Tản mạn Truyện Kiều

7. KHÔN - Hôn nhân

1. Bể trần chìm nổi thuyền quyên

Chữ tình càng mặn chữ duyên càng nồng

2. Hữu tình ta lại gặp ta

Xuân lan thu cúc mặn mà cả hai

3. Vì ai ngăn đón gió đông

Ở không yên ổn ngồi không vững vàng

4. Trai anh hùng gái thuyền quyên
   Phỉ nguyền sánh phượng đẹp duyên cưỡi rồng
5. Những là e ấp dùng dằng

Rước về hãy tạm giấu nàng một nơi

6. Mẹo lừa đã mắc vào khuôn

Sính nghi rẻ giá nghênh hôn sẵn ngày

7. Giận duyên tủi phận bời bời

Chơi hoa đã dễ mấy người biết hoa

8. Rủi may âu cũng sự trời

Đoạn trường lại chọn mặt người vô duyên

9. Hai bên ý hợp tâm đầu

Tâm minh xin quyết với nhau một lời

10. Đành lòng chờ đó ít lâu

Ai cho kén chọn vàng thau tại mình

11. Nghĩ đời mà ngán cho đời

Cũng liều mặt phấn cho rồi ngày xanh

12. Phòng xuân trướng rủ hoa đào

Càng âu duyên mới càng dào tình xưa

13. Sánh vai về chốn thư hiên

Xưa nay nhân định thắng thiên cũng nhiều

14. Tẻ vui bởi tại lòng này

Lứa đôi ai lại đẹp tày Thôi – Trương

15. Nửa năm hương lửa đương nồng

Chàng đi thiếp cũng quyết lòng xin đi

16. Lửa tâm càng dập càng nồng

Trách người đen bạc ra lòng trăng hoa

8. ĐOÀI - Thương mại, buôn bán lỗ hay lãi

1. Kiếp này nợ trả chưa xong
   Làm chi thêm một nợ chồng kiếp sau
2. Miếng ngon kề đến tận nơi

Thôi thôi vốn liếng đi đời nhà ma

3. Đều là sa sút khó khăn
   May thuê viết mướn kiếm ăn lần hồi
4. Khi nên trời cũng chiều người
   Nhẹ nhàng nợ trước đền bồi duyên sau
5. Phải điều ăn xổi ở thì

Với cành thoa ấy tức thì đổi trao

6. Buộc yên quẩy gánh vội vàng

Tờ hoa đã ký cân vàng mới trao

7. Mừng thầm cờ đã đến tay

Trân cam ai kẻ đỡ thay việc mình

8. Ngại ngùng một bước một xa

Giờ sao tan tác như hoa giữa đường

9. Chung lưng mở một ngôi hàng

Lời lời châu ngọc hàng hàng gấm thêu

10. Một tay gây dựng cơ đồ

Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành

11. Giở đồ chuông khánh xem qua

Quan trên nhắm xuống người ta trông vào

12. Xương mai tính đã rũ mòn

Mừng thầm được mối bán buôn có lời

13. Một niềm vì nước vì dân

Nước xuôi bỗng đã trôi dần tận nơi

14. Thoắt buôn về thoắt bán đi

Nơi thì lừa đảo nơi thì xót thương

15. Nỗi mừng biết lấy chi cân

Một lời quyết hẳn muôn phần kính thêm

16. Dắt tay vội rước vào nhà

Đoàn viên vội mở tiệc hoa vui vầy

9. GIÁP - Thiên di, việc di chuyển

1. Số còn nặng nghiệp má đào
   Người dù muốn quyết trời nào đã cho
2. Những là lạ nước lạ non

Tìm nơi xứng đáng là con cái nhà

3. Bốn bề bát ngát xa trông

Trách người đen bạc ra lòng trăng hoa

4. Vội mừng làm lễ rước vào

Vườn hồng chi dám ngăn rào chim xanh

5. Chứng minh có đất có trời
   Bấy giờ vượt bể ra khơi quản gì
6. Chàng về xem ý tứ nhà

Có nghe lời trước chẳng đà lụy sau

7. Vì ai ngăn đón gió đông
   Thiệt lòng khi ở đau lòng khi đi 
8. Một cơn mưa gió nặng nề

Túi đàn cặp sách đề huề dọn sang

9. Người đâu sâu sắc nước đời 

Trụ trì nghe tiếng rước mời vào trong

10. Được lời như cởi tấc son

Vó câu thẳng ruổi nước non quê người 

10. ẤT - Bệnh tật

1. Nàng càng e lệ ủ ê

Làm cho đau đớn ê chề cho coi

2. Nữa khi giông tố phũ phàng

Túc khiên đã rửa lâng lâng sạch rồi

3. Kẻ thang người thuốc bời bời

Túc nhân âu cũng có trời ở trong

4. Mặt trông đau đớn rụng rời

Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi

5. Thuốc thang suốt một ngày thâu

Mười phần ta đã tin nhau cả mười

6. Ngọn đèn khi tỏ khi mờ

Khi xem hoa nở khi chờ trăng lên

7. Dẫu rằng sông cạn đá mòn

Đèn khuya chung bóng trăng tròn sánh vai

8. Mặt nhìn mặt càng thêm tươi

Trăng tàn mà lại hơn mười rằm xưa

9. Nhớ lời lập một am mây

Dung quang chẳng khác chi ngày bước ra

10. Phải điều cầu Phật cầu Tiên

Khói trầm cao thấp tiếng huyền gần xa

11. BÍNH - Thi cử

1. Phong lưu nhất mực hồng quần

Lòng xuân phơi phới, chén xuân tàng tàng

2. Sớm khuya tính đủ dầu đèn

Sân thu trăng đã vài phen đứng đầu

3. Gác kinh viện sách đôi nơi

Trong gang tấc lại gấp mười quan san

4. Khen rằng bút pháp đã tinh

Chuông vàng khánh bạc bên mình giở ra

5. Chế khoa gặp hội trường văn

Vương, Kim cùng chiếm bảng xuân một ngày

6. Dở dang nào có hay gì

Sự muôn năm cũ kể chi bây giờ

7. Lời xưa đã lỗi muôn vàn

Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa

8. Có tài mà cậy chi tài

Bâng khuâng nào đã biết ai mà nhìn

9. Đã mang lấy nghiệp vào thân

Nước xuôi bỗng đã trôi dần tận nơi

10. Kiên trinh chẳng phải gan vừa

Mất công mười mấy năm thừa ở đây

12. ĐINH - Tử tức

1. Đề huề lưng túi gió trăng,

Sau chân theo một vài thằng con con

2. Một trai con thứ nối dòng

Đầu mày cuối mắt càng nồng tấm yêu

3. Nuôi con những ước về sau

Duyên xưa đầy đặn phúc sau dồi dào

4. Thôi con còn nói chi con

Khuôn xanh biết có vuông tròn mà hay

5. Xót con lòng nặng trì trì

Áo dầm giọt lệ, tóc xe mái sầu

6. Đầu lòng hai ả tố nga

Trước người đẹp ý sau ta biết tình

7. Đau lòng kẻ ở người đi

Phận con thôi có ra gì mai sau

8. Giơ tay với lấy về nhà

Tuần trăng thấm thoắt nay đà thèm hai

9. Đến bây giờ mới thấy đây

Cành kia chẳng phải cỗi này mà ra

10. Bóng Nga thấp thoáng dưới mành

Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân

13. MẬU - Xuất hành

1. Nhớ lời thần mộng rõ ràng,
   Này thôi hết kiếp đoạn trường là đây
2. Nẻo xa mới tỏ mặt người,
   Khách đà xuống ngựa tới nơi tự tình
3. Quyết lời dứt áo ra đi

Gió mây bằng đã đến kỳ dặm khơi

4. Đã sinh ra số long đong

Nghĩ lòng lại xót xa lòng đòi phen

5. Trông vời gạt lệ phân tay

Góc trời thăm thẳm ngày ngày đăm đăm

6. Buộc yên quẩy gánh vội vàng

Giá này dẫu đúc nhà vàng cũng nên

7. Đường xa chớ ngại Ngô Lào

Trăm điều hãy cứ trông vào một ta

8. Chọc trời khuấy nước mặc dầu

Dọc ngang nào biết trên đầu có ai

9. Liệu mà cao chạy xa bay

Sa cơ mới đến thế này chẳng dưng

10. Ví chăng chắp cánh cao bay

Rào cây lâu cũng có ngày bẻ hoa

14. KỶ - Tìm kiếm

1. Gạn gùng ngành ngọn cho tường

Lạ lùng nàng hãy tìm đường nói quanh

2. Mịt mù dặm cát đồi cây

Rào cây lâu cũng có ngày bẻ hoa

3. Thực tang bắt được dường này

Không dưng chưa dễ mà bay đường trời

4. Nghĩ đi nghĩ lại quanh co

Mé ngoài đã thấy bóng cờ tiếng loa

5. Đến bây giờ mới thấy đây

Chị em thơ thẩn dan tay ra về

6. Nào ngờ cùng tổ bợm già

Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau

7. Sư rằng: “Cũng chẳng bao lâu

Trong năm năm lại gặp nhau đó mà

8. Này này sự đã quả nhiên

Cũng người một hội một thuyền đâu xa

9. Bây giờ mới rõ tăm hơi

Chàng về viện sách nàng dời lầu trang

10. Bấy giờ ai lại biết ai

Bâng khuâng nào đã biết ai mà nhìn

15. CANH - Ưu tư, lành hay dữ

1. Sinh đà rát ruột như bào

Nói ra chẳng tiện trông vào chẳng đang

2. Bể trần chìm nổi thuyền quyên

Hữu tài thương nỗi vô duyên lạ đời

3. Trời còn để có hôm nay 

Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời

4. Cửa trời rộng mở đường mây 

Hoa chào ngõ hạnh hương bay dặm phần

5. Nghĩ điều trời thẳm vực sâu 

Bóng chim tăm cá biết đâu mà nhìn

6. Khúc đâu êm ái xuân tình

Cùng nhau lại chuốc chén quỳnh giao hoan

7. Khi chén rượu khi cuộc cờ

Khi xem hoa nở khi chờ trăng lên

8. Có đâu thiên vị người nào 

Chữ tài chữ mệnh dồi dào cả hai

9. Lần lần tháng trọn ngày qua

Miệng người đã lắm tin nhà thì không

10. Chén đưa nhớ bữa hôm nay 

Chén mừng xin đợi ngày này năm sau

16. TÂN - Thăm yết - Gặp hay không

1. Tan sương đã thấy bóng người 

Quanh tường ra ý tìm tòi ngẩn ngơ

2. Lời tan hợp nỗi hàn huyên

Người đâu mà lại thấy trên cõi trần

3. Lần lần tháng trọn ngày qua

Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân

4. Người đâu gặp gỡ làm chi 

Trăm năm biết có duyên gì hay không

5. Rướcmừng đón hỏi dò la

Buồng không để đó người xa chưa về

6. Lần lần ngày gió đêm trăng

Dưới hoa đã thấy có chàng đứng trông

7. Lo gì việc ấy mà lo

Cùng chàng kết tóc xe tơ những ngày

8. Vầng trăng vằng vặc giữa trời

Dưới đào dường có bóng người thướt tha

9. Cùng nhau giao bái một nhà

Lễ đà đủ lễ đôi là xứng đôi

10. Đến nơi đóng cửa cài then 

Rêu trùm kẽ ngạch cỏ len mái nhà 

17. NHÂM - Nghề nghiệp, thành hay bại

1. Buồng đào khuya sớm thảnh thơi 

Ra vào một mực nói cười như không

2. Được rày nhờ chút thơm rơi

Công đeo đuổi chẳng thiệt thòi lắm ru

3. Nghềriêng nhớ ít tưởng nhiều

Có chiều phong vận có chiều thanh tân

4. Ví dù giải kết đến điều

Thì đem vàng đá mà liều với thân

5. Hỏi ra sau mới biết rằng

Rụng rời khung cửi, tan tành gói may

6. Tính bài lót đó luồn đây 

Có ba trăm lạng việc này mới xuôi

7. Trăm điều ngang ngửa vì tôi

Dặn nàng quy liệu trong đôi ba ngày

8. Phận sao phận bạc như vôi

Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng

9. Quá chơi lại gặp hồi đen

Cành hoa đem bán vào thuyền lái buôn

10. Sượng sùng giữ ý rụt rè

Vỡ lòng học lấy những nghề nghiệp hay

18. QUÝ - Tình riêng, toại nguyện hay không

1. Vẻ chi chút phận bèo mây

Thân này đã đến thế này thì thôi

2. Buồng the phải buổi thong dong

Hai bên cùng liếc hai lòng cùng ưa

3. Tình nhân lại gặp tình nhân 

Hoa xưa ong cũ mấy phân chung tình

4. Cầm tay dài ngắn thở than 

Chia phôi ngừng chén hợp tan nghẹn lời 

5. Xót thay đào lý một cành 

Một phen mưa gió tan tành một phen

6. Cũng là oan nghiệp chi đây

Lầm than lại có thứ này bằng hai

7. Rõ ràng thật lứa đôi ta 

Buồng trong truyền gọi nàng ra lạy mừng

8. Tuyết in sắc ngựa câu giòn

Khách đà lên ngựa người còn nghé theo

9. Chỉnh nghi tiếp sứ vội vàng 

Nở nang mày mặt rỡ ràng mẹ cha

10. Chưa chăn gối cũng vợ chồng 

Lòng nào mà nỡ dứt lòng cho đang

Một số giai thoại về Bói Kiều

Trong lời Tựa viết năm Mậu Tuất 1898 cho bản Đoạn trường tân thanh tặng cho Kiều Oánh Mậu, cụ Đào Nguyên Phổ đã từng cảm thán: Ôi! Sao mà lại có văn làm say người đến thế? Còn một điều, tôi lấy làm lạ hơn nữa là người đời dùng để bói, thì thấy ứng nghiệm như thần, mà xem tựa linh kinh Quỷ Cốc, là bởi làm sao?

Sấm Truyện Kiều

Những người say mê và thích Bói Kiều đã tìm, diễn giải nhiều câu Kiều ứng với những sự kiện lịch sử sau này. Ví dụ:

Câu 1930     Ngày pho thủ tự đêm nồi tâm hương 

1931            Cho hay giọt nước cành dương 

1932            Lửa lòng tưới tắt mọi đường trần duyên 

Năm 1930, ĐCSĐD thành lập, TBT Trần Phú nung nấu bản Luận cương chính trị của Đảng. Và sang năm 1931-1932, phong trào CM bị khủng bố, đồng chí bị kẻ địch bắt giam, ngược đãi và qua đời tại nhà lao Chợ Quán.

Câu 1946    Chúa xuân để tội một mình cho hoa

Năm 1946, giặc Pháp trở lại xâm lược Việt Nam và miền Nam phải chịu “một mình” đau khổ, để đến câu:

1975-1976  Dẫu rằng sông cạn đá mòn 
                  Con tằm đến thác vẫn còn vương tơ

“Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn song chân lí đó không bao giờ thay đổi”. Năm 1975-1976, giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước và thành lập nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.