Các hãng hàng không Trung Quốc dự kiến sẽ bổ sung gần 2.900 chuyến bay Trung Quốc - châu Âu vào lịch trình mùa hè so với năm ngoái, theo các nhà phân tích, khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran mang lại cho họ lợi thế cạnh tranh lớn hơn so với các hãng hàng không toàn cầu khác. Không giống như nhiều hãng hàng không phương Tây, các hãng hàng không Trung Quốc có thể bay thẳng qua không phận Nga đến châu Âu thay vì phải đi đường vòng dài, cho phép họ cung cấp các chuyến bay nhanh hơn, tiết kiệm nhiên liệu và tránh phải bay qua Trung Đông. Số lượng chuyến bay đến châu Âu do các hãng hàng không Trung Quốc cung cấp sẽ tăng thêm 2.891 chuyến, trong đó hãng hàng không quốc gia Air China tăng 1.120 chuyến, China Southern Airlines tăng 839 chuyến và China Eastern Airlines tăng 654 chuyến, theo dữ liệu do công ty tình báo hàng không OAG của Anh tổng hợp.
Các kỹ sư Trung Quốc vừa công bố một phát triển ấn tượng: phương tiện dưới nước sinh học hình chữ V linh hoạt "Hover", do Viện Nghiên cứu Ninh Ba thuộc Đại học Bách khoa Tây Bắc chế tạo. Hình dáng của nó giống cá đuối: thân mềm và chuyển động mượt mà cho phép nó di chuyển trong nước với hiệu quả cao, giảm thiểu tiếng ồn và lực cản, điều này đặc biệt quan trọng đối với các hoạt động bí mật và khoa học.
Phương tiện này dài khoảng 2 mét, sải cánh hơn 4 mét và nặng tới 700 kg. Nó có thể di chuyển quãng đường lên đến 1.000 km. "Hover" được thiết kế để hoạt động dưới áp suất cực cao—lên đến 200 atmosphere—mở ra khả năng tiếp cận độ sâu đại dương mà trước đây nhiều hệ thống dưới nước không thể tiếp cận được.
Robot được trang bị hệ thống định vị và cảm biến hiện đại: sonar phía trước cung cấp tầm nhìn trong bóng tối hoàn toàn, trong khi sonar bên tạo ra hình ảnh chi tiết về môi trường dưới nước và cho phép truyền dữ liệu theo thời gian thực.
Khả năng hợp tác của nó cũng quan trọng không kém. Một số thiết bị như vậy có thể hoạt động như một hệ thống duy nhất, trao đổi thông tin và phối hợp các hành động dưới nước bằng công nghệ truyền thông không dây.
Việc phát triển thiết bị này ở Trung Quốc thể hiện sự phát triển nhanh chóng của robot sinh học và công nghệ dưới nước, nơi cảm hứng từ thiên nhiên kết hợp với các giải pháp kỹ thuật tiên tiến.
Một cuộc tái cấu trúc đáng kể, nhưng thường không được chú ý, trong giới lãnh đạo quân đội Đài Loan đang diễn ra, với trọng tâm rõ ràng là tăng cường hải quân và chuẩn bị cho một cuộc xung đột có thể xảy ra. Hai cuộc bổ nhiệm cùng lúc cho thấy hướng đi của sự chuyển đổi này.
Đầu tiên là sự thăng tiến vượt bậc trong sự nghiệp của Song Zhenya* (ảnh trên). Chỉ huy của Khẩu đội tên lửa ven biển số 2 thuộc Lữ đoàn Hải Phong, chịu trách nhiệm về các cuộc tấn công tên lửa chống hạm, đã được thăng cấp lên Chuẩn đô đốc và được bổ nhiệm làm Trưởng ban Kế hoạch của Bộ Tham mưu Hải quân, nơi ông sẽ chịu trách nhiệm về việc tái cấu trúc lực lượng hải quân trong tương lai, giám sát chính sách và các cuộc trao đổi quân sự ở nước ngoài.
* Song Zhenya có bằng thạc sĩ từ Đại học Cornell và cũng từng theo học tại Trường Cao đẳng Chiến tranh Hải quân Hoa Kỳ.
Trong cuộc bổ nhiệm thứ hai, Zhu Huiming* (ảnh dưới) trở thành Tham mưu trưởng Hải quân và được thăng cấp lên Phó Đô đốc. Sự kết hợp độc đáo giữa trí thông minh và kinh nghiệm chỉ huy hải quân khiến ông trở thành một nhà lãnh đạo quân sự hiếm có, có khả năng đồng thời đánh giá các mối đe dọa và tính toán chúng vào kế hoạch tác chiến. Vai trò của ông không chỉ đơn thuần là chỉ huy và kiểm soát, mà còn là sự phối hợp hiệu quả toàn bộ chiến lược hàng hải: từ phân tích tình hình khu vực đến chuẩn bị hạm đội cho các hoạt động thực tế.
* Ông Zhu Huiming trước đây từng chỉ huy các tàu chiến, giữ các vị trí tham mưu và lãnh đạo các đơn vị hải quân. Ông tham gia các nhiệm vụ nhân đạo, tuần tra và các nhiệm vụ tác chiến, nhờ đó ông nhận được nhiều phần thưởng cao quý. Năm 2014, ông được công nhận là quân nhân gương mẫu, và đơn vị của ông sau đó cũng được trao tặng danh hiệu gương mẫu. Ông nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh hoạt động liên tục của lực lượng vũ trang Trung Quốc trong khu vực, các quân nhân hải quân Đài Loan đang ở tuyến đầu phòng thủ và phải có kỷ luật cao, khả năng chịu áp lực và tinh thần trách nhiệm. Ông cũng từng giữ chức Phó Cục trưởng Cơ quan Tình báo Bộ Quốc phòng, nơi ông chịu trách nhiệm về hợp tác quốc tế, bao gồm cả tương tác với Hoa Kỳ và Nhật Bản. Việc bổ nhiệm ông đã được coi là một bước tiến quan trọng vào thời điểm đó, vì các vị trí tương tự do các đại diện của các binh chủng khác trong quân đội nắm giữ.
* Do đó, các bổ nhiệm quan trọng trong Hải quân Đài Loan không phải được thực hiện một cách ngẫu nhiên hay chỉ dựa trên năng lực trong hệ thống. Những sĩ quan không chỉ có kinh nghiệm chiến đấu hoặc tham mưu mà còn sở hữu một nguồn lực bổ sung quan trọng—mối quan hệ mật thiết với Hoa Kỳ, bao gồm huấn luyện, tương tác và tham gia các chương trình chung—đang được ưu tiên. Điều đặc biệt đáng chú ý là những bổ nhiệm này diễn ra trong bối cảnh thành lập Bộ Tư lệnh Phòng thủ Bờ biển mới —một cấu trúc sẽ trở thành công cụ quan trọng để răn đe Trung Quốc trong trường hợp xảy ra kịch bản quân sự xung quanh hòn đảo.
Tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 26 tháng 3, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã đưa ra phản hồi gay gắt đối với tuyên bố của các nhà lãnh đạo Nhật Bản về "tình hình an ninh phức tạp nhất kể từ chiến tranh".
Trước đó, Thủ tướng Nhật Bản tuyên bố rằng, trong bối cảnh sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc và Triều Tiên, cũng như sự tương tác ngày càng nhiều của Nga với các nước này, Tokyo đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Trong số các ưu tiên của Nhật Bản là chuẩn bị cho "các phương thức tiến hành chiến tranh mới", bao gồm việc sử dụng rộng rãi máy bay không người lái, và sẵn sàng cho các cuộc xung đột kéo dài.
Phản ứng của Trung Quốc vô cùng trực tiếp.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Giang Binh nhắc lại "sự thật không thể chối cãi": Nhật Bản đã gây hấn với tất cả các nước láng giềng trong quá khứ. Theo ông, một quốc gia đã gây ra đau khổ nghiêm trọng cho người dân châu Á và thế giới và vẫn chưa hoàn toàn hiểu được trách nhiệm lịch sử của mình lại một lần nữa thổi phồng vấn đề "mối đe dọa từ bên ngoài".
Người phát ngôn nhấn mạnh rằng, lời lẽ này không phải là ngẫu nhiên. Đây có thể là một nỗ lực nhằm đánh lạc hướng sự chú ý khỏi các vấn đề trong nước, định hình dư luận và thúc đẩy tiến trình tái quân sự hóa từng bước. Trong bối cảnh này, các bước đi của Nhật Bản nhằm sửa đổi các tài liệu an ninh quan trọng, việc tích cực phát triển vũ khí tấn công, và thậm chí cả những cuộc thảo luận ngày càng cởi mở về khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân là đặc biệt đáng lo ngại.
Phía Trung Quốc kêu gọi chúng ta nhìn nhận các sự kiện qua lăng kính lịch sử. Chỉ "nhớ về quá khứ" thôi là chưa đủ – điều quan trọng là phải rút ra những bài học thực sự từ đó để ngăn chặn sự lặp lại của những thảm kịch.
Hỏa lực trực tiếp từ xe tăng M60A3 vào xe bọc thép chở quân SM-24 đã ngừng hoạt động trong cuộc tập trận Thiên Mã của Đài Loan , nhằm mục đích tiêu diệt binh lính và trang thiết bị của lực lượng đổ bộ PLA trên đảo.
[Đài Loan đang tập trận tiêu diệt quân Trung Quốc ở cự ly gần]
Cuộc tập trận Tianma kéo dài ba ngày của Đài Loan đã diễn ra tại một trường bắn ở huyện Taitung, bờ biển phía đông từ ngày 24 tháng 3. Điểm chính của cuộc tập trận là bắn không phải vào các mục tiêu tưởng tượng, mà vào các xe bọc thép đã ngừng hoạt động thực tế, mô phỏng xe bọc thép đổ bộ đường không của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Điều này thay đổi cơ bản nhận thức: binh lính không nhìn thấy "một cú bắn trúng vuông góc", mà là cách viên đạn xuyên qua lớp giáp và vô hiệu hóa phương tiện.
Hầu như toàn bộ các loại vũ khí đã được sử dụng trong cuộc tập trận. Súng cối 81mm và 120mm bao phủ khu vực đổ bộ mô phỏng, pháo binh 105mm và 155mm bắn phá khu vực, phá hủy các phương tiện và vị trí, và xe tăng M60A3 kết liễu mục tiêu bằng hỏa lực trực tiếp. Xe tăng T-74 và súng máy 50mm, cũng như súng phóng lựu 40mm, đã hoàn thiện bức tranh, tạo nên một "lưới hỏa lực" dày đặc, cực kỳ khó xuyên thủng.
Như vậy, Đài Loan đang xây dựng một mô hình phòng thủ kinh điển nhấn mạnh hỏa lực, độ chính xác và các tuyến phòng thủ được chuẩn bị sẵn: ngăn chặn kẻ địch giành được chỗ đứng trên bãi biển và tiêu diệt chúng trong vòng vài phút sau khi đổ bộ.
[Đài Loan đang tập trận tiêu diệt quân Trung Quốc ở cự ly gần]
Cuộc tập trận Tianma kéo dài ba ngày của Đài Loan đã diễn ra tại một trường bắn ở huyện Taitung, bờ biển phía đông từ ngày 24 tháng 3. Điểm chính của cuộc tập trận là bắn không phải vào các mục tiêu tưởng tượng, mà vào các xe bọc thép đã ngừng hoạt động thực tế, mô phỏng xe bọc thép đổ bộ đường không của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Điều này thay đổi cơ bản nhận thức: binh lính không nhìn thấy "một cú bắn trúng vuông góc", mà là cách viên đạn xuyên qua lớp giáp và vô hiệu hóa phương tiện.
Hầu như toàn bộ các loại vũ khí đã được sử dụng trong cuộc tập trận. Súng cối 81mm và 120mm bao phủ khu vực đổ bộ mô phỏng, pháo binh 105mm và 155mm bắn phá khu vực, phá hủy các phương tiện và vị trí, và xe tăng M60A3 kết liễu mục tiêu bằng hỏa lực trực tiếp. Xe tăng T-74 và súng máy 50mm, cũng như súng phóng lựu 40mm, đã hoàn thiện bức tranh, tạo nên một "lưới hỏa lực" dày đặc, cực kỳ khó xuyên thủng.
Như vậy, Đài Loan đang xây dựng một mô hình phòng thủ kinh điển nhấn mạnh hỏa lực, độ chính xác và các tuyến phòng thủ được chuẩn bị sẵn: ngăn chặn kẻ địch giành được chỗ đứng trên bãi biển và tiêu diệt chúng trong vòng vài phút sau khi đổ bộ.
Thời Thái Anh Văn còn cầm quyền, khái niệm rút lui chiến thuật về hướng Đông Nam là chủ đạo, vì biết là chiến đấu ngăn chặn đổ bộ chiếm bờ biển là không thực hiện được, Đài Loan đánh được lâu dài nhất để chờ Mỹ gửi quân vào cứu là rút vào vùng núi dọc bờ Đông đảo, các căn cứ không quân trong núi đã được xây dựng từ lâu phục vụ chiến thuật này.
Nhưng khi xây dựng cảm xúc xã hội thì Đài Loan lại chọn phương án diễn tập trong điều kiện tác chiến đối mặt công khai, vì đơn giản dân chúng trên đảo nếu sẵn sàng đánh nhau đều muốn thấy những hình ảnh như vậy. Đặc biệt sau dịp lễ Song Thập năm ngoái, Lại Thanh Đức chủ trương "đập đi luyện lại" đối với quân đội, có lẽ vì thế mà chiến thuật thời Thái Anh Văn lại bị gác sang một bên.
Sau Thế chiến II, Hoa Kỳ chiếm gần 50% sản lượng công nghiệp toàn cầu. Trung Quốc vừa vượt qua con số đó.
Nếu Hoa Kỳ tin rằng cuộc chiến với Trung Quốc sẽ là sự lặp lại của Chiến tranh Thái Bình Dương, thì Hoa Kỳ ngày nay sẽ là Đế quốc Nhật Bản năm 1941, và Trung Quốc sẽ là Hoa Kỳ vào cuối Thế chiến II.
Trang phân tích War On The Rocks của Mỹ ( https://warontherocks.com/2026/03/hellscape-taiwan-a-porcupine-defense-in-the-drone-age/) vừa đăng tải một bài viết mới về Đài Loan và khái niệm “Địa ngục trần gian”. Các tác giả (Stacie Pettyjohn và Molly Campbell) đề xuất một sự leo thang triệt để của “chiến lược nhím” bằng cách chuyển trọng tâm sang việc sử dụng rộng rãi các hệ thống tự hành chi phí thấp.
Ý tưởng chính của họ là tạo ra một vùng tiêu diệt nhiều lớp ở eo biển Đài Loan, nơi hàng chục nghìn máy bay không người lái trên biển và trên không sẽ ngăn chặn quân đội Trung Quốc trước khi họ kịp đổ bộ lên bờ.
Các tác giả tin rằng chiến lược khả thi duy nhất cho Đài Loan không phải là chiến thắng trong một cuộc chiến tranh cổ điển, mà là tạo ra mức độ hỗn loạn về mặt tác chiến và tổn thất không thể chấp nhận được đến mức Bắc Kinh sẽ từ bỏ ý định xâm lược ngay từ giai đoạn lập kế hoạch, hoặc ít nhất là trước khi bắt đầu thực hiện.
Tất cả những điều này là phản ứng trước những lời chỉ trích về hệ thống phòng thủ hiện tại của hòn đảo: Đài Loan tiếp tục chi hàng tỷ đô la cho các trang bị dễ bị tổn thương và đắt tiền như tàu ngầm và máy bay chiến đấu F-16, mà các nhà phân tích tin rằng sẽ bị phá hủy bởi một cuộc tấn công tên lửa quy mô lớn trong những giờ đầu tiên của một cuộc xung đột.
Mô hình tác chiến Hellscape chia hệ thống phòng thủ thành bốn lớp công nghệ, bắt đầu từ 80 km cách bờ biển, nơi ở rìa ngoài, Đài Loan sẽ tràn ngập eo biển bằng máy bay không người lái cảm tử tầm xa, mồi nhử và phương tiện dưới nước tự hành.
Mục tiêu của giai đoạn này không phải là phá hủy chính xác, mà là tạo ra sự hỗn loạn trong môi trường vô tuyến bị gây nhiễu.
Một số lượng lớn các hệ thống giá rẻ sẽ buộc lực lượng phòng không và chống tàu ngầm của Trung Quốc phải sử dụng lượng đạn dược hạn chế và đắt tiền vào các mục tiêu rẻ tiền, làm chậm tiến độ xâm lược và làm cạn kiệt nguồn lực hải quân ngay cả trước khi tiến vào tầm nhìn trực tiếp.
Lớp phòng thủ giữa (40 đến 5 km từ bờ biển) tập trung vào việc phá hủy tàu đổ bộ và trực thăng.
Các bãi mìn, được rải và liên tục bổ sung bởi các phương tiện mặt nước không người lái, đóng vai trò then chốt ở đây: tàu thuyền bị chậm lại do mìn trở thành mục tiêu dễ dàng cho máy bay không người lái tấn công tầm trung.
Khi lực lượng đổ bộ tiến vào khu vực 5 km, máy bay không người lái FPV và tên lửa chính xác tầm ngắn bắt đầu được sử dụng.
Giả định rằng trọng tâm kỹ thuật ở đây nên là tính tự chủ: các hệ thống nên sử dụng công nghệ cho phép máy bay không người lái tấn công mục tiêu ngay cả khi mất hoàn toàn liên lạc với người điều khiển do chiến tranh điện tử.
Trong 10 phút cuối cùng của hành trình, tàu đổ bộ hoàn toàn không được bảo vệ trước các cuộc tấn công từ nhiều loại khí tài cơ động khác nhau, có thể được ngụy trang trong khu vực đô thị hoặc rừng rậm và thay đổi vị trí tương đối nhanh sau khi khai hỏa.
Trên chính đường bờ biển, lực lượng đổ bộ sẽ gặp phải lớp chướng ngại vật cuối cùng, bao gồm các lối ra bãi biển bị chặn bởi mìn và máy bay không người lái ném bom bay vòng quanh trên không, máy bay không người lái cảm tử cỡ lớn hơn, và máy bay không người lái FPV, kết hợp với pháo binh được bảo vệ ở mức độ khác nhau bởi địa hình của hòn đảo.
Đồng thời, các nhà phân tích nhấn mạnh rằng để hiện thực hóa kịch bản này, Đài Loan phải tăng mạnh sản xuất và mua sắm tất cả các loại hệ thống không người lái—từ hàng chục nghìn chiếc mỗi năm hiện nay lên hàng trăm nghìn chiếc vào năm 2028.
Kinh nghiệm của Ukraine, quốc gia sản xuất hàng trăm nghìn máy bay không người lái mỗi tháng, cho thấy đây là mục tiêu khả thi nếu có ý chí chính trị và phân bổ lại chi tiêu quốc phòng hướng tới các hệ thống tự hành sản xuất hàng loạt thay vì các nền tảng riêng lẻ, đắt tiền.
Cuối cùng, sự thành công của bất kỳ ý tưởng nào, ngay cả một phiên bản sửa đổi của ý tưởng này, đều phụ thuộc vào việc tạo ra các chuỗi cung ứng bền vững loại trừ các linh kiện của Trung Quốc và sự tích hợp sâu rộng các hệ thống không người lái vào học thuyết quân sự.
Đài Loan cũng rất cần xây dựng các phòng thí nghiệm, theo gương của Ukraine, để nhanh chóng triển khai các chiến thuật trực tiếp từ chiến trường, từ chính quân đội, dựa trên kinh nghiệm chiến đấu thực tế và những bài học từ các cuộc xung đột hiện đại.
Tân Hoa Xã 30/03 đưa tin, Chủ nhiệm Văn phòng sự vụ Đài Loan thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc là Tống Đào cho biết kể từ khi nhậm chức, Chủ tịch Quốc Dân Đảng (KMT) Trịnh Lệ Văn đã nhiều lần bày tỏ mong muốn thăm Đại lục.Để thúc đẩy sự phát triển hòa bình của quan hệ giữa hai đảng và dân chúng hai bờ, Tống Đào được ủy quyền thông báo rằng Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Trung Quốc và Tổng Bí thư Tập Cận Bình hoan nghênh và mời Chủ tịch Trịnh Lệ Văn dẫn đầu đoàn đại biểu Quốc Dân Đảng thăm Giang Tô, Thượng Hải và Bắc Kinh từ ngày 07 đến ngày 12 tháng 04. Ông Tống Đào cũng cho biết thêm rằng Trung Quốc sẽ liên lạc với Quốc Dân Đảng về chuyến thăm của Chủ tịch Trịnh Lệ Văn và có những sắp xếp phù hợp.
Sau khi trở thành Chủ tịch Quốc Dân Đảng, Trịnh Lệ Văn đã tích cực theo định hướng đối thoại chứ không đối đầu với Trung Quốc, do vậy, Trung Quốc sau một thời gian đánh giá đã quyết định tiếp xúc cấp cao với tầng lớp lãnh đạo Quốc Dân Đảng, tình huống này mở ra cơ hội thống nhất trong hoà bình chứ không cần vũ lực, hoặc nếu phải dùng vũ lực cũng sẽ là hành động hạn chế ví dụ như truy bắt lãnh đạo Dân Tiến Đảng và các đầu sỏ li khai độc lập ở Đài Loan, sau đó dựa vào lực lượng Quốc Dân Đảng để duy trì trật tự xã hội, trải qua quá độ để đi đến thống nhất.
Đối với Quốc Dân Đảng, nếu có thể đàm phán được để quay về trong hoà bình với các điều kiện có lợi, việc này sẽ giúp Quốc Dân Đảng quay lại cầm quyền trong giai đoạn quá độ, nếu đứng từ góc độ chính trị, lợi ích của tập đoàn chính trị được đảm bảo thì họ sẽ lựa chọn.
Năm 2025, một cuộc triệu tập giới doanh nhân hàng đầu Trung Quốc của ông Tập Cận Bình đã gây chấn động: Bởi trong đó có sự xuất hiện của Jack Ma, nhân vật đã đột ngột biến mất sau cú “vạ miệng” lịch sử năm 2020. Cùng với Jack Ma là dàn tài phiệt quyền lực nhất Trung Quốc ngồi khép nép trong một hội trường. Để những "ông vua không ngai" này chấp nhận ngồi yên và nghe giảng về "Thịnh vượng chung", ông Tập Cận Bình đã tung ra những đòn trừng phạt đủ khiến cả đế chế của họ rung chuyển. Dưới đây là những "tử huyệt" mà giới tài phiệt Trung Quốc đã chạm vào để rồi phải nhận cái kết đắng: Đầu tiên, ta không thể không nói tới nhân vật Jack Ma. Sai lầm lớn nhất của ông này là dùng tư duy Phố Wall để thách thức hệ thống tài chính quốc gia. Khi ông mắng các ngân hàng nhà nước là "tiệm cầm đồ", ông đã chạm vào quyền lực tín dụng tối thượng. Hình phạt là thương vụ lên sàn chứng khoán 37 tỷ USD của Ant Group bị bóp nghẹt phút chót. Jack Ma phải sống ẩn dật, rời bỏ quyền kiểm soát đế chế và chấp nhận để nhà nước "nắm tóc" dòng tiền Alipay. Thứ hai là Vương Hưng. Ông này là điển hình của việc giàu có sinh ra tự phụ, CEO của gã khổng lồ giao đồ ăn Meituan đã mượn một bài thơ đời Đường để ngầm mỉa mai chính quyền là "đốt sách chôn nho". Đây chẳng khác gì hành động tự kết liễu. Hình phạt là vốn hóa của Meituan "bốc hơi" 26 tỷ USD trong vài ngày. Vương Hưng phải nộp phạt hàng tỷ Tệ vì vi phạm độc quyền và buộc phải khóa miệng trên mạng xã hội vĩnh viễn. Thứ ba là DĐii, app gọi xe nắm giữ dữ liệu di chuyển và bản đồ nhạy cảm của toàn bộ quan chức, căn cứ quân sự. Việc Trình Duy người đứng đầu Didi lén lút niêm yết tại Mỹ bất chấp cảnh báo từ Bắc Kinh bị coi là hành vi "mang tài sản quốc gia đi nộp cho ngoại bang". Và chỉ vài ngày sau khi lên sàn New York, ứng dụng Didi bị xóa sổ khỏi các kho ứng dụng. Công ty bị điều tra an ninh nghiêm ngặt và buộc phải hủy niêm yết trong cay đắng. Cuối cùng là Hứa Gia Ấn - Evergrande. Nếu các tỷ phú công nghệ bị đánh vì quyền lực, thì trùm bất động sản Hứa Gia Ấn bị trừng phạt vì đã đẩy giá nhà lên mức "không tưởng", khiến giới trẻ Trung Quốc thà "nằm thẳng" chứ không muốn kết hôn, sinh con. Đây là đòn chí mạng vào nhân khẩu học quốc gia. Hình phạt là không có gói cứu trợ nào cho tỷ phú. Evergrande bị bỏ mặc cho sụp đổ, Hứa Gia Ấn bị bắt giam và phong tỏa toàn bộ tài sản để trả nợ cho người mua nhà. Bài học rút ra: Thời đại của "Tư bản hoang dã" – những kẻ làm giàu bằng cách hút máu hạ tầng, thao túng dữ liệu và thổi giá đất đã chính thức cáo chung. Sau Jack Ma hay Hứa Gia Ấn, kỷ nguyên của những "Tư bản thực nghiệp" như Huawei hay Xiaomi mới chính là những người được chọn để đối đầu với phương Tây.
Có lẽ Việt Nam cũng cần học hỏi cách làm việc của ông V. Putin và ông Tập Cận Bình đối với các tập đoàn tư nhân không tôn trọng lợi ích của quốc gia. Nguyễn Công Hân
DUBAI KHÔNG MIỄN NHIỄM VỚI CHIẾN TRANH: LỜI CẢNH TỈNH CHO SINGAPORE Không ai nghĩ Dubai có thể trở thành mục tiêu trong một cuộc chiến. Trong nhiều thập kỷ, UAE là hình mẫu hoàn hảo của một quốc gia nhỏ biết cách sinh tồn và thịnh vượng giữa các cường quốc: trung lập về chính trị, cởi mở về kinh tế, thân thiện với tất cả. Dubai trở thành nơi tỷ phú Nga gửi tài sản khi bị trừng phạt, nơi doanh nhân Iran đặt văn phòng khi bị cô lập, nơi các nhà đầu tư phương Tây tìm đến như một thiên đường phi thuế. Cảng Jebel Ali xử lý hàng tỷ đô la hàng hóa mỗi ngày. Tất cả tưởng chừng bất khả xâm phạm. Rồi chiến tranh Mỹ–Iran nổ ra. Và Tehran chỉ nhìn thấy một thứ ở Dubai: căn cứ hậu cần của Washington. Tên lửa và drone Iran bắt đầu rơi. Sân bay tê liệt nhiều đợt. Cảng Jebel Ali ngừng hoạt động một phần. Hơn 63 tỷ USD tài sản rời UAE chỉ trong vài tuần đầu, theo Fortune. Hàng nghìn cư dân nước ngoài bỏ trốn. Ngành du lịch sụt giảm gần như hoàn toàn. Và cái hào quang "đảo ổn định giữa vùng hỗn loạn" mà UAE mất hàng thập kỷ xây dựng bỗng biến mất chỉ trong vài tháng. Điểm đáng lo nhất không phải là những gì đã xảy ra với Dubai. Điểm đáng lo nhất là: có một quốc gia khác đang chứng kiến và nhận ra chính mình trong đó. Đó là Singapore.
🗺️ NHỮNG SỐ PHẬN ĐƯỢC ĐỊNH ĐOẠT BỞI ĐỊA LÝ (HOẶC KHÔNG) Trong cuốn "Những Tù Nhân Của Địa Lý", nhà báo-học giả Tim Marshall lập luận rằng địa lý là "một loại nhà tù định nghĩa một quốc gia là gì, hoặc có thể là gì" — và các nhà lãnh đạo dù tài giỏi đến đâu cũng bị giam cầm trong đó. Oman và UAE đều là những tù nhân địa lý theo đúng nghĩa đó. Singapore thì không và sự khác biệt này là chìa khóa để hiểu tại sao câu chuyện của Singapore lại phức tạp và nguy hiểm hơn nhiều. Oman là tù nhân địa lý kinh điển nhất vùng Vịnh. Chia sẻ eo Hormuz với Iran, kẹp giữa Arab và Vịnh Ba Tư, với cộng đồng Ibadi — một nhánh Hồi giáo không thuộc Sunni cũng chẳng thuộc Shi'a — Muscat không có lựa chọn nào ngoài sự trung lập. Và điều đáng kinh ngạc là Oman đã biến cái nhà tù đó thành tài sản chiến lược. Suốt nhiều thập kỷ, Muscat duy trì kênh ngoại giao với Tehran khi cả thế giới Arab quay lưng, từ chối tẩy chay Iran trong chiến tranh Iran–Iraq, và ngay cả trong cuộc chiến hiện tại Quốc vương Sultan Haitham vẫn giữ thế trung lập, chấp nhận đòn lửa rơi trên lãnh thổ để bảo vệ vị thế cầu nối duy nhất còn lại giữa các bên xung đột. Oman không thoát được nhà tù địa lý, nhưng đã học cách sống trong đó. UAE thì khác. Cũng là tù nhân địa lý, cũng nhỏ bé và dễ tổn thương, nhưng Abu Dhabi từng nghĩ mình có thể phá vỡ nhà tù đó bằng thịnh vượng và đồng minh. Và trong suốt nhiều thập kỷ, điều đó gần như thành công — cho đến tháng 9/2020, khi UAE ký Hiệp định Abraham với Israel. Với Tehran, đó không còn là một quốc gia Ả Rập trung lập nữa — đó là một bàn đạp chiến lược trong liên minh chống Iran. Theo Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS), Iran đã đưa ra mối đe dọa trực tiếp ngay khi Hiệp định được công bố, và mọi tính toán chiến lược về UAE đã thay đổi hoàn toàn từ thời điểm đó. Dubai không bị tấn công vì vị trí địa lý, mà vì lựa chọn chính trị của nó. Singapore là một trường hợp khác hẳn. Đây không phải một tù nhân địa lý — đây là kẻ đã chinh phục địa lý và biến nó thành đế chế. Khi Sir Stamford Raffles đặt chân lên hòn đảo hoang vào năm 1819, ông không thấy một vùng đất cằn cỗi; ông thấy vị trí kiểm soát đường vào Eo Malacca — cửa ngõ duy nhất nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương. Eo biển Hormuz, nơi Iran đang bán phong tỏa, rộng khoảng 34km ở điểm hẹp nhất, đã đủ để làm chao đảo thị trường dầu toàn cầu. Eo biển Malacca, chạy dọc bờ nam Singapore, chỉ rộng 2,7 đến 2,9km ở điểm hẹp nhất giữa Singapore và Indonesia, hẹp hơn Hormuz tới mười lần. Và về tầm quan trọng kinh tế, Malacca không đứng sau. Nó vượt xa Hormuz. Hai thế kỷ sau, logic đó vẫn còn nguyên: khoảng 25 đến 33% thương mại toàn cầu đi qua đây mỗi năm, trị giá hơn 3.500 tỷ USD. Người Trung Quốc thậm chí phải đặt tên cho nỗi ám ảnh của mình: "Malacca Dilemma" — khoảng 80% dầu thô nhập khẩu của Bắc Kinh chảy qua eo biển này, và Bắc Kinh không kiểm soát nó. Về địa lý, Singapore không bị cầm tù — Singapore là người cai ngục.
💥 LỢI THẾ TRỞ THÀNH GỐC RỄ MỌI RỦI RO Trong một bài viết xuất bản trên Foreign Policy năm ngoái, tác giả Derek Grossman nhận định rằng Singapore "giống Oman hơn UAE" — nhưng phân tích trên cho thấy sự so sánh đó cần được tinh chỉnh. Singapore không giống UAE vì ký kết với một liên minh chính trị-quân sự cụ thể. Singapore không có Hiệp định Abraham. Không có một lựa chọn chính trị dứt khoát nào để bị định vị thành đồng minh của một bên xung đột cụ thể theo cách Tehran nhìn nhận Dubai. Nhưng đây chính là nghịch lý đáng sợ nhất: lợi thế địa lý lớn nhất của Singapore đồng thời là nguồn gốc rủi ro lớn nhất — và rủi ro đó đã được xây dựng vào trong từng viên gạch, từng đường cáp, từng hiệp định quốc phòng suốt nhiều thập kỷ. Hãy nhìn vào những gì đang nằm trên hòn đảo nhỏ đó. Căn cứ Hải quân Changi — theo nghiên cứu của Brookings Institution — là cơ sở hải quân duy nhất ở Đông Nam Á được thiết kế chuyên biệt để tiếp nhận tàu sân bay, và điều đáng chú ý hơn: toàn bộ chi phí xây dựng do Singapore tự bỏ ra dù nước này không có tàu sân bay nào. Trên thực tế, căn cứ này chỉ được Hải quân Mỹ sử dụng thường xuyên. Ngoài ra, theo The Diplomat, Singapore hiện đang tiếp nhận khoảng 800 nhân viên và dân sự Mỹ, cùng các vòng luân phiên quân sự liên tục — và từ năm 2018, Ấn Độ cũng được cấp quyền tiếp cận Changi như một điểm tiếp liệu và tái vũ trang cho Hải quân nước này khi hoạt động trên Biển Đông. Nói cách khác, Changi không phải một căn cứ Mỹ — nó là một nút quân sự đa cường quốc, được cài vào trung tâm địa lý nhạy cảm nhất châu Á. Và đó mới chỉ là phần nổi. Theo CSIS, Singapore hiện kết nối với hơn 25 tuyến cáp quang ngầm — với 14 tuyến nữa đang trong quá trình xây dựng — và hơn 99% lưu lượng viễn thông quốc tế của Singapore đi qua hệ thống cáp này. Amazon Web Services, Google, Microsoft và Meta đã đổ hơn 5 tỷ USD vào hạ tầng data center và cloud tại đây. Singapore không chỉ là cổng hàng hải của châu Á — nó còn là cổng dữ liệu của châu Á. Trong một cuộc xung đột hiện đại, nơi chiến tranh mạng và cắt đứt thông tin là vũ khí chiến lược, tầm quan trọng của điều này không thể bị đánh giá thấp. Có một chi tiết thường bị bỏ qua nhưng cực kỳ đáng chú ý: Bắc Kinh đã dành nhiều thập kỷ và hàng chục tỷ USD tìm cách thoát khỏi sự phụ thuộc vào Malacca — từ dự án Kênh Kra ở Thái Lan, hành lang Gwadar–Tân Cương qua Pakistan, đến cảng Kyaukpyu ở Myanmar. Theo Geopolitical Monitor, tính đến nay tất cả đều thất bại hoặc bế tắc vì chi phí, địa hình và bất ổn chính trị. Điều đó có nghĩa là Trung Quốc vẫn chưa thoát được Malacca. Và một quốc gia chưa tìm được lối thoát khỏi một cái bẫy địa lý sẽ nhìn hòn đảo án ngữ cái bẫy đó bằng ánh mắt gì khi bước vào khủng hoảng — không ai có thể trả lời chắc chắn. Trớ trêu thay, chính vì Singapore quá quan trọng với tất cả, nó không thể thực sự trung lập với bất kỳ ai. Tất cả những gì Singapore xây dựng để trở nên không thể thiếu — cảng nước sâu, căn cứ hải quân đa năng, hệ thống cáp ngầm, trung tâm dữ liệu toàn cầu — đều là những tài sản quá lớn để ẩn mình, quá có giá trị để bị bỏ qua, và quá tập trung để không trở thành mục tiêu trong một cuộc xung đột đủ lớn.
⚖️ GÓC NHÌN: ĐI DÂY GIỎI NHƯNG ĐẾN BAO GIỜ? Công bằng mà nói, Singapore không phải không có chiến lược. Hòn đảo nhỏ này đã thực hành nghệ thuật "cân bằng chiến lược" một cách tinh vi suốt nhiều thập kỷ: vừa duy trì quan hệ an ninh chặt với Washington, vừa là đối tác thương mại hàng đầu của Bắc Kinh trong ASEAN với kim ngạch song phương vượt 100 tỷ USD. Theo nghiên cứu của Oxford International Studies, Singapore thực hành "sự mơ hồ có chủ đích như một công cụ bảo vệ chủ quyền" — không thiên hẳn về bên nào để không bị bên nào nhắm mục tiêu. Nhưng Trump 2.0 đang làm cho mọi chiến lược cân bằng ở Đông Nam Á khó duy trì hơn. East Asia Forum nhận định áp lực từ Washington ngày càng buộc các quốc gia tầm trung phải lộ bài rõ hơn. National Interest cảnh báo thẳng: "Đông Nam Á không thể đi dây mãi trước sự cạnh tranh Mỹ–Trung." Và trong một cuộc khủng hoảng Đài Loan leo thang thực sự, mọi sự mơ hồ sẽ biến mất nhanh hơn Singapore tưởng — bởi vì khi Bắc Kinh nhìn vào Malacca, họ không thấy một quốc gia trung lập; họ thấy một nút thắt mà kẻ thù có thể dùng để bóp nghẹt huyết mạch kinh tế của mình. Vậy Singapore có thể làm gì? Giới phân tích đồng thuận ở ba hướng: Đẩy mạnh vai trò hòa giải qua Shangri-La Dialogue — không chỉ tổ chức đối thoại mà còn đề xuất các khuôn khổ giảm xung đột thực chất, bởi khi một quốc gia được nhìn nhận là cầu nối, nó khó trở thành mục tiêu hơn. Kích hoạt Five Power Defence Arrangements (FPDA) thực chất hơn — Indo-Pacific Defense Forum ghi nhận F-35A Singapore lần đầu tham gia tập trận Bersama Lima 2024 là tín hiệu tốt, nhưng dự đoán kịch bản thực sự cho tình huống Malacca bị đe dọa, với Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ tham gia, vẫn cần được thúc đẩy mạnh hơn ngoài hậu trường. Đa dạng hóa rủi ro kinh tế một cách âm thầm nhưng quyết liệt — không để chuỗi cung ứng, năng lượng hay tài chính phụ thuộc quá mức vào bất kỳ một cường quốc đơn lẻ nào. UAE đã không làm đủ điều đó. Dubai phụ thuộc quá sâu vào hệ thống tài chính gắn với Washington và trở thành mục tiêu theo đúng logic đó. Grossman kết thúc bài phân tích bằng một cảnh báo ngắn nhưng đầy sức nặng:“Singapore phải luôn giữ thái độ cảnh giác về tương lai địa chính trị của mình. Mức độ rủi ro đơn giản là quá lớn.” "Giữ thái độ cảnh giác" không phải lời khuyên ngoại giao thông thường. Đó là thừa nhận rằng thế giới sau cuộc chiến Iran đã thay đổi một quy tắc căn bản: sự thịnh vượng kinh tế và vị trí địa lý thuận lợi không còn là lá chắn bảo vệ — chúng có thể trở thành lý do để bị nhắm mục tiêu. Dubai đã từng nghĩ mình là ngoại lệ, nhưng sự thật thì không. Eo biển Malacca hôm nay vẫn im lặng. Hàng nghìn tàu chở hàng vẫn qua lại mỗi ngày. Singapore vẫn sáng đèn. Nhưng sự im lặng đó không phải là bảo đảm — nó chỉ là khoảng thời gian để chuẩn bị. Câu hỏi thực sự không phải là liệu những lựa chọn chính trị khó khăn sẽ gõ cửa Singapore, mà là khi nào — và Singapore sẽ mở cửa với tư thế nào.
*Nguồn: Foreign Policy, Reuters, Fortune, Modern Diplomacy, Geopolitical Monitor, East Asia Forum, National Interest, Indo-Pacific Defense Forum, Oxford International Studies Quarterly, CSIS, Brookings Institution, The Diplomat, Indo-Pacific Studies Center, Geopolitical Monitor
Trần Kiên
Trần Kiên Thông Tin Về Các Điểm Nóng Xung Đột Trên Thế Giới
DUBAI KHÔNG MIỄN NHIỄM VỚI CHIẾN TRANH: LỜI CẢNH TỈNH CHO SINGAPORE Không ai nghĩ Dubai có thể trở thành mục tiêu trong một cuộc chiến. Trong nhiều thập kỷ, UAE là hình mẫu hoàn hảo của một quốc gia nhỏ biết cách sinh tồn và thịnh vượng giữa các cường quốc: trung lập về chính trị, cởi mở về kinh tế, thân thiện với tất cả. Dubai trở thành nơi tỷ phú Nga gửi tài sản khi bị trừng phạt, nơi doanh nhân Iran đặt văn phòng khi bị cô lập, nơi các nhà đầu tư phương Tây tìm đến như một thiên đường phi thuế. Cảng Jebel Ali xử lý hàng tỷ đô la hàng hóa mỗi ngày. Tất cả tưởng chừng bất khả xâm phạm. Rồi chiến tranh Mỹ–Iran nổ ra. Và Tehran chỉ nhìn thấy một thứ ở Dubai: căn cứ hậu cần của Washington. Tên lửa và drone Iran bắt đầu rơi. Sân bay tê liệt nhiều đợt. Cảng Jebel Ali ngừng hoạt động một phần. Hơn 63 tỷ USD tài sản rời UAE chỉ trong vài tuần đầu, theo Fortune. Hàng nghìn cư dân nước ngoài bỏ trốn. Ngành du lịch sụt giảm gần như hoàn toàn. Và cái hào quang "đảo ổn định giữa vùng hỗn loạn" mà UAE mất hàng thập kỷ xây dựng bỗng biến mất chỉ trong vài tháng. Điểm đáng lo nhất không phải là những gì đã xảy ra với Dubai. Điểm đáng lo nhất là: có một quốc gia khác đang chứng kiến và nhận ra chính mình trong đó. Đó là Singapore.
🗺️ NHỮNG SỐ PHẬN ĐƯỢC ĐỊNH ĐOẠT BỞI ĐỊA LÝ (HOẶC KHÔNG) Trong cuốn "Những Tù Nhân Của Địa Lý", nhà báo-học giả Tim Marshall lập luận rằng địa lý là "một loại nhà tù định nghĩa một quốc gia là gì, hoặc có thể là gì" — và các nhà lãnh đạo dù tài giỏi đến đâu cũng bị giam cầm trong đó. Oman và UAE đều là những tù nhân địa lý theo đúng nghĩa đó. Singapore thì không và sự khác biệt này là chìa khóa để hiểu tại sao câu chuyện của Singapore lại phức tạp và nguy hiểm hơn nhiều. Oman là tù nhân địa lý kinh điển nhất vùng Vịnh. Chia sẻ eo Hormuz với Iran, kẹp giữa Arab và Vịnh Ba Tư, với cộng đồng Ibadi — một nhánh Hồi giáo không thuộc Sunni cũng chẳng thuộc Shi'a — Muscat không có lựa chọn nào ngoài sự trung lập. Và điều đáng kinh ngạc là Oman đã biến cái nhà tù đó thành tài sản chiến lược. Suốt nhiều thập kỷ, Muscat duy trì kênh ngoại giao với Tehran khi cả thế giới Arab quay lưng, từ chối tẩy chay Iran trong chiến tranh Iran–Iraq, và ngay cả trong cuộc chiến hiện tại Quốc vương Sultan Haitham vẫn giữ thế trung lập, chấp nhận đòn lửa rơi trên lãnh thổ để bảo vệ vị thế cầu nối duy nhất còn lại giữa các bên xung đột. Oman không thoát được nhà tù địa lý, nhưng đã học cách sống trong đó. UAE thì khác. Cũng là tù nhân địa lý, cũng nhỏ bé và dễ tổn thương, nhưng Abu Dhabi từng nghĩ mình có thể phá vỡ nhà tù đó bằng thịnh vượng và đồng minh. Và trong suốt nhiều thập kỷ, điều đó gần như thành công — cho đến tháng 9/2020, khi UAE ký Hiệp định Abraham với Israel. Với Tehran, đó không còn là một quốc gia Ả Rập trung lập nữa — đó là một bàn đạp chiến lược trong liên minh chống Iran. Theo Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS), Iran đã đưa ra mối đe dọa trực tiếp ngay khi Hiệp định được công bố, và mọi tính toán chiến lược về UAE đã thay đổi hoàn toàn từ thời điểm đó. Dubai không bị tấn công vì vị trí địa lý, mà vì lựa chọn chính trị của nó. Singapore là một trường hợp khác hẳn. Đây không phải một tù nhân địa lý — đây là kẻ đã chinh phục địa lý và biến nó thành đế chế. Khi Sir Stamford Raffles đặt chân lên hòn đảo hoang vào năm 1819, ông không thấy một vùng đất cằn cỗi; ông thấy vị trí kiểm soát đường vào Eo Malacca — cửa ngõ duy nhất nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương. Eo biển Hormuz, nơi Iran đang bán phong tỏa, rộng khoảng 34km ở điểm hẹp nhất, đã đủ để làm chao đảo thị trường dầu toàn cầu. Eo biển Malacca, chạy dọc bờ nam Singapore, chỉ rộng 2,7 đến 2,9km ở điểm hẹp nhất giữa Singapore và Indonesia, hẹp hơn Hormuz tới mười lần. Và về tầm quan trọng kinh tế, Malacca không đứng sau. Nó vượt xa Hormuz. Hai thế kỷ sau, logic đó vẫn còn nguyên: khoảng 25 đến 33% thương mại toàn cầu đi qua đây mỗi năm, trị giá hơn 3.500 tỷ USD. Người Trung Quốc thậm chí phải đặt tên cho nỗi ám ảnh của mình: "Malacca Dilemma" — khoảng 80% dầu thô nhập khẩu của Bắc Kinh chảy qua eo biển này, và Bắc Kinh không kiểm soát nó. Về địa lý, Singapore không bị cầm tù — Singapore là người cai ngục.
💥 LỢI THẾ TRỞ THÀNH GỐC RỄ MỌI RỦI RO Trong một bài viết xuất bản trên Foreign Policy năm ngoái, tác giả Derek Grossman nhận định rằng Singapore "giống Oman hơn UAE" — nhưng phân tích trên cho thấy sự so sánh đó cần được tinh chỉnh. Singapore không giống UAE vì ký kết với một liên minh chính trị-quân sự cụ thể. Singapore không có Hiệp định Abraham. Không có một lựa chọn chính trị dứt khoát nào để bị định vị thành đồng minh của một bên xung đột cụ thể theo cách Tehran nhìn nhận Dubai. Nhưng đây chính là nghịch lý đáng sợ nhất: lợi thế địa lý lớn nhất của Singapore đồng thời là nguồn gốc rủi ro lớn nhất — và rủi ro đó đã được xây dựng vào trong từng viên gạch, từng đường cáp, từng hiệp định quốc phòng suốt nhiều thập kỷ. Hãy nhìn vào những gì đang nằm trên hòn đảo nhỏ đó. Căn cứ Hải quân Changi — theo nghiên cứu của Brookings Institution — là cơ sở hải quân duy nhất ở Đông Nam Á được thiết kế chuyên biệt để tiếp nhận tàu sân bay, và điều đáng chú ý hơn: toàn bộ chi phí xây dựng do Singapore tự bỏ ra dù nước này không có tàu sân bay nào. Trên thực tế, căn cứ này chỉ được Hải quân Mỹ sử dụng thường xuyên. Ngoài ra, theo The Diplomat, Singapore hiện đang tiếp nhận khoảng 800 nhân viên và dân sự Mỹ, cùng các vòng luân phiên quân sự liên tục — và từ năm 2018, Ấn Độ cũng được cấp quyền tiếp cận Changi như một điểm tiếp liệu và tái vũ trang cho Hải quân nước này khi hoạt động trên Biển Đông. Nói cách khác, Changi không phải một căn cứ Mỹ — nó là một nút quân sự đa cường quốc, được cài vào trung tâm địa lý nhạy cảm nhất châu Á. Và đó mới chỉ là phần nổi. Theo CSIS, Singapore hiện kết nối với hơn 25 tuyến cáp quang ngầm — với 14 tuyến nữa đang trong quá trình xây dựng — và hơn 99% lưu lượng viễn thông quốc tế của Singapore đi qua hệ thống cáp này. Amazon Web Services, Google, Microsoft và Meta đã đổ hơn 5 tỷ USD vào hạ tầng data center và cloud tại đây. Singapore không chỉ là cổng hàng hải của châu Á — nó còn là cổng dữ liệu của châu Á. Trong một cuộc xung đột hiện đại, nơi chiến tranh mạng và cắt đứt thông tin là vũ khí chiến lược, tầm quan trọng của điều này không thể bị đánh giá thấp. Có một chi tiết thường bị bỏ qua nhưng cực kỳ đáng chú ý: Bắc Kinh đã dành nhiều thập kỷ và hàng chục tỷ USD tìm cách thoát khỏi sự phụ thuộc vào Malacca — từ dự án Kênh Kra ở Thái Lan, hành lang Gwadar–Tân Cương qua Pakistan, đến cảng Kyaukpyu ở Myanmar. Theo Geopolitical Monitor, tính đến nay tất cả đều thất bại hoặc bế tắc vì chi phí, địa hình và bất ổn chính trị. Điều đó có nghĩa là Trung Quốc vẫn chưa thoát được Malacca. Và một quốc gia chưa tìm được lối thoát khỏi một cái bẫy địa lý sẽ nhìn hòn đảo án ngữ cái bẫy đó bằng ánh mắt gì khi bước vào khủng hoảng — không ai có thể trả lời chắc chắn. Trớ trêu thay, chính vì Singapore quá quan trọng với tất cả, nó không thể thực sự trung lập với bất kỳ ai. Tất cả những gì Singapore xây dựng để trở nên không thể thiếu — cảng nước sâu, căn cứ hải quân đa năng, hệ thống cáp ngầm, trung tâm dữ liệu toàn cầu — đều là những tài sản quá lớn để ẩn mình, quá có giá trị để bị bỏ qua, và quá tập trung để không trở thành mục tiêu trong một cuộc xung đột đủ lớn.
⚖️ GÓC NHÌN: ĐI DÂY GIỎI NHƯNG ĐẾN BAO GIỜ? Công bằng mà nói, Singapore không phải không có chiến lược. Hòn đảo nhỏ này đã thực hành nghệ thuật "cân bằng chiến lược" một cách tinh vi suốt nhiều thập kỷ: vừa duy trì quan hệ an ninh chặt với Washington, vừa là đối tác thương mại hàng đầu của Bắc Kinh trong ASEAN với kim ngạch song phương vượt 100 tỷ USD. Theo nghiên cứu của Oxford International Studies, Singapore thực hành "sự mơ hồ có chủ đích như một công cụ bảo vệ chủ quyền" — không thiên hẳn về bên nào để không bị bên nào nhắm mục tiêu. Nhưng Trump 2.0 đang làm cho mọi chiến lược cân bằng ở Đông Nam Á khó duy trì hơn. East Asia Forum nhận định áp lực từ Washington ngày càng buộc các quốc gia tầm trung phải lộ bài rõ hơn. National Interest cảnh báo thẳng: "Đông Nam Á không thể đi dây mãi trước sự cạnh tranh Mỹ–Trung." Và trong một cuộc khủng hoảng Đài Loan leo thang thực sự, mọi sự mơ hồ sẽ biến mất nhanh hơn Singapore tưởng — bởi vì khi Bắc Kinh nhìn vào Malacca, họ không thấy một quốc gia trung lập; họ thấy một nút thắt mà kẻ thù có thể dùng để bóp nghẹt huyết mạch kinh tế của mình. Vậy Singapore có thể làm gì? Giới phân tích đồng thuận ở ba hướng: Đẩy mạnh vai trò hòa giải qua Shangri-La Dialogue — không chỉ tổ chức đối thoại mà còn đề xuất các khuôn khổ giảm xung đột thực chất, bởi khi một quốc gia được nhìn nhận là cầu nối, nó khó trở thành mục tiêu hơn. Kích hoạt Five Power Defence Arrangements (FPDA) thực chất hơn — Indo-Pacific Defense Forum ghi nhận F-35A Singapore lần đầu tham gia tập trận Bersama Lima 2024 là tín hiệu tốt, nhưng dự đoán kịch bản thực sự cho tình huống Malacca bị đe dọa, với Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ tham gia, vẫn cần được thúc đẩy mạnh hơn ngoài hậu trường. Đa dạng hóa rủi ro kinh tế một cách âm thầm nhưng quyết liệt — không để chuỗi cung ứng, năng lượng hay tài chính phụ thuộc quá mức vào bất kỳ một cường quốc đơn lẻ nào. UAE đã không làm đủ điều đó. Dubai phụ thuộc quá sâu vào hệ thống tài chính gắn với Washington và trở thành mục tiêu theo đúng logic đó. Grossman kết thúc bài phân tích bằng một cảnh báo ngắn nhưng đầy sức nặng:“Singapore phải luôn giữ thái độ cảnh giác về tương lai địa chính trị của mình. Mức độ rủi ro đơn giản là quá lớn.” "Giữ thái độ cảnh giác" không phải lời khuyên ngoại giao thông thường. Đó là thừa nhận rằng thế giới sau cuộc chiến Iran đã thay đổi một quy tắc căn bản: sự thịnh vượng kinh tế và vị trí địa lý thuận lợi không còn là lá chắn bảo vệ — chúng có thể trở thành lý do để bị nhắm mục tiêu. Dubai đã từng nghĩ mình là ngoại lệ, nhưng sự thật thì không. Eo biển Malacca hôm nay vẫn im lặng. Hàng nghìn tàu chở hàng vẫn qua lại mỗi ngày. Singapore vẫn sáng đèn. Nhưng sự im lặng đó không phải là bảo đảm — nó chỉ là khoảng thời gian để chuẩn bị. Câu hỏi thực sự không phải là liệu những lựa chọn chính trị khó khăn sẽ gõ cửa Singapore, mà là khi nào — và Singapore sẽ mở cửa với tư thế nào.
*Nguồn: Foreign Policy, Reuters, Fortune, Modern Diplomacy, Geopolitical Monitor, East Asia Forum, National Interest, Indo-Pacific Defense Forum, Oxford International Studies Quarterly, CSIS, Brookings Institution, The Diplomat, Indo-Pacific Studies Center, Geopolitical Monitor
Trần Kiên
Trần Kiên Thông Tin Về Các Điểm Nóng Xung Đột Trên Thế Giới
Câu chuyện về Sing thì em nghe nhiều, em tạm nói trước suy luận của em hiện tại: Trung lập và đi dây là khái niệm về chuyện làm thế nào để sống giữa các nước lớn, nhưng nó chỉ phù hợp với tình huống các nước lớn tuy cạnh tranh nhưng không chơi quá cạn, tức là gây sức ép lẫn nhau bằng các chiến lược, chính sách, nhưng không động đến binh đao, còn một khi động binh đao thì trung lập và đi dây chỉ có chết, có chăng khác biệt là chết sớm hay chết muộn, bị đặt điều kiện để chọn phe và thường là điều kiện rất khắc nghiệt, nó tương xứng với lợi ích đã thu được trong suốt thời gian trung lập đi dây. Vì về bản chất, trung lập không tồn tại, trung lập chỉ có thể tồn tại khi anh quá lớn mạnh nhưng anh dửng dưng không đấu đá bon tren với đời, nhưng trạng thái quá mạnh như thế kéo dài được bao lâu, vì thế trung lập hay đi dây chỉ mang tính tạm thời, về lâu dài không đảm bảo gì cho sinh tồn.
Còn chuyện của Sing, Sing không hề trung lập, họ nghiêng Mỹ từ rất lâu, thời 197x, họ hoàn toàn theo Mỹ và là đầu tàu xây dựng tiền thân của ASEAN nhằm đánh phá Việt Nam, sau này đến những năm 199x, họ dần chuyển đổi do cán cân của Mỹ với các nước gốc gác XHCN ở châu Á là Trung Triều Việt thay đổi. Tới giai đoạn 201x thì họ bắt đầu đi dây, đây là lúc họ thấy Trung Quốc đã có dấu hiệu vượt Mỹ, họ ở quá gần và Mỹ không chắc đã cứu được họ, còn Việt Nam thì bứt phá khá ngoạn mục và dần trở thành một thế lực lớn trong ASEAN, là một trong ít mắt xích quan trọng hình thành RCEP. Tới 2025 thì quan điểm của Trung Quốc đối với Sing đã thay đổi đột ngột, Trung Quốc từ chấp nhận Sing trung lập sang ngờ vực và nhanh chóng kết luận Sing vẫn là nghiêng sang Mỹ, đặc biệt khi Sing can thiệp vào cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Nhật Bản sau phát ngôn có tính khơi dậy chủ nghĩa quân phiệt Nhật của Thủ tướng Nhật Bản.
Tới gần đây, khi eo biển Hormut bị phong toả, các nghiên cứu liệt kê các eo biển quan trọng khác và ở châu Á, eo biển Malacca đi kèm với câu hỏi liệu Trung Quốc có kiểm soát eo biển này không, nếu eo biển này bị kiểm soát thì số mệnh của Sing sẽ thế nào, và trong cuộc chiến nếu xảy ra giữa Trung Quốc và Mỹ, kết cục Sing sẽ thế nào. Sing gần đây chuyển hướng sang bán dẫn khá mạnh, nhưng nếu Trung Quốc tự chủ được về bán dẫn, mà điều này chỉ là thời gian thì Sing sẽ thế nào, Trung Quốc chỉ ngại vì Sing ở trong ASEAN, làm gì với Sing cũng sẽ tác động đến quan hệ chung và RCEP, có thể chưa phải là thời điểm, nhưng nhận định về Sing của Trung Quốc đã được xác định thì chuyện chọn phe, sang phe là chuyện không thể tránh khỏi đối với Sing.
Theo Yahoo Finance, nền kinh tế Trung Quốc chuẩn bị tốt hơn cho cú sốc dầu mỏ trong bối cảnh chiến tranh với Iran so với Mỹ và EU.
Các nhà phân tích lưu ý rằng trong khi giá dầu tăng khoảng 50%, tác động đến Trung Quốc ít rõ rệt hơn do mức độ phụ thuộc vào các sản phẩm dầu mỏ thấp hơn.
Trong khi ở Mỹ và EU, tỷ lệ nhiên liệu lỏng trong cơ cấu năng lượng là khoảng 40-44%, thì ở Trung Quốc là khoảng 28%.
Khoảng 40% điện năng của Trung Quốc đến từ năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời, năng lượng gió và thủy điện, so với 26% mười năm trước.
Trữ lượng dầu chiến lược và thương mại của Trung Quốc lên tới khoảng 1,2 tỷ thùng—đủ dùng trong hơn 110 ngày ngay cả khi nhập khẩu bị ngừng hoàn toàn. ▪️Trung Quốc đang tích cực mua dầu không chỉ từ Trung Đông mà còn từ các quốc gia khác, bao gồm Nga, Úc và Malaysia, giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Ngày 29 tháng 3, hãng thông tấn KCNA của Triều Tiên đưa tin rằng CHDC Triều Tiên đã thử nghiệm một động cơ nhiên liệu rắn lực đẩy cao mới, có sự tham dự của nhà lãnh đạo đất nước. Sự kiện này được xem là một bước trong việc thực hiện chương trình hiện đại hóa quân sự 5 năm nhằm tăng cường tiềm lực hạt nhân chiến lược của đất nước và củng cố vị thế cường quốc hạt nhân.
Động cơ được thử nghiệm, chế tạo bằng vật liệu composite carbon, đã thể hiện lực đẩy khoảng 2.500 kN, vượt qua kết quả thử nghiệm trước đó vào năm 2023.
Các chuyên gia ước tính rằng sự gia tăng sức mạnh này có liên quan đến việc phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng mang nhiều đầu đạn tái nhập khí quyển.
Những công nghệ như vậy làm tăng khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ bằng cách tăng số lượng đầu đạn trên một tên lửa duy nhất.
