Đài Tây đưa tin Việt Nam đã gửi phi công sang học bay Rafale của Pháp, tin Việt Nam suy nghĩ mua máy bay chiến đấu của Pháp có từ tháng 2/2026, đến tháng 4/2026 thì có tin gửi phi công sang học bay, số lượng mua dự kiến là 24 chiếc.
https://militarywatchmagazine.com/article/vietnamese-pilots-french-rafale-replace-su22
Đài Tây đưa tin Việt Nam đã gửi phi công sang học bay Rafale của Pháp, tin Việt Nam suy nghĩ mua máy bay chiến đấu của Pháp có từ tháng 2/2026, đến tháng 4/2026 thì có tin gửi phi công sang học bay, số lượng mua dự kiến là 24 chiếc.
https://militarywatchmagazine.com/article/vietnamese-pilots-french-rafale-replace-su22
Báo Pháp chỉ nói là Việt Nam cử phi công sang bay thử thôi, chưa phải là sang học.
Theo báo Pháp nói thì Việt Nam đang cân nhắc mua máy bay này thay thế cho phi đội su-22 đã cũ kỹ. Họ nói dự kiến mua 24 chiếc nhưng không nói rõ là trong bao nhiêu năm.
Theo báo Pháp thì mua máy bay Pháp có lợi thế ở việc người mua có quyền tự chủ lớn hơn là mua máy bay Mỹ dù vẫn bị lệ thuộc vào bên bán nhiều, và họ cũng thừa nhận quyền tự chủ của người mua không bằng khi mua máy bay Nga. Họ cũng công nhận rằng máy bay Pháp vẫn bị lệ thuộc vào hệ thống GPS của Mỹ do hệ thống vũ khí của nó như vậy, và điều đó cũng có nghĩa là vũ khí của nó có thể bị Mỹ vô hiệu hóa từ xa. Họ cũng công nhận máy bay này đã bị máy bay Trung Quốc hạ khi chiến sự Pakistan Ấn Độ nổ ra.
Báo Pháp cũng nói rằng Việt Nam nhiều khả năng sẽ mua Su-57 của Nga để nâng cấp phi đội Su-30 của mình, và theo họ thì đây mới là lực lượng chiến đấu chủ lực của Không quân Việt Nam. Và cũng nói rằng việc mua Rafale có thể xuất phát từ những nhìn nhận và tính toán chính trị của Việt Nam.
Đại loại đó là những gì báo Pháp nói. Cá nhân tôi thì không rõ tiềm lực kinh tế của Việt Nam có đủ để cho Việt Nam chơi con bài mua vũ khí dựa trên tính toán chính trị hay không, bởi vì máy bay Rafale quá đắt đỏ, cả lúc mua lẫn chi phí vận hành, bảo trì bảo dưỡng, lại thêm ràng buộc rất nhiều thứ. Vì khi mua vũ khí của Pháp hay nói chung phương Tây thì việc sử dụng phải có sự đồng ý của họ. Nếu chúng ta là nước nhiều tiền như những nước ả rập thì không sao cả, nhưng với ngân sách Việt Nam cho quốc phòng và mua đồ xa xỉ về tính toán chính trị thì tôi hơi bất ngờ.
Từ trước đến nay mỗi khi báo chính thống Nga (Tass, Sputnik,...) đưa tin Việt Nam mua vũ khí gì của Nga thì thường độ chính xác rất cao (Su-30, Kilo, T-90, Gepard...). Còn khi báo Tây đưa tin Việt Nam mua vũ khí của họ thì trước nay hình như rất hiếm khi chính xác, nếu tôi không nhầm. Lần có độ chính xác cao nhất, là vụ họ đưa tin Việt Nam định mua tàu chiến của Hà Lan, có lẽ đây là đưa tin chính xác nhất mặc dù cuối cùng thương vụ đã đổ bể. Cho nên nói chung việc Việt Nam mua con máy bay đắt đỏ này của Pháp tôi hơn nghi ngờ. Còn nếu lời báo Pháp nói là đúng, tức là mua cả Su-57 và Rafale, thì chắc Việt Nam học mua theo lối Ấn Độ.
Đài Tây đưa tin Việt Nam đã gửi phi công sang học bay Rafale của Pháp, tin Việt Nam suy nghĩ mua máy bay chiến đấu của Pháp có từ tháng 2/2026, đến tháng 4/2026 thì có tin gửi phi công sang học bay, số lượng mua dự kiến là 24 chiếc.
https://militarywatchmagazine.com/article/vietnamese-pilots-french-rafale-replace-su22
Báo Pháp chỉ nói là Việt Nam cử phi công sang bay thử thôi, chưa phải là sang học.
Theo báo Pháp nói thì Việt Nam đang cân nhắc mua máy bay này thay thế cho phi đội su-22 đã cũ kỹ. Họ nói dự kiến mua 24 chiếc nhưng không nói rõ là trong bao nhiêu năm.
Theo báo Pháp thì mua máy bay Pháp có lợi thế ở việc người mua có quyền tự chủ lớn hơn là mua máy bay Mỹ dù vẫn bị lệ thuộc vào bên bán nhiều, và họ cũng thừa nhận quyền tự chủ của người mua không bằng khi mua máy bay Nga. Họ cũng công nhận rằng máy bay Pháp vẫn bị lệ thuộc vào hệ thống GPS của Mỹ do hệ thống vũ khí của nó như vậy, và điều đó cũng có nghĩa là vũ khí của nó có thể bị Mỹ vô hiệu hóa từ xa. Họ cũng công nhận máy bay này đã bị máy bay Trung Quốc hạ khi chiến sự Pakistan Ấn Độ nổ ra.
Báo Pháp cũng nói rằng Việt Nam nhiều khả năng sẽ mua Su-57 của Nga để nâng cấp phi đội Su-30 của mình, và theo họ thì đây mới là lực lượng chiến đấu chủ lực của Không quân Việt Nam. Và cũng nói rằng việc mua Rafale có thể xuất phát từ những nhìn nhận và tính toán chính trị của Việt Nam.
Đại loại đó là những gì báo Pháp nói. Cá nhân tôi thì không rõ tiềm lực kinh tế của Việt Nam có đủ để cho Việt Nam chơi con bài mua vũ khí dựa trên tính toán chính trị hay không, bởi vì máy bay Rafale quá đắt đỏ, cả lúc mua lẫn chi phí vận hành, bảo trì bảo dưỡng, lại thêm ràng buộc rất nhiều thứ. Vì khi mua vũ khí của Pháp hay nói chung phương Tây thì việc sử dụng phải có sự đồng ý của họ. Nếu chúng ta là nước nhiều tiền như những nước ả rập thì không sao cả, nhưng với ngân sách Việt Nam cho quốc phòng và mua đồ xa xỉ về tính toán chính trị thì tôi hơi bất ngờ.
Từ trước đến nay mỗi khi báo chính thống Nga (Tass, Sputnik,...) đưa tin Việt Nam mua vũ khí gì của Nga thì thường độ chính xác rất cao (Su-30, Kilo, T-90, Gepard...). Còn khi báo Tây đưa tin Việt Nam mua vũ khí của họ thì trước nay hình như rất hiếm khi chính xác, nếu tôi không nhầm. Lần có độ chính xác cao nhất, là vụ họ đưa tin Việt Nam định mua tàu chiến của Hà Lan, có lẽ đây là đưa tin chính xác nhất mặc dù cuối cùng thương vụ đã đổ bể. Cho nên nói chung việc Việt Nam mua con máy bay đắt đỏ này của Pháp tôi hơn nghi ngờ. Còn nếu lời báo Pháp nói là đúng, tức là mua cả Su-57 và Rafale, thì chắc Việt Nam học mua theo lối Ấn Độ.
Xem cho vui thôi bác, chứ với tình hình của Việt Nam, những vũ khí kiểu này đều chỉ 1 dòng thôi, nguồn lực về tiền và người đều có hạn, chơi 2 dòng cùng lúc tiền đâu ra mà tải, nên những thứ lớn như xe tank, máy bay, tàu chiến em vẫn tin chắc chỉ chơi dòng Nga, những dòng khác tung hoả mù chủ động hoặc bị động cho vui chứ không thực chất.
Đài Tây đưa tin Việt Nam đã gửi phi công sang học bay Rafale của Pháp, tin Việt Nam suy nghĩ mua máy bay chiến đấu của Pháp có từ tháng 2/2026, đến tháng 4/2026 thì có tin gửi phi công sang học bay, số lượng mua dự kiến là 24 chiếc.
https://militarywatchmagazine.com/article/vietnamese-pilots-french-rafale-replace-su22
Báo Pháp chỉ nói là Việt Nam cử phi công sang bay thử thôi, chưa phải là sang học.
Theo báo Pháp nói thì Việt Nam đang cân nhắc mua máy bay này thay thế cho phi đội su-22 đã cũ kỹ. Họ nói dự kiến mua 24 chiếc nhưng không nói rõ là trong bao nhiêu năm.
Theo báo Pháp thì mua máy bay Pháp có lợi thế ở việc người mua có quyền tự chủ lớn hơn là mua máy bay Mỹ dù vẫn bị lệ thuộc vào bên bán nhiều, và họ cũng thừa nhận quyền tự chủ của người mua không bằng khi mua máy bay Nga. Họ cũng công nhận rằng máy bay Pháp vẫn bị lệ thuộc vào hệ thống GPS của Mỹ do hệ thống vũ khí của nó như vậy, và điều đó cũng có nghĩa là vũ khí của nó có thể bị Mỹ vô hiệu hóa từ xa. Họ cũng công nhận máy bay này đã bị máy bay Trung Quốc hạ khi chiến sự Pakistan Ấn Độ nổ ra.
Báo Pháp cũng nói rằng Việt Nam nhiều khả năng sẽ mua Su-57 của Nga để nâng cấp phi đội Su-30 của mình, và theo họ thì đây mới là lực lượng chiến đấu chủ lực của Không quân Việt Nam. Và cũng nói rằng việc mua Rafale có thể xuất phát từ những nhìn nhận và tính toán chính trị của Việt Nam.
Đại loại đó là những gì báo Pháp nói. Cá nhân tôi thì không rõ tiềm lực kinh tế của Việt Nam có đủ để cho Việt Nam chơi con bài mua vũ khí dựa trên tính toán chính trị hay không, bởi vì máy bay Rafale quá đắt đỏ, cả lúc mua lẫn chi phí vận hành, bảo trì bảo dưỡng, lại thêm ràng buộc rất nhiều thứ. Vì khi mua vũ khí của Pháp hay nói chung phương Tây thì việc sử dụng phải có sự đồng ý của họ. Nếu chúng ta là nước nhiều tiền như những nước ả rập thì không sao cả, nhưng với ngân sách Việt Nam cho quốc phòng và mua đồ xa xỉ về tính toán chính trị thì tôi hơi bất ngờ.
Từ trước đến nay mỗi khi báo chính thống Nga (Tass, Sputnik,...) đưa tin Việt Nam mua vũ khí gì của Nga thì thường độ chính xác rất cao (Su-30, Kilo, T-90, Gepard...). Còn khi báo Tây đưa tin Việt Nam mua vũ khí của họ thì trước nay hình như rất hiếm khi chính xác, nếu tôi không nhầm. Lần có độ chính xác cao nhất, là vụ họ đưa tin Việt Nam định mua tàu chiến của Hà Lan, có lẽ đây là đưa tin chính xác nhất mặc dù cuối cùng thương vụ đã đổ bể. Cho nên nói chung việc Việt Nam mua con máy bay đắt đỏ này của Pháp tôi hơn nghi ngờ. Còn nếu lời báo Pháp nói là đúng, tức là mua cả Su-57 và Rafale, thì chắc Việt Nam học mua theo lối Ấn Độ.
Xem cho vui thôi bác, chứ với tình hình của Việt Nam, những vũ khí kiểu này đều chỉ 1 dòng thôi, nguồn lực về tiền và người đều có hạn, chơi 2 dòng cùng lúc tiền đâu ra mà tải, nên những thứ lớn như xe tank, máy bay, tàu chiến em vẫn tin chắc chỉ chơi dòng Nga, những dòng khác tung hoả mù chủ động hoặc bị động cho vui chứ không thực chất.
Tàu chiến nhỏ lần trước suýt mua của Hà lan rồi đấy bác.
Đài Tây đưa tin Việt Nam đã gửi phi công sang học bay Rafale của Pháp, tin Việt Nam suy nghĩ mua máy bay chiến đấu của Pháp có từ tháng 2/2026, đến tháng 4/2026 thì có tin gửi phi công sang học bay, số lượng mua dự kiến là 24 chiếc.
https://militarywatchmagazine.com/article/vietnamese-pilots-french-rafale-replace-su22
Báo Pháp chỉ nói là Việt Nam cử phi công sang bay thử thôi, chưa phải là sang học.
Theo báo Pháp nói thì Việt Nam đang cân nhắc mua máy bay này thay thế cho phi đội su-22 đã cũ kỹ. Họ nói dự kiến mua 24 chiếc nhưng không nói rõ là trong bao nhiêu năm.
Theo báo Pháp thì mua máy bay Pháp có lợi thế ở việc người mua có quyền tự chủ lớn hơn là mua máy bay Mỹ dù vẫn bị lệ thuộc vào bên bán nhiều, và họ cũng thừa nhận quyền tự chủ của người mua không bằng khi mua máy bay Nga. Họ cũng công nhận rằng máy bay Pháp vẫn bị lệ thuộc vào hệ thống GPS của Mỹ do hệ thống vũ khí của nó như vậy, và điều đó cũng có nghĩa là vũ khí của nó có thể bị Mỹ vô hiệu hóa từ xa. Họ cũng công nhận máy bay này đã bị máy bay Trung Quốc hạ khi chiến sự Pakistan Ấn Độ nổ ra.
Báo Pháp cũng nói rằng Việt Nam nhiều khả năng sẽ mua Su-57 của Nga để nâng cấp phi đội Su-30 của mình, và theo họ thì đây mới là lực lượng chiến đấu chủ lực của Không quân Việt Nam. Và cũng nói rằng việc mua Rafale có thể xuất phát từ những nhìn nhận và tính toán chính trị của Việt Nam.
Đại loại đó là những gì báo Pháp nói. Cá nhân tôi thì không rõ tiềm lực kinh tế của Việt Nam có đủ để cho Việt Nam chơi con bài mua vũ khí dựa trên tính toán chính trị hay không, bởi vì máy bay Rafale quá đắt đỏ, cả lúc mua lẫn chi phí vận hành, bảo trì bảo dưỡng, lại thêm ràng buộc rất nhiều thứ. Vì khi mua vũ khí của Pháp hay nói chung phương Tây thì việc sử dụng phải có sự đồng ý của họ. Nếu chúng ta là nước nhiều tiền như những nước ả rập thì không sao cả, nhưng với ngân sách Việt Nam cho quốc phòng và mua đồ xa xỉ về tính toán chính trị thì tôi hơi bất ngờ.
Từ trước đến nay mỗi khi báo chính thống Nga (Tass, Sputnik,...) đưa tin Việt Nam mua vũ khí gì của Nga thì thường độ chính xác rất cao (Su-30, Kilo, T-90, Gepard...). Còn khi báo Tây đưa tin Việt Nam mua vũ khí của họ thì trước nay hình như rất hiếm khi chính xác, nếu tôi không nhầm. Lần có độ chính xác cao nhất, là vụ họ đưa tin Việt Nam định mua tàu chiến của Hà Lan, có lẽ đây là đưa tin chính xác nhất mặc dù cuối cùng thương vụ đã đổ bể. Cho nên nói chung việc Việt Nam mua con máy bay đắt đỏ này của Pháp tôi hơn nghi ngờ. Còn nếu lời báo Pháp nói là đúng, tức là mua cả Su-57 và Rafale, thì chắc Việt Nam học mua theo lối Ấn Độ.
Xem cho vui thôi bác, chứ với tình hình của Việt Nam, những vũ khí kiểu này đều chỉ 1 dòng thôi, nguồn lực về tiền và người đều có hạn, chơi 2 dòng cùng lúc tiền đâu ra mà tải, nên những thứ lớn như xe tank, máy bay, tàu chiến em vẫn tin chắc chỉ chơi dòng Nga, những dòng khác tung hoả mù chủ động hoặc bị động cho vui chứ không thực chất.
Tàu chiến nhỏ lần trước suýt mua của Hà lan rồi đấy bác.
Bác cứ nhớ một điều, về tàu chiến, Việt Nam sẽ lòng vòng để đàm phán chuyển giao công nghệ hoặc giấy phép hướng tới tự sản xuất, mấy cái mua nguyên chiếc đều mang tính gắn kết chiến lược, nên vụ mua tàu chiến của Hà Lan có thể lý giải đơn giản, không cần phức tạp làm gì. Máy bay chiến đấu em nghĩ cũng vậy, vì nó còn liên quan đến tổng thể mạng lưới phòng không không quân nữa, vẫn chơi đồ Nga thôi, khó chơi đồ khác lắm, có chăng thì nếu có bán linh kiện thì mua linh kiện để dùng nốt đám chiến lợi phẩm.
@a98 @hatam @ktqsminh @ngo-rung @meotamthe @elevonic
CHINA SHOCK 2.0: TRUNG QUỐC XUẤT SIÊU KHI THẾ GIỚI KHÔNG KỊP HẤP THỤ
1.190 tỷ USD.
Đó là mức thặng dư thương mại Trung Quốc năm 2025, phá vỡ mọi kỷ lục lịch sử. Để dễ hình dung: đây là số tiền Trung Quốc bán ra cho thế giới nhiều hơn số tiền họ mua vào, tính trong một năm.
Con số đó lớn hơn toàn bộ GDP của Hà Lan.
Vậy mà nếu đặt cạnh dữ liệu của 20 năm trước, cú sốc lần này trông nhỏ hơn về tỷ lệ. Thặng dư tài khoản vãng lai chỉ tăng 3,5 điểm phần trăm GDP từ 2018 đến 2025, so với 8 điểm phần trăm trong bảy năm đầu 2000.
Một số nhà kinh tế nhìn vào đó và bảo: không đến nỗi nào. Nhưng đó chính xác là lý do tại sao lần này đáng lo hơn lần trước, vì chúng ta đang đo sai thứ cần đo.
Nền kinh tế Trung Quốc năm 2025 lớn gấp 15 lần so với năm 2002. Nhà kinh tế học Soumaya Keynes của Financial Times chỉ ra trong phân tích tháng 4/2026 rằng khi quy về phần trăm GDP toàn cầu, mức tăng thặng dư qua hai giai đoạn gần như bằng nhau.
Còn về giá trị tuyệt đối, theo số liệu từ Reuters và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), riêng quý bốn năm 2025 đóng góp 244 tỷ USD chỉ trong ba tháng.
Cần lưu ý thêm: thặng dư 1.190 tỷ đô la tính theo phần trăm GDP Trung Quốc là khoảng 6,5%, một con số lớn nhưng không phải chưa từng thấy, vì chính Mỹ từng có thâm hụt tài khoản vãng lai 6% GDP năm 2006.
Điều làm lần này khác biệt không nằm ở quy mô, mà nằm ở bản chất của dòng chảy thương mại đó.
HÀNG XUẤT KHẨU TRỞ THÀNH VŨ KHÍ CẠNH TRANH
China Shock lần đầu đau đớn nhất với các cộng đồng công nhân ở vùng rỉ sét nước Mỹ và các thị trấn dệt may ở Châu Âu. Nhưng cả phương Tây lẫn Bắc Kinh đều hiểu ngầm rằng đây là sự chuyển dịch tự nhiên trong chuỗi giá trị: Trung Quốc làm hàng rẻ, phương Tây làm hàng tinh vi.
Cân bằng đó, dù méo mó, vẫn có logic của nó.
Lần này cân bằng đó không còn tồn tại. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trong phân tích tháng 11/2025 ghi nhận: nhập khẩu robot công nghiệp từ Trung Quốc vào EU tăng 171% trong 12 tháng trong khi giá giảm 31%, mạch tích hợp tăng 84%, ô tô điện tăng gấp đôi.
Tổ chức nghiên cứu Energy and Clean Air Research tháng 2/2026 chỉ ra rằng năng lượng sạch gồm điện mặt trời, xe điện và pin chiếm hơn một phần ba tăng trưởng GDP Trung Quốc năm 2025.
Không còn là cuộc cạnh tranh về giá cả của hàng tiêu dùng cơ bản, đây là cuộc tranh giành vị trí dẫn đầu trong các ngành công nghiệp của thế kỷ 21.
Phía Bắc Kinh không né tránh tranh luận này. Phó Cục trưởng Tổng cục Hải quan Vương Linh Quân tuyên bố thẳng tại họp báo tháng 1/2025 trên China Daily: "Không có cái gọi là dư thừa công suất ở Trung Quốc, dù nhìn từ góc độ lợi thế so sánh hay nhu cầu thị trường toàn cầu."
People's Daily tháng 6/2025 gọi các cáo buộc về trợ cấp là "xuyên tạc sự thật" và chỉ ra rằng chính Mỹ và EU cũng rót hàng trăm tỷ USD trợ cấp cho ngành chip và xe điện trong nước.
Những lập luận này đều có cơ sở thực tế và không thể bác bỏ dễ dàng.
Tuy nhiên có một điểm mà chính lãnh đạo Trung Quốc không thể phủ nhận: giá xuất khẩu đang sụp đổ.
Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas xác nhận chỉ số giá sản xuất Trung Quốc âm liên tục 38 tháng không gián đoạn, và bản thân giới chức Bắc Kinh đã phải công khai thừa nhận hiện tượng cạnh tranh cắt cổ đến mức gần 30% doanh nghiệp công nghiệp thua lỗ.
Khi một nền kinh tế chiếm 18% GDP thế giới liên tục xuất khẩu hàng hóa với giá ngày càng thấp hơn, áp lực giảm phát đó không dừng lại ở biên giới của nó.
ĐIỀU THỰC SỰ ĐÁNG LO: TRUNG QUỐC KHÔNG MUA
Đây là tầng phân tích mà hầu hết các bình luận về China Shock 2.0 đang bỏ qua hoàn toàn. Trong bảy năm đầu thập kỷ 2000, Trung Quốc không chỉ bán mà còn mua ồ ạt: máy móc thiết bị sản xuất, nguyên liệu thô, công nghệ từ Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc.
Xuất khẩu tăng đi kèm với bùng nổ nhập khẩu. Hệ thống đó bất cân xứng nhưng vẫn có tính hai chiều. Lần này thì không.
Nhưng trước khi đi sâu vào con số, China Briefing chỉ ra rằng nhập khẩu Trung Quốc theo khối lượng thực tế đã phục hồi 7,4% trong nửa sau 2025. Một phần lý do giá trị nhập khẩu tính bằng USD thấp là vì giá hàng hóa toàn cầu giảm, không hoàn toàn phản ánh cầu nội địa yếu. Tuy nhiên ngay cả khi tính theo khối lượng, khoảng cách giữa xuất và nhập vẫn là vấn đề cơ cấu không thể bào chữa.
Số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc phơi bày sự tương phản rõ ràng: năm 2025, xuất khẩu tăng 6,1% trong khi nhập khẩu chỉ tăng 0,5%. Năm 2024, xuất khẩu tăng 7,1% nhưng nhập khẩu chỉ tăng 2,3%. Cùng giai đoạn đó, bán lẻ hàng hóa trong nước chỉ tăng 0,9% trong tháng 12 năm 2025, trong khi sản xuất công nghiệp tăng 5,2%.
Đây là nền kinh tế đang sản xuất với tốc độ gấp nhiều lần tốc độ tiêu dùng của chính mình, và phần dư thừa đó chỉ có một nơi để đi: ra bên ngoài.
Vậy tại sao người tiêu dùng Trung Quốc không chi tiêu nhiều hơn? Reuters tháng 1/2026 dẫn phân tích của Macquarie chỉ ra điều cốt lõi: "Niềm tin, không phải thanh khoản, mới là ràng buộc thực sự với cầu hộ gia đình."
Đầu tư bất động sản giảm 17,2% năm 2025. Đầu tư tài sản cố định tổng thể giảm 3,8%, lần đầu tiên âm trong gần 30 năm theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc. Thị trường bất động sản chiếm khoảng 70% tài sản hộ gia đình Trung Quốc. Khi tài sản lớn nhất trong đời sụt giá, người ta không đi mua sắm, bất kể trong tài khoản còn bao nhiêu tiền.
Nhà kinh tế học Keynes của Financial Times diễn đạt điều này theo cách đáng ghi nhớ: thay vì chỉ tiếc cho các nhà máy bị đè bẹp bởi hàng Trung Quốc, thế giới nên tiếc cho những đơn hàng mà Trung Quốc lẽ ra phải mua nhưng không bao giờ mua. Mỹ, Đức, Nhật Bản đang mất một thị trường khổng lồ lẽ ra phải tồn tại.
Đó mới là lỗ hổng thực sự trong thương mại toàn cầu, không phải chỉ là cạnh tranh xuất khẩu.
MỘT NỬA BỨC TRANH BỊ BỎ QUA
Bức tranh sẽ không đầy đủ nếu chỉ nhìn từ phía cầu nội địa yếu. Có một chiều kích địa chính trị quan trọng mà các nhà kinh tế Trung Quốc sẽ chỉ ra ngay: một phần đáng kể của việc nhập khẩu giảm là hệ quả có chủ ý của chính Bắc Kinh trong bối cảnh chiến tranh kinh tế leo thang.
Để hiểu rõ hơn mức độ của phản ứng đó, cần nhìn lại một mốc cụ thể: tháng 8/2022, chính quyền Biden ký đạo luật CHIPS and Science Act, bơm 52 tỷ USD trợ cấp cho ngành bán dẫn nội địa Mỹ và đồng thời siết chặt toàn diện xuất khẩu chip tiên tiến cùng thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.
Đây không đơn thuần là chính sách thương mại, mà là tuyên bố chiến lược: Mỹ đang cắt đứt khả năng tiếp cận công nghệ lõi của Trung Quốc.
Bắc Kinh đọc thông điệp đó chính xác và phản ứng bằng chương trình đầu tư bán dẫn nội địa trị giá hơn 150 tỷ USD trong vòng 5 năm. Kết quả đến nay đáng chú ý hơn nhiều so với những gì phương Tây dự đoán: Huawei ra mắt dòng chip Kirin 9000S sản xuất nội địa, SMIC đạt tiến bộ đáng kể ở kiến trúc 7nm, và nhập khẩu mạch tích hợp của Trung Quốc giảm không phải vì nhu cầu suy yếu mà vì nguồn cung nội địa đang dần thay thế.
Nói cách khác, một phần con số nhập khẩu "yếu ớt" mà phương Tây hay trích dẫn thực ra là bằng chứng của năng lực tự chủ công nghệ đang hình thành, không phải của sự suy kiệt kinh tế.
Kể từ đó, Bắc Kinh tiếp tục cắt giảm nhập khẩu từ các đối tác có quan hệ căng thẳng.
Global Times tháng 3/2026 gọi đây là "chủ quyền chuỗi cung ứng" chứ không phải co cụm nội địa. Xinhua phản bác thẳng: "Mỹ đang dùng chiêu bài dư thừa công suất để che đậy chính sách bảo hộ thô bạo của mình."
Luận điểm này có cơ sở nhưng không giải quyết được vấn đề cốt lõi.
Dù Trung Quốc giảm nhập khẩu vì áp lực địa chính trị hay vì cầu nội địa suy yếu, kết quả đầu ra với thế giới là như nhau: một cỗ máy xuất khẩu khổng lồ không có đối trọng từ phía nhập khẩu, và phần còn lại của thế giới phải hấp thụ hậu quả.
PHẦN CÒN LẠI CỦA THẾ GIỚI ĐỐI PHÓ NHƯ THẾ NÀO?
Mỹ chọn con đường ngắn nhất: thuế quan toàn diện. Kết quả đo được là thị phần Mỹ trong tổng xuất khẩu Trung Quốc giảm 6 điểm phần trăm trong bảy năm qua, gấp ba lần mức giảm trong China Shock lần đầu.
Nhưng đây là lời giải của một quốc gia đơn độc. Làn sóng hàng Trung Quốc bị đẩy ra khỏi thị trường Mỹ không biến mất, nó chỉ thay đổi điểm đến, chuyển sang Đông Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh. Reuters tháng 1/2026 xác nhận Trung Quốc đã chủ động tăng tốc chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường này.
EU đang thử nghiệm cách tiếp cận khác, thực dụng hơn và phức tạp hơn về mặt chính sách. Viện nghiên cứu Bruegel tháng 2/2026 chỉ ra rằng xuất khẩu châu Âu vẫn tăng trưởng dù chịu cú sốc thương mại Mỹ năm 2025, một phần nhờ chuỗi cung ứng linh hoạt hơn.
Tồn tại một luồng ý kiến trong giới nghiên cứu châu Âu cho rằng hàng công nghệ xanh giá rẻ từ Trung Quốc có thể giúp EU đạt mục tiêu khí hậu với chi phí thấp hơn đáng kể, trong khi một luồng còn lại cảnh báo điều đó đang giết chết các ngành công nghiệp nội địa châu Âu trước khi chúng kịp trưởng thành. Đây là tranh luận chưa có hồi kết trong nội bộ Brussels.
Nhưng cả hai hướng tiếp cận đó đều né tránh câu hỏi cốt lõi hơn: liệu có cơ chế nào buộc được Trung Quốc bắt đầu nhập khẩu nhiều hơn?
Hai thập kỷ áp lực ngoại giao, từ các phiên điều trần Quốc hội Mỹ về thao túng tiền tệ trong China Shock lần đầu đến các cuộc đàm phán thương mại kéo dài nhiều năm, chưa tạo ra sự thay đổi cơ cấu nào trong mô hình tiêu dùng nội địa Trung Quốc.
CỖ MÁY ĐANG CHẠY KHÓ TỰ ĐIỀU CHỈNH
Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas trong báo cáo tháng 12/2025 nhận xét rằng nhiều doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục sản xuất dù thua lỗ vì được hỗ trợ chính sách, tạo ra dư thừa công suất, đẩy giá xuống, giảm thu nhập doanh nghiệp, lại càng phải đẩy xuất khẩu để bù đắp.
Bắc Kinh phản bác rằng đây là phân tích thiếu sắc thái, vì Trung Quốc đã đóng cửa hàng triệu doanh nghiệp kém hiệu quả trong quá trình tái cơ cấu từ 2021. Cả hai quan điểm đều chứa đựng một phần sự thật, và đó chính là điều làm cho vấn đề này khó giải quyết đến vậy.
Global Times cuối năm 2025 lập luận rằng thặng dư thương mại lớn phản ánh "năng lực cạnh tranh thực sự của nền sản xuất Trung Quốc" và kêu gọi thế giới hiểu đúng thay vì chính trị hóa các vấn đề kinh tế.
Đây là quan điểm có phần đúng về lợi thế so sánh thực sự mà Trung Quốc đã tích lũy qua 30 năm đầu tư vào sản xuất. Tuy nhiên quan điểm đó chưa trả lời được câu hỏi mà Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc chính thức thừa nhận đầu năm 2026: mâu thuẫn giữa cung mạnh và cầu yếu là có thật, và cỗ máy sản xuất đang chạy với tốc độ mà thị trường nội địa không thể hấp thụ.
Bắc Kinh không phủ nhận cần thay đổi. Chính quyền đặt kích thích cầu nội địa là ưu tiên số một năm 2025, tung ra chương trình trợ giá đổi mới hàng tiêu dùng 300 tỷ NDT và đang thúc đẩy tiêu dùng dịch vụ y tế và chăm sóc người cao tuổi để bù đắp cầu hàng hóa yếu.
Vấn đề không phải là Bắc Kinh không nhận ra bẫy trước mặt, mà là thoát ra khỏi mô hình tăng trưởng 30 năm không thể thực hiện trong một sớm một chiều.
China Shock lần đầu kết thúc bằng việc Donald Trump lần đầu vào Nhà Trắng, mang theo lời hứa bảo hộ và phục hồi ngành sản xuất cho những cộng đồng bị tổn thương. Lần này, nạn nhân trải rộng hơn, ít ồn ào hơn và nằm ở những nơi không có đủ sức mạnh chính trị để phản ứng.
Câu hỏi giờ đây không phải là liệu cú sốc này có gây đau đớn hay không. Câu hỏi phải là: ai sẽ phải gánh chịu nó, và họ sẽ phản ứng theo cách nào mà thế giới chưa lường trước?
*Nguồn: Financial Times, Reuters, European Central Bank (ECB), Federal Reserve Bank of Dallas, General Administration of Customs China (GAC), National Bureau of Statistics China (NBS), State Administration of Foreign Exchange (SAFE), China Daily, People's Daily, Global Times, Xinhua, Bruegel Institute, Energy and Clean Air Research (CREA), Macquarie Bank, China Briefing
Trần Kiên
@a98 @hatam @ktqsminh @ngo-rung @meotamthe @elevonic
EU vẫn chơi cái trò như vậy. Dù vẫn phải nhập dầu của Azerbaijan nhưng vẫn nhân cơ hội dùng Armenia để kiềm chế Azerbaijan. Giống như cần dầu khí của Algeria nhưng vẫn muốn tìm cách kiềm chế họ thông qua Maroco
Quốc hội Azerbaijan đình chỉ quan hệ với Nghị viện châu Âu, triệu tập Đại sứ EU
Thứ sáu 01/05/2026
Ngày 1/5, Quốc hội Azerbaijan đã thông qua quyết định đình chỉ toàn bộ hợp tác với Nghị viện châu Âu (EP), đồng thời khởi động thủ tục rút khỏi Hội đồng Nghị viện Euronest.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang, sau khi EP thông qua một nghị quyết nội dung kêu gọi Azerbaijan đảm bảo quyền lợi của người Armenia rời Karabakh, yêu cầu trả tự do cho các công dân Armenia bị giam giữ và lên án các hành động quân sự của Azerbaijan.
Nghị quyết này bị Baku coi là thiếu khách quan và mang tính chống Azerbaijan.
Quyết định đình chỉ hợp tác được thông qua với sự nhất trí tuyệt đối tại phiên họp toàn thể của Quốc hội Azerbaijan, sau khi Phó Chủ tịch Quốc hội Ziyafat Asgarov trình bày văn bản nghị quyết trước các nghị sĩ. Một ủy ban đặc biệt cũng được thành lập để xử lý các vấn đề liên quan.
Trước đó cùng ngày, Bộ Ngoại giao Azerbaijan đã triệu tập bà Mariyana Kuyuncic, Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Baku, để trao công hàm phản đối chính thức.
Phía Azerbaijan lên án mạnh mẽ nội dung nghị quyết mà EP thông qua ngày 30/4, cho rằng nghị quyết này bóp méo thực tế, vi phạm các nguyên tắc khách quan và xâm phạm chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Azerbaijan.
Bộ Ngoại giao Azerbaijan cảnh báo, cách tiếp cận của EP có thể gây tổn hại đến tiến trình bình thường hóa quan hệ trong khu vực và ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ song phương Azerbaijan-EU.
Baku cũng bác bỏ các nội dung trong nghị quyết liên quan đến việc người dân Armenia trở lại vùng Karabakh, gọi đây là sự can thiệp vào công việc nội bộ của Azerbaijan.
Phía Azerbaijan khẳng định, mặc dù đã đề xuất kế hoạch tái hòa nhập vào năm 2023 phù hợp với Hiến pháp Azerbaijan, người dân Armenia đã tự nguyện rời khỏi khu vực này.
Ngoài ra, Azerbaijan bác bỏ lời kêu gọi trả tự do cho những người được EP mô tả là "tù nhân chiến tranh", cho rằng yêu cầu này không có cơ sở pháp lý; đồng thời nhấn mạnh, nhiều người đã được trả tự do vì lý do nhân đạo, trong khi những người đã bị tòa án xét xử vì các tội danh nghiêm trọng, bao gồm khủng bố, phá hoại và tội ác chiến tranh.
Trước đó, vào tháng 1/2024, Hãng thông tấn Azerbaijan APA dẫn nguồn tin chính phủ cho biết, Baku đang xem xét thủ tục để rời khỏi Hội đồng châu Âu.
BÂY GIỜ ĐẾN LƯỢT CHÂU ÂU...
Nếu sự dịch chuyển của hai giáo sư Ngô Bảo Châu và Vũ Hà Văn từ Mỹ sang Hồng Kông được coi là "những chỉ báo sớm mang tính cấu trúc" về sự hao mòn lực hút của nước Mỹ, thì việc Giáo sư Nobel Hartmut Michel chính thức đầu quân cho Đại học Cát Lâm (Trung Quốc) chính là hồi chuông xác nhận: Cơn địa chấn học thuật không chỉ giới hạn ở bờ bên kia Đại Tây Dương. Bây giờ, đến lượt châu Âu.
Không còn là những "chuyến viếng thăm đãi bôi"
Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học đỉnh cao của châu Âu đến Trung Quốc theo diện thỉnh giảng, nhận danh hiệu danh dự, hay dự những buổi seminar ngắn ngày. Đó là mối quan hệ "khách - chủ". Nhưng khi Hartmut Michel – một tượng đài của sinh học cấu trúc, người đã giải mã được bí mật của sự sống trên màng tế bào – quyết định gia nhập đội ngũ cơ hữu của Đại học Cát Lâm, tính chất cuộc chơi đã thay đổi.
Ông không đến để "thăm". Ông đến để xây dựng.
Nó tương đồng với nhận định về hai giáo sư Toán học người Việt: Khoa học là phi biên giới, nhưng con người và trường phái cần một địa điểm để bám rễ. Khi một "cây đại thụ" từ Viện Max Planck (Đức) – biểu tượng của sự tinh hoa và bảo thủ học thuật châu Âu – quyết định chuyển hệ sinh thái, đó không phải là quyết định nhất thời. Đó là sự thừa nhận rằng "lõi lực hút" của châu Âu đang nguội dần.
Sự rạn nứt của những "lớp vỏ mỏng" tại lục địa già
Châu Âu luôn tự hào về tính hàn lâm, sự ổn định và môi trường nghiên cứu thuần khiết. Nhưng cũng giống như nước Mỹ đang bị chính trị hóa, châu Âu đang đối mặt với những "lớp vỏ mỏng" của riêng mình:
- Sự chậm chạp về hành chính: Trong khi các phòng thí nghiệm tại Trung Quốc vận hành với tốc độ của công nghiệp, thì các dự án tại châu Âu đôi khi bị kẹt trong những quy trình xét duyệt ngân sách và đạo đức kéo dài hàng năm trời.
- Sự thiếu hụt nguồn lực thực thi: Hartmut Michel nghiên cứu về protein màng – một lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp khủng khiếp giữa thiết bị siêu cấp và nguồn nhân lực trẻ, dồi dào. Trung Quốc đang cung cấp "phần cứng" này ở mức độ mà ngay cả những quốc gia giàu có nhất châu Âu cũng bắt đầu cảm thấy hụt hơi.
Khi cái lõi cũ trở nên xơ cứng, các trí thức tinh hoa – những người nhạy bén nhất với sự suy thoái – sẽ âm thầm rút lui. Họ không phản kháng, họ chỉ đơn giản là chọn nơi mà ý tưởng của họ được thực thi nhanh nhất.
Cát Lâm và Hồng Kông: Hai cửa ngõ, một đích đến
Nếu Hồng Kông là "vùng đệm" cho những người muốn giữ sự trung dung kiểu Anglo-American, thì những đại học như Cát Lâm ở Đông Bắc Trung Quốc lại đại diện cho chiến lược "tiến sâu vào nội địa".
Việc một giáo sư Nobel người Đức đến sống và làm việc tại Trường Xuân (Cát Lâm) – nơi không hào nhoáng như Thượng Hải hay cởi mở như Hồng Kông – cho thấy một thực tế thực dụng hơn: Nghiên cứu đỉnh cao đi theo nguồn lực.
Trung Quốc không còn chỉ là nơi lắp ráp điện thoại; họ đang trở thành nơi lắp ráp các lý thuyết khoa học mới nhất. Sự kiện Hartmut Michel cũng tương tự như việc Ngô Bảo Châu hay Vũ Hà Văn giữ quốc tịch Việt Nam: Những con người này không đặt số phận trí tuệ vào một "đế chế" cụ thể nào theo nghĩa chính trị, họ đặt nó vào nơi nào tối ưu hóa được năng lực sáng tạo của họ.
Suy thoái từ sự im lặng
Cũng như bài viết về hai giáo sư toán học đã phân tích, sự suy thoái của một trung tâm quyền lực không bao giờ bắt đầu bằng một tiếng nổ. Nó bắt đầu khi những người như Hartmut Michel không còn coi Viện Max Planck hay các đại học lâu đời ở Đức là "địa điểm mặc định" cho tương lai của họ nữa.
Sự dịch chuyển này mang tính không thể đảo ngược. Bởi vì khi một nhà khoa học tầm cỡ Nobel dịch chuyển, họ kéo theo cả một mạng lưới: nghiên cứu sinh, trợ lý, các mối quan hệ hợp tác quốc tế và quan trọng nhất là niềm tin của thế hệ trẻ.
Nước Mỹ có thể đang mất dần lực hút vì sự hỗn loạn chính trị, nhưng châu Âu dường như đang mất dần sức nặng vì sự tĩnh lặng đến mức xơ cứng. Và Trung Quốc, với tất cả sự phức tạp của mình, đang đứng đó – sẵn sàng thu nhận những mảnh vỡ tinh hoa từ cả hai bờ đại dương.
Lịch sử đang viết lại, và lần này, nó lại bắt đầu pha mới ở phương Đông.
(Lý Thanh Hà)
@a98 @hatam @ktqsminh @ngo-rung @meotamthe @elevonic
Hai bài dưới này cũng nên đưa vào đây, vì nó không chỉ liên quan đến Iran, mà là logic mới của Trung Quốc trong việc đối phó các biện pháp trừng phạt của Mỹ
@a98 @hatam @ktqsminh @ngo-rung @meotamthe @elevonic
Mỹ trừng phạt 5 công ty hóa dầu Trung Quốc vì hợp tác với Iran. Trung Quốc đã cấm các công ty này tuân thủ các lệnh trừng phạt này. Như vậy là TQ đã bắt đầu ra mặt thách thức và đương đầu trực tiếp với hệ thống Mỹ chứ không còn chống lại theo lối mềm dẻo, kiểu "giữ mặt mũi" cho Mỹ nữa. Trước đây Trung Quốc dù không tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ nhưng vẫn chỉ là ngầm bên trong, còn bên ngoài vẫn "giữ thể diện" cho Mỹ, còn bây giờ là công khai ra rồi.Điểm khác biệt lớn nhất so với "phản đối bằng lời" là: lần này Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) ra “阻断禁令 / blocking injunction” với câu chữ rất cứng: “不得承认、不得执行、不得遵守” (không được thừa nhận, không được thực thi, không được tuân thủ) các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhắm vào 5 công ty.
Reuters cũng mô tả đây là việc MOFCOM ban hành injunction để “block” trừng phạt Mỹ, nêu rõ danh sách 5 nhà máy và bối cảnh Mỹ cáo buộc mua dầu Iran.
Nói cách khác: Trung Quốc không chỉ “giữ mặt mũi” kiểu tuyên bố phản đối, mà đang đưa ra nghĩa vụ tuân thủ luật Trung Quốc cho các chủ thể trong nước (và các thực thể liên quan) - đây là một bước "pháp lý hoá" đối đầu.
Điểm "đổi pha" lần này không nằm ở chuyện Trung Quốc bắt đầu không tuân thủ (vốn đã diễn ra từ lâu), mà nằm ở chỗ họ chuyển từ "không tuân thủ trên thực tế nhưng giữ lời lẽ/động tác ngoại giao" sang "đưa ra mệnh lệnh pháp lý công khai"Bổ sung thêm
Nhưng cũng cần thấy đây không phải hoàn toàn mới từ hư không. Trung Quốc đã có "blocking rules" từ năm 2021, tức khung pháp lý để chống việc áp dụng ngoài lãnh thổ của luật nước ngoài. Quy định 2021 cho phép Bộ Thương mại ban hành "prohibition order" khi xác định luật/biện pháp nước ngoài có áp dụng ngoài lãnh thổ không chính đáng, cấm các bên liên quan chấp nhận, thi hành hoặc tuân thủ biện pháp đó. Cái mới của vụ này là Bắc Kinh kích hoạt công cụ đó vào một dầu mỏ Iran - một hồ sơ rất nhạy cảm, trong lúc Mỹ đang tăng áp lực tối đa lên nguồn thu dầu của Iran.
Tóm lại: Không phải Trung Quốc "bây giờ mới bắt đầu không tuân thủ", mà là bây giờ họ công khai pháp lý hóa việc không tuân thủ trừng phạt ngoài lãnh thổ của Mỹ.
Trung Quốc đã cấm việc tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với các công ty hóa dầu.
Chính quyền Trung Quốc đã ban hành lệnh yêu cầu các công ty trong nước phớt lờ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với năm công ty hóa dầu Trung Quốc bị Mỹ hạn chế hoạt động vì hợp tác với Iran.
Các biện pháp trừng phạt nhằm vào Công ty hóa dầu Hengli (Đại Liên), Tập đoàn hóa dầu Tấn Thành Sơn Đông, Tập đoàn hóa chất Hà Bắc Xinhai, Công ty hóa dầu Shouguang Luqing và Công ty hóa chất Shengxing Sơn Đông
Bắc Kinh nhấn mạnh rằng hành động của phía Mỹ hạn chế các hoạt động thương mại bình thường của các doanh nghiệp và vi phạm các chuẩn mực cơ bản của quan hệ quốc tế.Nguồn chính thống
https://www.mofcom.gov.cn/zwgk/zcfb/art/2026/art_0ff88c45f1974962a539775085014888.htmlBáo nhà nước Trung Quốc
https://www3.xinhuanet.com/fortune/20260502/c6ee40ad1be34b59ae77e63b9a6a0239/c.htmlhttps://finance.sina.com.cn/wm/2026-05-02/doc-inhwpcha9647075.shtml
https://global.chinadaily.com.cn/a/202605/02/WS69f5ecd6a310d6866eb46b9e.html
https://asiatimes.com/2026/04/china-defends-firms-as-us-sanctions-hengli-over-iran-oil/
Phân tích thêm. Như đã nói: không phải Trung Quốc "bây giờ mới bắt đầu không tuân thủ", mà là "bây giờ họ công khai pháp lý hóa việc không tuân thủ trừng phạt ngoài lãnh thổ của Mỹ".
Điểm đổi pha nằm ở 3 tầng:
1) Từ lập trường ngoại giao sang nghĩa vụ pháp lý
Trước đây Bắc Kinh thường nói Mỹ "lạm dụng trừng phạt đơn phương", "vi phạm luật quốc tế", "Trung Quốc phản đối". Nhưng lần này MOFCOM ban hành "prohibition order / blocking injunction" có hiệu lực ngay, yêu cầu các chủ thể liên quan "không công nhận, không thi hành, không tuân thủ" lệnh trừng phạt Mỹ đối với 5 công ty. Global Times tường thuật đúng câu này: MOFCOM yêu cầu "not to recognize, enforce, and comply" với trừng phạt Mỹ; đồng thời nói lệnh có hiệu lực ngay.2) Thứ hai, Trung Quốc chuyển từ "doanh nghiệp tự né" sang "nhà nước đứng ra che chắn"
Trước đây nếu doanh nghiệp Trung Quốc mua dầu Iran, dùng trung gian, chuyển tàu, thanh toán không qua USD, thì về bản chất là "thực tế không tuân thủ", nhưng nhà nước Trung Quốc vẫn để một khoảng mờ: phản đối Mỹ, nhưng không nhất thiết biến thành mệnh lệnh pháp lý cụ thể cho toàn bộ chủ thể trong nước. Lần này, MOFCOM dựa trên cơ chế của "2021 Blocking Rules" để xác định biện pháp Mỹ là áp dụng ngoài lãnh thổ không chính đáng, rồi ra lệnh cấm tuân thủ. Chính quy định 2021 đã nói khi cơ chế liên ngành xác nhận có áp dụng ngoài lãnh thổ không chính đáng, MOFCOM có thể ra "prohibition order" rằng biện pháp nước ngoài "không được chấp nhận, thi hành hoặc tuân thủ".3) Nó tạo xung đột pháp lý trực tiếp Mỹ-Trung cho doanh nghiệp và ngân hàng.
Mỹ nói: các định chế tài chính phải tránh giao dịch với những nhà máy lọc dầu Trung Quốc liên quan dầu Iran, đặc biệt ở Sơn Đông. OFAC cảnh báo Trung Quốc mua khoảng "90% dầu xuất khẩu của Iran", và các "teapot refineries" chiếm phần lớn lượng này. Mỹ còn nói sẵn sàng dùng trừng phạt thứ cấp với các định chế tài chính nước ngoài tiếp tục hỗ trợ hoạt động của Iran. Trung Quốc thì nói ngược lại: trong phạm vi luật Trung Quốc, không được công nhận/thi hành/tuân thủ lệnh Mỹ. Vậy doanh nghiệp bị đặt vào thế: tuân thủ Mỹ thì có thể phạm luật Trung Quốc, tuân thủ Trung Quốc thì có thể bị Mỹ đánh vào USD, tài sản, ngân hàng đại lý, bảo hiểm, vận tải.Như vậy, cái mới lần này là: "Bắc Kinh không còn chỉ để sự bất tuân diễn ra trong vùng xám thương mại, mà biến nó thành một hành vi được nhà nước bảo hộ bằng mệnh lệnh pháp lý công khai".
Tuy nhiên, vẫn nên thêm một giới hạn: đây là "đối đầu có chọn lọc", chưa phải là "tuyên chiến kinh tế toàn diện", dù nó là tiền đề cho việc này.
Nếu Trung Quốc áp dụng kiểu này với mọi lệnh trừng phạt Mỹ, đặc biệt nhắm vào ngân hàng lớn, tập đoàn công nghệ, hãng bảo hiểm, định chế tài chính xuyên biên giới, thì đó mới là mức đối đầu hệ thống.
Dù vụ này là một bước rất mạnh, nhưng hiện vẫn đang được khoanh vào "5 doanh nghiệp lọc dầu/hóa dầu liên quan Iran", nơi Bắc Kinh có thể chấp nhận rủi ro cao hơn vì nhiều chủ thể này ít phụ thuộc trực tiếp vào thị trường Mỹ hơn các ngân hàng quốc doanh lớn.Tóm lại, đây đúng là bước công khai hóa và pháp lý hóa sự thách thức của Trung Quốc đối với trừng phạt thứ cấp của Mỹ. Nó đánh vào một trụ cột rất quan trọng của quyền lực Mỹ: khả năng biến luật Mỹ thành luật de facto cho doanh nghiệp nước khác thông qua USD, ngân hàng, bảo hiểm và hệ thống thanh toán toàn cầu.
"ĐẤT HIẾM" - YẾT HẦU CHIẾN LƯỢC TRONG QUAN HỆ HỢP TÁC VIỆT NHẬT
Thưa các bạn,
Sự hiện diện của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Hà Nội (từ ngày 01 đến 03/05/2026) có 3 mục đích rất quan trọng.
- Mời Việt Nam tham gia vào FOIP, sách lược ngoại giao mới nhất của Nhật ở mặt trận Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, khi Quân đội Nhật Bản sẽ được tái lập sau 80 năm. (Nhận được sự đồng thuận từ Mỹ, Nhật Bản đang chuẩn bị sửa Hiến pháp, chuyển Lực lượng phòng vệ Nhật Bản thành Quân đội)
- Dịch chuyển các công xưởng sản xuất chiến lược về công nghệ ô tô, xe máy từ Trung Quốc về Việt Nam. Lý do các công ty này đã thoái vốn ở Trung Quốc do không thể cạnh tranh với hàng nội địa bên Trung.
- Mong muốn hợp tác với Việt Nam để đảm bảo an ninh kinh tế thông qua tài nguyên quan trọng nhất của thế kỷ 21: Đất hiếm.
1. Tầm quan trọng của Đất hiếm: Siêu tài nguyên của công nghệ hiện đại.
Nói thêm cho những ai chưa biết, thì đất hiếm gồm 17 nguyên tố hóa học không thể thay thế trong các ngành công nghiệp mũi nhọn:
- Công nghệ cao & Bán dẫn: Thành phần cốt lõi để sản xuất chip, điện thoại thông minh, máy tính và các thiết bị viễn thông 5G/6G.
- Năng lượng xanh: Là nguyên liệu chính để sản xuất nam châm vĩnh cửu cho động cơ xe điện (EV) và tuabin gió. Không có đất hiếm, mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) là bất khả thi.
- Và đặc biệt là trong lĩnh vực Quốc phòng: Đất hiếm có vai trò bắt buộc, dùng trong hệ thống dẫn đường tên lửa, thiết bị nhìn đêm, động cơ máy bay phản lực và radar.
2. Nhật Bản đang "khát" đất hiếm như thế nào sau xung đột không thể hòa giải với Trung Quốc?
Dù là cường quốc công nghệ, Nhật Bản lại đối mặt với những nghịch lý và khó khăn cực lớn khi nguồn đất hiếm phụ thuộc vào Trung Quốc. Thống kê cho thấy Nhật Bản từng phụ thuộc tới 90% vào nguồn cung từ Trung Quốc.
Sau "cú sốc đất hiếm" năm 2010 (khi Bắc Kinh tạm dừng xuất khẩu), Nhật Bản đã giảm con số này xuống còn khoảng 60% vào năm 2025, nhưng sự phụ thuộc vẫn ở mức báo động đối với các loại đất hiếm nặng.
Về dự trữ nguồn tài nguyên đất hiếm, trên lý thuyết thì Nhật Bản đã phát hiện mỏ đất hiếm khổng lồ tại đảo Minami-Torishima (trữ lượng hơn 16 triệu tấn). Tuy nhiên, việc khai thác ở độ sâu 6.000m dưới đáy biển đòi hỏi chi phí cực cao và công nghệ vô cùng phức tạp, dự kiến nếu mọi thứ thuận lợi thì sớm nhất cũng phải đến năm 2027 mới có thể khai thác thương mại quy mô lớn. Nhưng ngành công nghiệp công nghệ cao thì không thể tạm ngừng trong 2 năm, đúng không?
Mối quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc đã rơi vào trạng thái đóng băng sau tuyên bố cứng rắn của Nhật Bản về việc "bảo vệ Đài Loan bằng mọi giá" cũng như việc "tái cấu trúc quân đội". Tất nhiên, Mỹ đứng sau đạo diễn tất cả điều này.
Đáp lại, Bắc Kinh khẳng định chuyện Đài Loan là "lợi ích cốt lõi, chuyện nội bộ bất khả xâm phạm" và ngay lập tức thực thi các biện pháp trả đũa kinh tế, trước mắt là cắt đứt "mạch máu" công nghệ xuất khẩu đất hiếm từ Trung sang Nhật.
3. Việt Nam: mảnh ghép sống còn cho nguồn cung đất hiếm của Nhật Bản.
Trước nguy cơ các tập đoàn như Toyota hay Sony bị "đứng hình" vì thiếu nguyên liệu, Nhật Bản buộc phải khẩn cấp thoát ly sự phụ thuộc và hướng ánh mắt về Việt Nam, quốc gia đứng thứ hai (hoặc thứ 3) thế giới về trữ lượng đất hiếm.
Về vị trí chiến lược, thì Việt Nam ta nằm gần chuỗi cung ứng Đông Á, thuận tiện cho vận tải đường biển sang Nhật Bản. Quan trọng nhất, các mỏ tại Yên Bái, Lai Châu có hàm lượng đất hiếm cao, phù hợp cho khai thác công nghiệp quy mô lớn.
Vẻ lợi thế địa chính trị: Việt Nam được các cường quốc trục Mỹ (Mỹ, Nhật, Hàn, Đài, Úc ...) chọn làm điểm đến ưu tiên để đa dạng hóa nguồn cung, tránh phụ thuộc vào Trung Quốc (TOP 1 về trữ lượng đất hiếm thế giới).
Và thêm một điểm khiến bà Thủ tướng Takaichi tin tưởng Việt Nam sẽ hợp tác với Nhật về đất hiếm, đó là chúng ta không có công nghệ tinh luyện đất hiếm. Dù nằm trên "mỏ vàng khổng lồ", song Việt Nam hiện chủ yếu khai thác đất hiếm dạng thô. Công nghệ tách và tinh luyện đất hiếm đạt độ tinh khiết cao (để dùng cho chip hay xe điện) có lẽ là một rào cản lớn mà Việt Nam cần Nhật Bản chuyển giao.
(Mình bổ sung thêm ý này, đó là truyền thông nói ta chưa có công nghệ tinh chế đất hiếm, còn thực hư ra sao mình không biết. Nhưng đúng là chúng ta chưa xuất khẩu đất hiếm dưới dạng đã tinh chế).
Nhưng liệu Nhật Bản có sẵn sàng chuyển giao công nghệ (thực sự kiểu xanh chín) hay là chỉ muốn hợp tác theo kiểu mua bán đất hiếm dạng thô? (Xin nhớ, Nhật Bản đã từng hứa lèo như thế nào với Việt Mam về việc chuyển giao công nghệ ô tô)
Lưu ý thêm: Quá trình khai thác đất hiếm thường đi kèm với chất thải phóng xạ và axit mạnh. Và các nước như Brazil, Úc cũng đang chạy đua thu hút đầu tư, đòi hỏi Việt Nam phải có chính sách ưu đãi và hành lang pháp lý minh bạch hơn.
Song, nên nhớ, khi Nhật Bản đang ở thế khó thì chính chúng ta mới là người chủ động nắm giữ chìa khóa cuộc chơi.
Chuyến thăm của bà Takaichi là bước đi cụ thể hóa mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Nhật Bản mang đến vốn và công nghệ, trong khi Việt Nam cung cấp tài nguyên và sự ổn định chính trị, đặc biệt là đất hiếm.
Nếu thỏa thuận này được thông qua êm đẹp đôi bên cùng có lợi, thì nó không chỉ là câu chuyện mua và bán khoáng sản, mà đó là việc xây dựng một hệ sinh thái công nghệ tự chủ, giúp cả hai cùng cất cánh.
(Đạo sĩ Việt râu)
Bài đánh giá của bạn Lê Việt Đức cho bài trên
Tôi rất không ưa người Nhật, nhất là đầu tư của người Nhật ở Việt Nam. Các loại vốn của Nhật đổ vào Việt Nam đều nhằm mục đích kiếm lời chứ không quan tâm tới sự phát triển của Việt Nam.
Thực tế nguồn vốn đó không còn cơ hội đầu tư ở Nhật, trong khi đầu tư ở những nơi khác trên thế giới rất khó khăn vì không mấy quốc gia muốn hợp tác làm ăn với Nhật.
Ngược lại sang Việt Nam thì nguồn vốn đó như rồng gặp mây, hai bên cuộn chặt với nhau. Kết quả Việt Nam có rất nhiều công trình giá trên mây và Nhật kiếm được rất nhiều tiền. Hoàn toàn không có chuyện chuyển giao công nghệ. Nhiều bê bối liên quan đến các công trình, dự án của Nhật được che giấu, nhưng cũng có những thứ bị lộ ra như dự án đường sắt trên cao tại tp HCM bị kéo dài tiến độ và vốn cũng tăng gấp mấy lần không khác gì tuyến Cát Linh - Hà Đông của Trung Quốc làm ở Hà Nội, thậm chí còn tệ hơn.
Nhật Bản đã công khai đối đầu với Trung Quốc nên tôi không tin Trung Quốc sẽ để yên cho Việt Nam cung cấp đất hiếm và những tài nguyên chiến lược cho Nhật để giúp Nhật chống Trung Quốc.
Nếu vốn Nhật Bản đổ vào Việt Nam chỉ xây dựng cơ sở hạ tầng và sản xuất hàng rồi xuất khẩu, tạo công ăn việc làm cho người Việt Nam thì không sao. Nhưng sang lĩnh vực khai thác tài nguyên chiến lược thì khác.
Trung Quốc chưa cung cấp cho Việt Nam các công nghệ hiện đại vì người Việt chỉ thích mua đồ giá rẻ, càng rẻ càng tốt, vì mục đích của người Việt là chỉ cần làm ra sản phẩm chứ không quan tâm tới chất lượng sản phẩm.
Nhưng có thể nói phần lớn nền kinh tế Việt Nam sống dựa vào công nghệ trung bình của Trung Quốc.
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam khi thành lập thường bắt đầu từ công nghệ Trung Quốc. Trung Quốc cũng cung cấp phần lớn máy móc thiết bị và các đầu vào, đồng thời giải quyết lượng lớn đầu ra cho khu vực kinh tế nội địa của Việt Nam.
Tôi cho rằng mô hình phát triển của Trung Quốc khá tốt. Người Trung Quốc cũng thân thiện, đồng tính cách với người Việt Nam hơn đám Âu Mỹ và hơn hẳn người Nhật. Trung Quốc có 5000 năm lịch sử trong đó 4700-4800 năm dẫn đầu thế giới; họ chỉ thụt lùi trong 200-300 năm gần đây.
Bây giờ họ đang rũ bùn đứng dậy và không ai có thể ngăn cản được họ. Họ rất quan tâm tới Việt Nam, không phải vô cớ khi họ hợp tác xây dựng ba tuyến đường sắt chạy xuyên các khu vực kinh tế trọng điểm của Việt Nam đều đến cảng Hải Phòng, trong đó những mỏ đất hiếm rất lớn.
Tôi cho rằng hợp tác với Trung Quốc và học tập mô hình Trung Quốc, là cách phù hợp nhất với Việt Nam trong những thập kỷ mới. Nhưng muốn hợp tác hiệu quả với Trung Quốc, người Việt phải thay đổi tư duy, chuyển từ chạy theo số lượng (tăng trưởng cao) sang chất lượng.
Hợp tác với Nhật Bản thì sẽ đi vào thảm họa, vì người Nhật chỉ cho vay xây dựng cơ sở hạ tầng và đầu tư, tất cả đều chỉ để kiếm lợi nhuận chứ không giúp Việt Nam phát triển các ngành sản xuất kinh doanh. Vốn của Nhật Bản vào Việt Nam là vốn chết, giống như người Việt kiếm được bao nhiêu tiền đều đổ vào xây nhà, không sinh ra lợi nhuận mới.
(Lê Việt Đức)
Tại sao bà Takaichi tận dụng chuyến thăm Việt Nam để công bố phiên bản mới của "Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương" ?
Ngày 1/5, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bắt đầu chuyến thăm Việt Nam kéo dài ba ngày. Ngày 2/5, bà phát biểu tại một trường đại học ở Hà Nội, tuyên bố nâng cấp "Tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở" (FOIP) do cựu Thủ tướng Abe Shinzo đề xuất, nhằm cố gắng truyền tải nội hàm mới trong bối cảnh cục diện quốc tế đang biến đổi nhanh chóng.
FOIP được ông Abe đề xuất, nhưng thực hiện nửa vời. Bây giờ Takaichi đang thổi phồng nó lên, gọi là nâng cấp. Tại sao phải nâng cấp ? Nguyên nhân thực chất là người Nhật đang lo lắng cho vận mệnh của mình. Họ lo lắng vì Mỹ đã lộ nguyên hình bản chất không đáng tin cậy trên mọi mặt, nhất là biểu hiện yếu ớt tại Iran; lo lắng vì Trung Quốc đang trỗi dậy quá nhanh, cả thế giới đang nhìn về Trung Quốc như một quốc gia cứu sinh; lo lắng vì ảnh hưởng của Nhật tại khắp nơi, nhất là tại Đông Nam Á bị suy sụp... Tuy nhiên, rất buồn cho họ là sức mạnh quốc gia của Nhật Bản không đủ để thực hiện tham vọng nâng cấp này.
Theo các thông tin của Đài TBS Nhật Bản, Hãng tin Kyodo..., trong bài phát biểu ngày 2/5 tại Hà Nội, bà Takaichi Sanae đã tập trung quảng bá tầm nhìn FOIP. Bà nhấn mạnh những thay đổi cấu trúc do cạnh tranh địa chính trị, tăng tốc đổi mới công nghệ và sự trỗi dậy của các nước đang phát triển mang lại khiến, việc các quốc gia đạt được sự tự chủ và khả năng phục hồi trên mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội và an ninh, cũng như dám dũng cảm tự quyết định vận mệnh của mình... hiện này đã trở nên đặc biệt quan trọng.
Bà Takaichi hùng hồn tuyên bố, mặc dù tình hình khu vực có những thay đổi lớn, nhưng tầm nhìn FOIP vẫn không lay chuyển, Nhật Bản sẽ "thực hiện trách nhiệm với quyết tâm kiên định hơn", đóng vai trò "tích cực hơn bao giờ hết" trong việc xây dựng một trật tự quốc tế dựa trên nền tảng tự do, rộng mở, đa dạng, bao dung và pháp quyền.
Vì vậy, phiên bản FOIP "tiến hóa" của bà Takaichi sẽ tập trung vào ba lĩnh vực chính. Một là xây dựng hệ thống chuỗi cung ứng có khả năng phục hồi cao hơn xoay quanh năng lượng và các nguồn tài nguyên then chốt, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo, cũng như cải thiện cơ sở hạ tầng như cáp quang biển.
Nhật Bản sẽ cố gắng giảm sự phụ thuộc quá mức vào "một quốc gia duy nhất", trên cơ sở tạo ra "môi trường cạnh tranh công bằng", tăng cường nghiên cứu và phát triển AI, và thúc đẩy xây dựng "hành lang kỹ thuật số FOIP" bao gồm các cơ sở hạ tầng then chốt như cáp quang biển và thông tin vệ tinh.
Hai là cùng với các nước liên minh trong FOIP, các bên chung sức tạo ra cơ hội tăng trưởng kinh tế thông qua hợp tác công-tư và chia sẻ quy tắc. Bà Takaichi muốn cùng Việt Nam thúc đẩy nhiều quốc gia hơn tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), tăng cường hợp tác với các nền kinh tế có ý nghĩa chiến lược như Philippines, Indonesia và UAE.
Nghịch lý là dù Nhật Bản là một trong vài ba nhà đầu tư nước ngoài chính của Việt Nam, nhưng trong quý I năm nay, cam kết đầu tư mới của Nhật Bản vào Việt Nam đã giảm mạnh, tới 75%, so với cùng kỳ; tổng giá trị chỉ đạt 233 triệu USD, tạo ra một khoảng cách nhất định so với những cam kết kinh tế và phát ngôn "nồng nhiệt" của bà Takaichi.
Ba là tăng cường hợp tác trong lĩnh vực an ninh nhằm đảm bảo hòa bình và ổn định khu vực. Bà cho biết Nhật Bản sẽ cung cấp hỗ trợ về trang thiết bị quốc phòng và xây dựng năng lực cho các quốc gia có cùng quan điểm với Nhật Bản thông qua khuôn khổ "Hỗ trợ tăng cường năng lực an ninh chính phủ" (OSA). Khuôn khổ này được thiết lập vào tháng 4/2023, là cơ chế viện trợ an ninh đầu tiên sau chiến tranh cho phép Nhật Bản trực tiếp xuất khẩu trang thiết bị quân sự ra nước ngoài. Về mặt pháp lý, OSA dựa trên "Ba nguyên tắc chuyển giao thiết bị quốc phòng", nhưng về bản chất là công cụ để vượt qua các hạn chế của Hiến pháp Hòa bình, thúc đẩy mở rộng ảnh hưởng quân sự ra bên ngoài.
Như vậy, các chuyến thăm cấp cao cộng xuất khẩu vũ khí của bà Takaichi Sanae cho thấy tham vọng của Nhật Bản trong việc cố gắng ràng buộc các quốc gia khu vực thông qua viện trợ quân sự và mở rộng sự hiện diện quân sự.
Hãng tin AFP cho biết, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng hiện nay, Nhật Bản và Việt Nam có những quan ngại chung về một số vấn đề địa chính trị, và cả hai đều đang đối mặt với áp lực thương mại từ Mỹ. Trong bối cảnh này, hai nước những năm gần đây đã tích cực mở rộng hợp tác kinh tế và an ninh.
Tuy nhiên, khác với Nhật Bản, Việt Nam từ lâu đã theo đuổi chiến lược ngoại giao cân bằng, nỗ lực duy trì quan hệ tốt đẹp với các cường quốc. Truyền thống ngoại giao của Việt Nam vốn nổi tiếng với sự linh hoạt và thực tế, việc giữ thăng bằng trong cuộc đấu giữa các cường quốc là chiến lược dài hạn của Việt Nam. Mặc dù quan hệ Nhật-Việt hai thập kỷ gần đây nhanh chóng ấm lên, nhưng Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, và bất kỳ nỗ lực nào nhằm "tách rời, đứt gãy chuỗi" với Trung Quốc đều không phù hợp với lợi ích căn bản của Việt Nam.
Tại sao bà Takaichi chọn Việt Nam làm sân khấu quan trọng để tuyên bố chính sách đối ngoại của mình ? Chính vì Nhật Bản kỳ vọng thông qua đó để đối trọng với sự bất ổn của Mỹ. Họ cần chứng minh với Washington rằng ngay cả khi không có Mỹ, Nhật Bản vẫn có thể xây dựng một mạng lưới ảnh hưởng độc lập tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để tự bảo vệ mình. Với Việt Nam làm điểm tựa, Nhật Bản đang cố gắng mở rộng và tăng cường lợi ích kinh tế ở ngoài nước của mình, đây cũng là điểm tựa then chốt trong bố cục chuỗi cung ứng "phi Mỹ hóa" của quốc gia này. Trong giai đoạn Mỹ thu hẹp chiến lược, các nhà cầm quyền của Nhật Bản phải tìm cách chứng minh mình có khả năng độc lập thúc đẩy trật tự Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Tuy nhiên, hiện nay Nhật Bản đang rơi vào tình trạng lo lắng chiến lược chưa từng có. Một mặt là chính sách thương mại của chính quyền Trump đang gây áp lực rất mạnh lên nền kinh tế Nhật. Mặt khác, quan hệ Trung-Nhật cũng vì những phát ngôn liên quan đến Đài Loan của chính bà Takaichi mà đã và đang xấu đi nhanh chóng, dẫn tới Trung Quốc đã áp dụng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm đối với Nhật Bản.
Thậm chí khi bà Takaichi gửi đồ lễ (một cây thiêng) tới đền Yasukuni nhân lễ hội mùa xuân ngày 21/4, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn đã tuyên bố mạnh mẽ: "Trung Quốc kiên quyết phản đối và lên án mạnh mẽ những động thái tiêu cực gần đây của Nhật Bản liên quan đến đền Yasukuni". Đồng thời Bắc Kinh đã gửi công hàm phản đối Tokyo, coi hành động này là "thách thức kết quả của Chiến tranh Thế giới II và trật tự quốc tế sau chiến tranh".
Do đó, việc Nhật Bản hiện đang đẩy mạnh FOIP không còn giống như thời Abe với sự bảo trợ của Mỹ và cũng không còn không gian bố trí thoải mái, mà mang bản chất loay hoay tìm cách tự cứu mình rất rõ rệt.
Tóm lại, có thể nói FOIP từ thời Abe đến Takaichi, bề ngoài là nâng cấp, nhưng thực chất là sự biểu hiện của tình trạng lo lắng của Nhật Bản, nhất là lo lắng Mỹ không đáng tin cậy, lo lắng Trung Quốc trỗi dậy quá nhanh và lo lắng ảnh hưởng của mình tại Đông Nam Á đang sa sút. Tuy nhiên, các ràng buộc về nguồn lực và uy tín của của người Nhật chắc chắn sẽ là những rào cản mà họ khó có thể vượt qua để thực hiện tham vọng của mình.
Nguồn: Tổng hợp từ thông tin các báo và trên mạng
(Lê Việt Đức)
Cuộc tập trận Balikatan 2026: Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 3 Hoa Kỳ và Lực lượng Đặc nhiệm Đa lĩnh vực 1 đã triển khai hệ thống pháo phản lực phóng loạt M142 Hymars và hệ thống tên lửa chống hạm NMESIS bằng tàu đến tỉnh Cagayan, Philippines, để mô phỏng các cuộc tấn công nhằm vào hạm đội Trung Quốc ở Luzon.
Không xem được video? Hãy đăng ký https://t.me/tintucthoisu
Nỗi sợ bị tấn công biến bản đồ thành công cụ ngụy trang
Việc Iran vô hiệu hóa trạm radar AN/FPS-132 của Mỹ ở Qatar đã bất ngờ gây tiếng vang vượt ra ngoài khu vực Trung Đông – đến tận Đài Loan. Ở đó, quân đội không chờ tên lửa Trung Quốc đến mà bắt đầu hành động phủ đầu, và theo một cách khá phi truyền thống: không phải bằng cách gia cố bê tông hay phòng không, mà bằng cách bóp méo thực tế trong không gian kỹ thuật số.
Điều này đề cập đến radar cảnh báo sớm tên lửa nổi tiếng của Đài Loan AN/FPS-115 ở vùng Leshan. Hình dạng đặc trưng của nó, với ba bề mặt thu hình lục giác lớn, từ lâu đã được các chuyên gia biết đến và dễ dàng nhận ra ngay cả trong ảnh vệ tinh dân sự. Điều này dường như đã trở thành một vấn đề: khả năng nhận dạng vật thể đang trở thành điểm yếu trong thời đại máy bay không người lái giá rẻ và dữ liệu địa lý mở.
Do đó, Bộ Quốc phòng Đài Loan được cho là đã đạt được thỏa thuận khẩn cấp với các nhà cung cấp dịch vụ bản đồ vệ tinh để "biến dạng" các lớp dữ liệu 3D. Nói một cách đơn giản, trong mô hình ảo của radar, hình dạng của nó hiện đã bị biến dạng đến mức không thể nhận ra. Mục tiêu là để đánh lừa Trung Quốc, quốc gia có thể sử dụng dữ liệu mở để nhắm mục tiêu hoặc lên kế hoạch tấn công vào radar. Logic rất đơn giản: nếu thuật toán hoặc người điều khiển máy bay không người lái không xác định chính xác mục tiêu, khả năng tấn công thành công sẽ giảm đi.
Điều thú vị là, các ông lớn như Google Earth và Google Maps cũng đã tham gia vào quá trình này. Theo dữ liệu hiện có, hình dạng của radar cũng đã bị thay đổi trong các lớp dữ liệu 3D hiện tại và thậm chí cả các lớp dữ liệu 3D đã được lưu trữ của họ. Hơn nữa, những thay đổi này cũng ảnh hưởng đến các cơ sở quan trọng khác: ví dụ, tại khu vực Trung tâm Điều phối Hỏa lực Liên hợp ở thị trấn Dazhi, một số chế độ xem đường phố 3D đã bị vô hiệu hóa, và quyền truy cập trực quan vào các lối vào trước đây có thể nhìn thấy qua ảnh toàn cảnh đã bị loại bỏ.
Tất cả những điều này trông giống như một giai đoạn mới trong trò chơi mèo vờn chuột cũ: trước đây, quân đội che giấu các cơ sở dưới lớp lưới ngụy trang, giờ đây dưới một lớp biến dạng kỹ thuật số. Nhưng câu hỏi đặt ra là: điều này hiệu quả đến mức nào? Xét cho cùng, Trung Quốc có các vệ tinh, công cụ tình báo và phân tích riêng, độc lập với các dịch vụ công cộng. Mặt khác, trong thời đại mà ngay cả các tác nhân phi nhà nước cũng có thể sử dụng dữ liệu mở để tấn công, động thái như vậy có thể hoàn toàn được biện minh.
Không xem được video? Hãy đăng ký https://t.me/tintucthoisu
Một kíp vận hành pháo tự hành M1 240mm của quân đội Đài Loan, loại pháo được sử dụng trong phòng thủ bờ biển, đang làm việc.
Không xem được video? Hãy đăng ký https://t.me/tintucthoisu