên, với chi phí ước tính lên tới 17 tỷ USD cho mỗi tàu.
Không chỉ đơn thuần là một chiến hạm cỡ lớn, tàu lớp Trump được định hình như một nền tảng tích hợp hỏa lực tương lai, nơi các công nghệ tiên tiến nhất, từ vũ khí siêu vượt âm đến laser, cùng hội tụ.
Tư lệnh Tác chiến Hải quân Mỹ, Đô đốc Daryl Caudle, cùng ông John Phelan khi còn là Bộ trưởng Hải quân đã đề cập thiết giáp hạm lớp Trump, còn được gọi là BBG(X), trong các cuộc tọa đàm riêng rẽ bên lề triển lãm Sea Air Space 2026 do tổ chức Navy League tổ chức trong tuần này.
Trước đó, vào tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức công bố kế hoạch phát triển tàu chiến lớp Trump, trong đó chiếc đầu tiên dự kiến sẽ mang tênUSS Defiant.
Chiến hạm lớp Trump có hệ thống vũ khí tối tân với vốn đầu tư đóng tàu ước tính lên tới 17 tỷ USD. Minh họa: US Navy.
Bài học đắt giá và “lằn ranh đỏ” về thiết kế
Sau những thất bại trong quá khứ, đặc biệt là chương trình khinh hạm lớp Constellation, giới lãnh đạo Hải quân Mỹ nhấn mạnh một nguyên tắc gần như tuyệt đối: không đóng tàu khi thiết kế chưa hoàn chỉnh. Đô đốcDaryl Caudlethừa nhận việc vừa thiết kế vừa thi công, mô hình từng được áp dụng rộng rãi, đã gây ra đội vốn, chậm tiến độ, thậm chí làm suy giảm năng lực chiến đấu thực tế.
Lần này, thiết kế của tàu chiến lớp Trump phải đạt mức độ hoàn thiện rất cao trước khi bắt đầu đóng, với mục tiêu tránh mọi thay đổi lớn trong quá trình sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng bởi con tàu không chỉ lớn hơn mà còn phức tạp hơn bất kỳ khu trục hạm nào trước đây.
Song song với đó, Hải quân Mỹ cũng đang làm việc với các nhà thầu để chuẩn bị cho việc đặt ky (chính thức bắt đầu đóng tàu) chiếc đầu tiên vào năm 2028, trong khi tổng ngân sách dự kiến cho chương trình có thể lên tới 43,5 tỷ USD trong 5 năm đầu.
Để so sánh, tổng chi phí mua sắm ước tính cho mỗi chiếc trong batàu sân bay lớp Gerald Fordtiếp theo dao động từ khoảng 13-15 tỷ USD.
Tháng 12/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức công bố kế hoạch phát triển tàu chiến lớp Trump, trong đó chiếc đầu tiên dự kiến sẽ mang tên USS Defiant. Minh họa: US Navy.
Kho vũ khí hỗn hợp và tham vọng năng lượng khổng lồ
Điểm nổi bật nhất của tàu chiến lớp Trump nằm ở hệ thống vũ khí và năng lượng. Với lượng giãn nước khoảng 35.000 tấn, tàu được thiết kế để mang theo một kho hỏa lực khổng lồ, trong đó cóhệ thống phóng thẳng đứng(VLS) quy mô lớn, nhiều khả năng lên tới 128 ống phóng.
Từ các bệ phóng này, tàu có thể triển khai nhiều loại tên lửa khác nhau, bao gồm tên lửa hành trình tấn công mặt đất, tên lửa phòng không tầm xa, và đặc biệt là các loại vũ khí siêu vượt âm - yếu tố được xem là then chốt trong chiến tranh tương lai. Khả năng tích hợp cả đầu đạn thông thường lẫn đầu đạn hạt nhân cũng được nhắc đến, cho thấy vai trò răn đe chiến lược của lớp tàu này.
Mô hình thiết kế tàu chiến lớp Trump, còn được gọi là BBG(X), được trưng bày tại hội nghị chuyên đề thường niên của Hiệp hội Hải quân Mặt nước (SNA) vào tháng 1/2026. Ảnh: TWZ/Eric Tegler.
Ngoài tên lửa, tàu chiến lớp Trump còn được thiết kế để mangpháo điện từ(railgun) - loại vũ khí sử dụng năng lượng điện để bắn đạn với tốc độ cực cao, thay vì thuốc phóng truyền thống. Nếu được hoàn thiện, railgun có thể cho phép tấn công mục tiêu với chi phí mỗi phát bắn thấp hơn nhiều so với tên lửa.
Bắn thử nghiệm nguyên mẫu pháo điện từ tại trường bắn White Sands ở bang New Mexico của Mỹ. Ảnh: US Navy.
Bên cạnh đó là hệ thống vũ khílaser năng lượng định hướng, có thể đánh chặn máy bay không người lái (UAV), tên lửa hành trình hoặc các mục tiêu nhỏ với chi phí gần như bằng không cho mỗi lần bắn. Hải quân Mỹ cũng đang phát triển vũ khí vi sóng công suất cao, có khả năng vô hiệu hóa điện tử của đối phương trên diện rộng.
Hình ảnh minh họa chi tiết các thông số kỹ thuật dự kiến hiện tại của thiết kế tàu chiến lớp Trump. Nguồn: USNI News.
Tuy nhiên, tất cả những hệ thống này đều đòi hỏi một nguồn năng lượng cực lớn. Vì vậy, tàu chiến lớp Trump được thiết kế với hệ thống điện tích hợp công suất cao, kết hợp turbine khí và máy phát diesel, cùng các hệ thống lưu trữ năng lượng dung lượng lớn. Dù từng có ý tưởng sử dụng động cơ hạt nhân, phương án này hiện bị đánh giá là khó khả thi do chi phí và độ phức tạp cao.
Ngoài ra, tàu vẫn duy trì các vũ khí truyền thống như hai pháo hải quân 127mm, cùng các hệ thống phòng thủ tầm gần để đối phó tên lửa và mục tiêu áp sát.
Một đồ họa chú thích làm nổi bật các khả năng khác nhau dự kiến sẽ có trên thiết kế tàu chiếm lớp Trump. Lưu ý rằng việc đề cập “28 ống phóng thẳng đứng Mk 41” ở đây dường như là một lỗi đánh máy, vì thông tin chính thức khác từ Hải quân Mỹ cho biết các tàu sẽ có 128 ống phóng như vậy. Nguồn: USNI News.
“Pháo đài di động” trên biển và những nghi vấn chiến lược
Không chỉ là một chiến hạm mang hỏa lực mạnh, tàu lớp Trump còn được định hình như một trung tâm chỉ huy-kiểm soát tiền phương. Với không gian và năng lực xử lý dữ liệu lớn, tàu có thể đóng vai trò chỉ huy cho cả một cụm tác chiến, điều phối các lực lượng có người lái và không người lái, từ tàu mặt nước đến UAV vàphương tiện dưới nước.
Hải quân Mỹ kỳ vọng chiến hạm lớp Trump có thể hoạt động linh hoạt trong nhiều kịch bản: dẫn đầu nhóm tàu mặt nước, phối hợp với cụm tàu sân bay, hoặc thậm chí hoạt động độc lập như một “pháo đài di động”. Nhờ lượng hỏa lực lớn và hệ thống phòng thủ tiên tiến, tàu được cho là có thể duy trì hiện diện lâu dài tại các điểm nóng mà không cần nhiều tàu hộ tống.
Tuy nhiên, chính điều này lại làm dấy lên nhiều nghi vấn. Với số lượng dự kiến rất hạn chế, mỗi tàu lớp Trump sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên trong xung đột. Khả năng sống sót khi hoạt động độc lập trước các đối thủ ngang hàng vẫn là câu hỏi lớn, đặc biệt trong bối cảnh tên lửa chống hạm và công nghệ chống tiếp cận ngày càng phát triển.
Bên cạnh đó, bài toán công nghiệp cũng là thách thức không nhỏ. Hải quân Mỹ đang cố gắng cải tổ quy trình đóng tàu bằng cách áp dụng thiết kế số hóa, trí tuệ nhân tạo và mô hình sản xuất module phân tán, trong đó các phần của con tàu được chế tạo ở nhiều nơi rồi lắp ráp lại. Cách tiếp cận này nhằm học hỏi kinh nghiệm từ các cường quốc đóng tàu như Hàn Quốc và Nhật Bản, đồng thời giảm rủi ro chậm tiến độ.
Trong bối cảnh kế hoạch đặt đóng chiếc đầu tiên vào năm 2028, thiết giáp hạm lớp Trump đang đứng giữa hai thái cực: hoặc trở thành biểu tượng sức mạnh hải quân thế hệ mới, hoặc biến thành một canh bạc công nghệ khổng lồ với rủi ro tài chính và chiến lược chưa thể đo đếm hết.
Một bản vẽ khác về thiết giáp hạm lớp Trump. Ảnh: US Navy.
Bất đồng nội bộ?
Trong bối cảnh Hải quân Mỹ đang tăng cường phong tỏa đường biển đối với Iran, việc Bộ trưởng Hải quân John Phelanbị thay thế đột ngộtkhó tránh khỏi việc làm dấy lên nghi vấn về những bất đồng sâu sắc trong nội bộ. Theo các nguồn tin nói vớiCNNngày 23/4, căng thẳng giữa ông Phelan và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã âm ỉ suốt nhiều tháng. Người đứng đầu Lầu Năm Góc được cho là không hài lòng với tiến độ cải tổ ngành đóng tàu do Bộ trưởng Hải quân Phelan thúc đẩy, đồng thời tỏ ra khó chịu khi ông này chủ động liên hệ trực tiếp với Tổng thống Donald Trump - một động thái bị xem là “vượt mặt” vượt qua chuỗi chỉ huy.
Không dừng lại ở đó, Thứ trưởng Chiến tranh Steve Feinberg cũng được cho là muốn nắm quyền kiểm soát các chương trình đóng tàu và mua sắm hải quân - vốn thuộc phạm vi quản lý của Bộ trưởng Hải quân. Những mâu thuẫn chồng chéo này dường như đã tích tụ trong thời gian dài, trước khi dẫn tới quyết định “thay ngựa giữa dòng” đầy bất ngờ. Lầu Năm Góc thông báo, Thứ trưởng Hải quân Hùng Cao sẽ đảm nhiệm vị trí quyền Bộ trưởng Hải quân.
Trước đó, ông Phelan ca ngợi ông Hùng Cao là một phần quan trọng trong nỗ lực của Bộ Hải quân nhằm xây dựng lại “tinh thần chiến binh” và nâng cao chất lượng nhân lực trong toàn bộ lực lượng Hải quân và Thủy quân lục chiến, hãng tin NgaRTđưa tin ngày 23/4.
Thứ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao (hàng đầu, thứ ba từ phải sang) tháp tùng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth (hàng đầu, thứ hai từ phải sang) trong chuyến thăm chính thức Việt Nam ngày 2/11/2025. Nay ông Hùng Cao là quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ. Ảnh: TTXVN.
