CHIẾN TRANH IRAN & CÁI GIÁ TRÊN BÀN ĂN HOA KỲ Giá thực phẩm tại Hoa Kỳ tăng mạnh là kết quả của một chuỗi cú sốc chồng lấn giữa địa chính trị, chính sách thương mại và cấu trúc chuỗi cung ứng. Cuộc chiến với Iran chỉ đóng vai trò chất xúc tác, nhưng khi kết hợp với các quyết định chính sách từ trước, nó đã biến chi phí ở cấp độ toàn cầu thành áp lực trực tiếp trên hóa đơn siêu thị của người tiêu dùng Mỹ. Nhìn bề ngoài, con số như mức tăng gần 25% của giá cà chua trong một năm có thể được xem là một biến động riêng lẻ, tương tự “khủng hoảng giá trứng” trước đó. Nhưng khi đặt vào bối cảnh rộng hơn, đây là một dấu hiệu của một hệ thống đang chịu căng thẳng đồng thời ở nhiều mắt xích.
CĂN NGUYÊN CỦA KHỦNG HOẢNG: CHIẾN TRANH, THUẾ QUAN VÀ CHÍNH SÁCH SAI LẦM Một trong những yếu tố quan trọng nhất là quyết định rút khỏi Tomato Suspension Agreement vào năm 2025 và áp thuế 17% lên cà chua nhập khẩu từ Mexico. Đây không phải là một chi tiết nhỏ. Nhập khẩu cà chua từ Mexico vào chiếm khoảng 90%, đồng nghĩa với việc bất kỳ cú sốc nào về chính sách đều ngay lập tức ảnh hưởng đến nguồn cung. Trong điều kiện bình thường, thị trường có thể điều chỉnh thông qua sản xuất nội địa hoặc chuyển hướng thương mại. Nhưng khi quyết định này trùng với một cú sốc lớn hơn là chiến tranh sẽ đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng và hệ thống không còn dư địa để hấp thụ. Chiến tranh với Iran không trực tiếp tạo ra khủng hoảng lương thực nội địa Mỹ. Nhưng nó làm tăng giá dầu, khí đốt và các sản phẩm hóa dầu, từ đó làm tăng chi phí ở mọi khâu của chuỗi cung ứng thực phẩm. Khi kết hợp với thuế quan, cú sốc nhân đôi: cung bị siết chặt trong khi chi phí tăng lên.
CƠ CHẾ LAN TRUYỀN Để hiểu rõ hơn, cần nhìn vào cách chi phí lan truyền trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Ở cấp độ nông nghiệp, phân bón có thể chiếm tới 40% chi phí sản xuất. Phân bón phụ thuộc trực tiếp vào năng lượng, đặc biệt là khí tự nhiên. Khi giá năng lượng tăng, chi phí đầu vào của nông dân tăng gần như ngay lập tức. Bên cạnh đó là chi phí nhiên liệu cho máy móc, vận hành và vận chuyển nội bộ. Điểm quan trọng là các quyết định sản xuất nông nghiệp thường được đưa ra trước mùa vụ. Điều này tạo ra một độ trễ. Trong ngắn hạn, sản lượng có thể chưa giảm quá mạnh vì chi phí đã được “khóa” trước chiến tranh. Nhưng trong trung hạn, nếu chi phí tiếp tục tăng và biên lợi nhuận bị thu hẹp, nông dân sẽ giảm diện tích trồng trọt hoặc chuyển sang cây trồng khác. Ở cấp độ chế biến, các tập đoàn lớn như Kraft hay General Mills đã trải qua giai đoạn lạm phát sau đại dịch và đã tăng giá đáng kể. Điều này khiến họ đối mặt với một giới hạn mới: nếu tiếp tục tăng giá, họ có thể mất thị phần vào các nhãn hàng riêng của siêu thị, vốn rẻ hơn. Hệ thống vì thế xuất hiện một điểm nghẽn thú vị: chi phí tăng nhanh, trong khi khả năng đẩy giá sang người tiêu dùng bị chặn bởi sức chịu đựng của thị trường. Phần áp lực còn lại bị “kẹp” trong chuỗi, nổi bật nhất ở vận chuyển và phân phối.
BAO BÌ VÀ VẬN CHUYỂN Khoảng 80-90% thực phẩm tại Mỹ được vận chuyển bằng xe tải. Điều này khiến chi phí diesel trở thành một yếu tố quyết định. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển không chỉ tăng mà còn lan rộng trên toàn hệ thống. Thực phẩm tươi sống như thịt, sữa và rau quả chịu tác động mạnh nhất vì yêu cầu vận chuyển lạnh liên tục. Bao bì cũng là một mắt xích quan trọng. Phần lớn bao bì thực phẩm hiện đại phụ thuộc vào nhựa, vốn có nguồn gốc từ dầu mỏ. Khi giá dầu tăng, chi phí bao bì có thể tăng tới 40%, tạo thêm áp lực lên giá cuối cùng. Điểm đáng chú ý là người tiêu dùng thường không nhận ra các chi phí này. Họ nhìn thấy giá sản phẩm tăng, nhưng không thấy rằng một phần lớn mức tăng đó đến từ những yếu tố như thùng nhựa, thùng carton hoặc nhiên liệu.
TÁC ĐỘNG LÊN NGƯỜI TIÊU DÙNG Khi tất cả các yếu tố trên kết hợp, kết quả là giá thực phẩm tăng một cách khó tránh khỏi. Dữ liệu gần đây cho thấy giá thực phẩm tại Mỹ đã cao hơn khoảng 1/3 so với trước đại dịch, và xu hướng này chưa dừng lại. Khác với lạm phát nói chung, lạm phát thực phẩm có tác động trực tiếp và rõ ràng hơn. Người tiêu dùng có thể trì hoãn mua xe hoặc nhà, nhưng không thể trì hoãn việc ăn uống. Điều này khiến bất kỳ biến động nào trong giá thực phẩm đều có tác động chính trị lớn hơn nhiều so với các chỉ số kinh tế khác.
PHẢN ỨNG CHÍNH TRỊ: ĐỔ LỖI VÀ GIỚI HẠN CỦA CHÍNH SÁCH Trong bối cảnh đó, phản ứng chính trị trở thành một phần của câu chuyện. Chính quyền có xu hướng đổ lỗi cho các công ty phân bón hoặc các tập đoàn chế biến thịt, đặc biệt khi các cuộc điều tra chống độc quyền đang diễn ra. Nhưng cách tiếp cận này có giới hạn. Các doanh nghiệp có thể tận dụng cơ hội để tăng giá, nhưng họ không phải là nguyên nhân gốc. Giá năng lượng và chính sách thương mại là hai yếu tố mang tính hệ thống, và chúng nằm ngoài phạm vi của các cuộc điều tra riêng lẻ. Điều này tạo ra một khoảng cách giữa thông điệp chính trị và thực tế kinh tế. Người tiêu dùng có thể chấp nhận việc giá tăng do thiên tai hoặc chiến tranh, nhưng họ ít chấp nhận việc giá tăng như hệ quả của các quyết định chính sách trong nước.
CHIẾN TRANH XA, HÓA ĐƠN GẦN Khủng hoảng giá thực phẩm tại Mỹ là kết quả logic của một hệ thống toàn cầu nơi năng lượng, thương mại và chính trị gắn kết chặt chẽ. Hậu quả của chiến tranh với Iran lan rộng qua giá dầu, chi phí vận chuyển, và cuối cùng là các kệ siêu thị tại Mỹ. Khi kết hợp với các quyết định thuế quan và cấu trúc chuỗi cung ứng vốn đã căng thẳng, tác động trở nên không thể tránh khỏi. Và khoảng cách giữa chiến trường và bàn ăn gần hơn nhiều so với những gì người tiêu dùng nghĩ. Trong bối cảnh đó, hóa đơn thực phẩm không chỉ là vấn đề kinh tế. Nó là biểu hiện trực tiếp của những lựa chọn chính trị - và cái giá của những lựa chọn đó.
*Nguồn: Reuters, Financial Times, CNBC, USDA ERS, U.S. Dept. of Commerce, CRS, World Bank, Texas A&M AgriLife; AFBF
Trump có thể ra lệnh tấn công mới vào Iran ngay sau khi trở về từ Trung Quốc
Mỹ đã thông báo cho Israel về khả năng này, và Tel Aviv đang chuẩn bị cho việc nối lại các hành động thù địch và phản ứng có thể xảy ra từ Tehran, theo Al Hadath đưa tin. Đại diện của quân đội Israel và Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ đã thảo luận về các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran trong những ngày gần đây. Mục tiêu là gia tăng áp lực lên Tehran và buộc nước này quay trở lại đàm phán hạt nhân với các điều khoản có lợi hơn cho Washington.
Hezbollah đã phát hành một video dài cho thấy sự phá hủy một khu vực tập kết xe quân sự của quân đội Israel.
Những người điều khiển máy bay không người lái FPV thuộc phong trào Lebanon đã phá hủy một bãi đỗ xe chứa thiết bị quân sự của IDF, bao gồm một xe tăng Merkava và các phương tiện đang di chuyển.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đang lắp đặt các hệ thống phòng thủ chống máy bay không người lái chuyên dụng tại các đơn vị của mình ở miền nam Lebanon để tăng cường khả năng phòng thủ trước máy bay không người lái của Hezbollah.
Hiện tại:
Đã lắp đặt 158.000 mét vuông lưới phòng thủ chống máy bay không người lái.
Đã đặt hàng thêm lưới với diện tích bao phủ thêm 188.000 mét vuông.
Kế hoạch là nhằm ngăn chặn các máy bay không người lái cảm tử và trinh sát bay thấp xâm nhập các cơ sở quân sự.
Trong một cuộc phỏng vấn với đài CBS về thỏa thuận hạt nhân Iran, Barack Obama nói:
"Chúng ta đã làm được điều đó mà không cần phóng một quả tên lửa nào. Chúng ta đã loại bỏ 97% uranium làm giàu khỏi Iran. Không còn nghi ngờ gì nữa, thỏa thuận này đã có hiệu quả, và chúng ta không phải giết nhiều người hay đóng cửa eo biển Hormuz."
Ông tiếp tục khẳng định rằng Iran, thông qua ngoại giao chân chính và không có chiến tranh hay leo thang xung đột, đã đồng ý hạn chế một phần đáng kể chương trình hạt nhân dân sự của mình và hoàn thành các nghĩa vụ của mình.
Theo ông, điều này chứng tỏ rằng Iran luôn tìm kiếm hòa bình chứ không phải chiến tranh, và rằng ngoại giao với Iran có thể được tiến hành trên cơ sở "cùng có lợi".
Marco Rubio nói rằng Mỹ không cần sự giúp đỡ của Trung Quốc.
[Tổng thống Trump đã yêu cầu Chủ tịch Tập Cận Bình làm gì cụ thể liên quan đến Iran?]
"Ông ấy không yêu cầu gì cả. Chúng tôi không yêu cầu Trung Quốc giúp đỡ. Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ. Nhưng ông ấy đã nêu vấn đề này. Chúng tôi đã nêu vấn đề này để làm rõ lập trường của mình và để họ hiểu, bởi vì, tôi nghĩ, việc chúng ta thảo luận về vấn đề này là điều hợp lý, xét đến tầm quan trọng của vấn đề này. Lập trường của chúng tôi rất rõ ràng. Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Và đó là điều họ đã cố gắng, họ đang trên bờ vực phát triển khả năng quân sự thông thường, với rất nhiều tên lửa, rất nhiều máy bay không người lái, đến mức bạn không thể làm gì được. Họ sẽ ẩn mình sau lá chắn quân sự thông thường này để làm bất cứ điều gì họ muốn với chương trình hạt nhân của mình trong tương lai. Đó là lý do tại sao tổng thống quyết định hành động. Đáp lại, Iran quyết định chiếm lấy một tuyến đường thủy quốc tế và biến nó thành của riêng họ, đồng thời áp thuế quan đối với tuyến đường này. Chúng tôi sẽ không cho phép điều này xảy ra. Và đó là lý do tại sao có lệnh phong tỏa. Đó là kết quả trực tiếp từ những gì họ đã làm."
Trump đích thân triều kiến, dẫn theo lô lốc nghìn tỉ đô cả bọn deepstate theo làm con tin để cầu xin cầu cạnh Tập tha chết nhưng có vẻ không thành công.
Tập đón tiếp bằng cầu thang máy bay không thảm đỏ, cử hữu danh vô thực ra đón, cho xem Thiên Đàn để nhắc ai đang là thiên tử.
Tàu ko nhận giúp gỡ thòng lọng ở Trung Đông, Trump bất lực lại hú hét đòi bem Iran để làm truyền thông
Hezbollah đã phát hành một video dài cho thấy sự phá hủy một khu vực tập kết xe quân sự của quân đội Israel.
Những người điều khiển máy bay không người lái FPV thuộc phong trào Lebanon đã phá hủy một bãi đỗ xe chứa thiết bị quân sự của IDF, bao gồm một xe tăng Merkava và các phương tiện đang di chuyển.
Chửa thấy FPV ship vào tận giường ngủ lính Nho Tái nhệ
Theo tờ NYT, một cuộc tấn công mới vào Iran có thể bắt đầu trong những ngày tới
Các cố vấn của Trump và các quan chức Lầu Năm Góc đang hoàn tất kế hoạch cho một chiến dịch có thể xảy ra. Tờ New York Times đưa tin rằng các vụ đánh bom quy mô lớn và các cuộc đột kích của lực lượng đặc nhiệm nhằm vào các cơ sở hạt nhân ngầm của Iran đang được thảo luận. Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
TPO - Theo tờ New York Times, Lầu Năm Góc đang lên kế hoạch cho khả năng Chiến dịch Epic Fury - vốn đã bị tạm dừng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngừng bắn vào tháng trước - sẽ được nối lại trong những ngày tới, thậm chí dưới một tên gọi mới.
(Ảnh: Hải quân Mỹ)
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở về từ Trung Quốc hôm 15/5, và phải đối mặt với những quyết định quan trọng về Iran, khi các phụ tá hàng đầu của ông được cho là đã soạn thảo kế hoạch quay trở lại các cuộc tấn công quân sự.
Các phụ tá cho biết, ông Trump vẫn chưa đưa ra quyết định về các bước đi tiếp theo. Giới chức từ các quốc gia liên quan đã cố gắng dàn xếp một thỏa thuận nhằm thúc đẩy Iran mở lại eo biển Hormuz và cho phép ông Trump tuyên bố chiến thắng, đồng thời thuyết phục cử tri Mỹ còn hoài nghi rằng cuộc tấn công quân sự tốn kém vào Iran là một thành công.
Nhưng ông Trump đã nhắc lại với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một ngay sau khi rời Bắc Kinh, rằng đề nghị hòa bình mới nhất của Iran là không thể chấp nhận được.
“Tôi đã xem xét nó, và nếu tôi không thích câu đầu tiên, tôi sẽ bỏ nó ngay lập tức”, ông nói.
Tổng thống Trump cho biết ông đã thảo luận về Iran với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Nhưng ông không yêu cầu Bắc Kinh gây áp lực lên Iran.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc được cho là đang lên kế hoạch cho khả năng Chiến dịch Epic Fury - vốn đã bị tạm dừng khi tổng thống tuyên bố ngừng bắn hồi tháng trước - sẽ được nối lại trong những ngày tới, có thể dưới một tên gọi mới.
Trước đó, kênh truyền hìnhNBC Newsđưa tin, Lầu Năm Góc đang cân nhắc đặt tên cho chiến dịch mới ở Iran là Chiến dịch Sledgehammer nếu thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ, thay thế cho Chiến dịch Epic Fury.
Các lựa chọn mà ông Trump đang cân nhắc được cho là bao gồm việc chuyển sang các cuộc ném bom mạnh mẽ hơn vào Iran, và một chiến dịch trên bộ của lực lượng đặc nhiệm để thu giữ uranium làm giàu từ các cơ sở hạt nhân của Iran. Vài trăm binh sĩ đặc nhiệm đã có mặt trong khu vực, dường như nhằm phục vụ mục đích này. Tuy nhiên, một chiến dịch như vậy sẽ cần hàng nghìn binh sĩ hỗ trợ và tiềm ẩn rủi ro thương vong đáng kể.
Ngoài ra, Mỹ cũng được cho là đang xem xét việc kiểm soát đảo Kharg - một trung tâm quan trọng để xuất khẩu dầu mỏ của Iran.
Hai quan chức Trung Đông cho biết, Mỹ và Israel đang tiến hành những bước chuẩn bị gắt gao nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn được ban hành, cho thấy có khả năng nối lại các cuộc tấn công ngay trong tuần tới.
Chính quyền Mỹ, Israel và Iran hiện chưa bình luận về thông tin này.
